Zapchane tętnice mogą prowadzić do nagłej śmierci. Takie ostrzeżenia wysyła ciało
Wiele osób kojarzy wysoki poziom cholesterolu wyłącznie z wynikami badań laboratoryjnych, nie spodziewając się, że organizm może dawać fizyczne sygnały alarmowe. Tymczasem odkładające się w naczyniach krwionośnych złogi tłuszczowe, zwane blaszkami miażdżycowymi, z czasem ograniczają przepływ krwi do kluczowych narządów. Choć proces ten bywa nazywany „cichym zabójcą”, istnieją konkretne objawy, które powinny skłonić nas do natychmiastowej diagnostyki układu krążenia.
- Złogi cholesterolowe mogą objawiać się nie tylko bólem w klatce piersiowej, ale także dolegliwościami w obrębie nóg czy nietypowymi zmianami skórnymi.
- Miażdżyca jest procesem przewlekłym, który nieleczony prowadzi do poważnych incydentów, takich jak zawał serca czy udar mózgu.
- Wczesne wykrycie zmian za pomocą prostych badań, jak lipidogram czy USG Doppler, pozwala na skuteczne zahamowanie choroby.
Czym jest „zapychanie” tętnic i dlaczego to problem?
Mówiąc o „zapchanych żyłach”, w kontekście cholesterolu najczęściej mamy na myśli miażdżycę tętnic. Jest to proces, w którym frakcja LDL (tzw. „zły” cholesterol) oraz inne substancje gromadzą się w ścianach naczyń, tworząc blaszki miażdżycowe. Z czasem naczynia stają się twarde i wąskie, co przypomina osad kamienny w rurach wodociągowych. Skutkuje to niedokrwieniem narządów, które nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu i składników odżywczych.
Problem ten dotyczy ogromnej części polskiego społeczeństwa – szacuje się, że zaburzenia lipidowe mogą dotyczyć nawet 60 % dorosłych Polaków. Co istotne, proces ten zaczyna się już w młodości, a jego tempo zależy od diety, aktywności fizycznej oraz uwarunkowań genetycznych. Ignorowanie pierwszych symptomów sprawia, że pacjenci trafiają do lekarza dopiero w momencie krytycznym.
Najważniejsze objawy zapchanych tętnic
Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) oraz Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC), objawy niedrożności naczyń zależą od tego, gdzie krew ma największe trudności z przepływem. Najczęstsze sygnały alarmowe to:
Chromanie przestankowe: Charakterystyczny ból łydek lub ud pojawiający się podczas chodzenia i ustępujący po krótkim odpoczynku. Świadczy on o niedokrwieniu kończyn dolnych (miażdżyca zarostowa tętnic).
Kępki żółte (ksantelazmy): Niewielkie, żółtawe grudki pojawiające się najczęściej na powiekach, w okolicach stawów lub ścięgien. Są to bezpośrednie złogi cholesterolu w skórze.
Zimne stopy i dłonie: Uczucie chłodu w kończynach, nawet w ciepłe dni, połączone z bladą lub sinawą skórą, może sugerować problemy z krążeniem obwodowym.
Duszność i ból w klatce piersiowej: Uczucie ucisku lub dławienia za mostkiem podczas wysiłku fizycznego, które mija w spoczynku (tzw. dławica piersiowa).
Kolejnym wczesnym sygnałem u mężczyzn mogą być zaburzenia erekcji. Tętnice w tej okolicy mają mniejszą średnicę niż tętnice wieńcowe, więc ich zwężenie często objawia się klinicznie wcześniej niż ból w klatce piersiowej.
Co możesz zrobić i kiedy do lekarza?
Jeśli zauważysz u siebie którykolwiek z powyższych objawów, pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza POZ i wykonanie lipidogramu. To proste badanie krwi, które określa poziom cholesterolu całkowitego, frakcji LDL, HDL oraz trójglicerydów. Warto również dopytać o badanie drożności naczyń, czyli USG Doppler kończyn dolnych lub tętnic szyjnych.
Praktyczne kroki, które możesz podjąć już teraz:
- Dieta śródziemnomorska: Zastąpienie tłuszczów zwierzęcych roślinnymi (np. oliwą z oliwek) i zwiększenie spożycia błonnika pomaga ograniczyć wchłanianie i poziom cholesterolu.
- Ruch: Codzienny, 30-minutowy spacer o umiarkowanym tempie znacząco poprawia elastyczność naczyń i profil lipidowy.
- Rzucenie palenia: Dym tytoniowy bezpośrednio uszkadza wyściółkę naczyń (śródbłonek), co drastycznie przyspiesza proces miażdżycowy.
Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają sytuacje, gdy ból w klatce piersiowej nie mija po odpoczynku, pojawia się nagłe drętwienie jednej strony ciała, opadanie kącika ust, trudności z mową lub silny ból nogi, która staje się blada i zimna. Mogą to być objawy ostrego niedokrwienia, zawału serca lub udaru mózgu.
