Finansowanie pobytu krewnego w DPS – obowiązki, koszty i możliwości zwolnienia z opłat
Otrzymanie wezwania do zapłaty za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczej często stanowi zaskoczenie, zwłaszcza gdy dotyczy krewnych, z którymi nie utrzymuje się bliskich relacji. Młodzi ludzie, stając w obliczu wizji wieloletnich obciążeń finansowych, muszą mierzyć się z konsekwencjami decyzji życiowych swoich przodków. Warto jednak wiedzieć, że przepisy prawa przewidują konkretne mechanizmy pozwalające na uniknięcie lub zmniejszenie tych kosztów w uzasadnionych przypadkach.
Jakie są prawne możliwości zwolnienia z opłat za pobyt bliskich w Domach Pomocy Społecznej?
Zdarzają się przypadki, w których wezwanie do zapłaty trafia do osoby, której krewny stosował przemoc wobec rodziny, a bezpośredni potomkowie nie mogą pokryć kosztów ze względu na niskie dochody. Taka sytuacja spotkała 27-latka, który z pismem z MOPS udał się po pomoc do adwokata. Jego dziadek zniknął z życia rodziny na pięć lat przed narodzinami wnuka, co wskazuje, że urzędnicy nie weryfikują automatycznie okoliczności stanowiących podstawę zobowiązania. Ośrodki pomocy społecznej często nie sprawdzają z własnej inicjatywy relacji rodzinnych czy historii przemocy, wysyłając wezwania do kolejnych osób z grona spadkobierców.
Fakt, że wnuk nigdy nie widział swojego dziadka, stanowi istotną przesłankę do uniknięcia obciążeń finansowych z powodu rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych. Wprowadzone w 2022 roku regulacje prawne umożliwiają zwolnienie z opłat właśnie w sytuacjach, gdy członek rodziny dopuścił się rażących zaniedbań lub nie wywiązywał się z obowiązków alimentacyjnych.
Osoby zobowiązane do wnoszenia opłat mogą zostać z nich zwolnione częściowo lub całkowicie na własny wniosek, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Przepisy uwzględniają takie okoliczności życiowe jak długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie czy śmierć członka rodziny. O ulgę mogą ubiegać się również kobiety w ciąży, samotni rodzice, osoby bez dochodu oraz ci, którzy utracili płynność finansową na skutek zdarzeń losowych. Istotnym warunkiem jest tu spełnienie kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1010 zł.
Jakie są koszty pobytu w łódzkich Domach Pomocy Społecznej i kto je ponosi?
Większość kosztów utrzymania pensjonariuszy pokrywana jest ze środków publicznych, a gmina Łódź dopłaca do pobytu osób, które nie są w stanie sfinansować go samodzielnie. W ubiegłym roku w łódzkich placówkach przebywało rotacyjnie ponad 2000 osób, z czego zaledwie 16 pokrywało pełną odpłatność za swój pobyt. Urzędnicy nie prowadzą jednak szczegółowych statystyk dotyczących liczby wysyłanych do rodzin wezwań do zapłaty.
Standardowa procedura zakłada, że DPS pobiera 70% emerytury pensjonariusza, a różnicę między tą kwotą a faktycznym kosztem utrzymania pokrywa pacjent lub jego bliscy: małżonek, rodzice lub dzieci. Miesięczny koszt pobytu w łódzkich ośrodkach waha się od 5200 zł do 8700 zł, co sprawia, że tylko około 1% rodzin jest w stanie udźwignąć ten ciężar w całości. W minionym roku w domach pomocy społecznej przebywało łącznie 1518 osób.
Rodzina jest zobowiązana do dopłaty tylko wtedy, gdy jej sytuacja materialna przekracza określone ustawowo progi. W przypadku osoby samotnie gospodarującej granica ta wynosi 300% kryterium dochodowego, co obecnie daje kwotę 3030 zł. Dla osób w rodzinie próg ten ustalono na poziomie 2469 zł na osobę, przy podstawowym kryterium wynoszącym 823 zł.
Jak obciążenia finansowe za DPS wpływają na zdolność kredytową?
Historia 27-letniego łodzianina, wezwanego do zapłaty 64 tysięcy złotych, oraz przypadek klientki płacącej za dziadka stosującego przemoc, pokazują, że problem obciążania finansowego kolejnych pokoleń nie jest jednostkowy. Mężczyzna został zobligowany do comiesięcznej dopłaty w wysokości 2300 zł na rzecz placówki opiekuńczej. Tego typu sytuacje stają się coraz częstszym zjawiskiem dotykającym młodych ludzi.
Stałe zobowiązanie finansowe wynikające z konieczności opłacania pobytu krewnego w DPS jest traktowane przez banki jako istotne obciążenie budżetu. Taki wydatek może skutecznie obniżyć zdolność kredytową, a w wielu przypadkach całkowicie uniemożliwić uzyskanie kredytu hipotecznego lub gotówkowego.
Jakie przesłanki pozwalają na zwolnienie z opłat za pobyt w DPS?
Osoba, która otrzymała wezwanie do zapłaty, musi samodzielnie wykazać, że zachodzą przesłanki do zwolnienia jej z opłat, dlatego kluczowa jest weryfikacja sytuacji prawnej przed podpisaniem zobowiązania. Rzecznik MOPS w Łodzi wyjaśnia, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, urzędnicy zawsze starają się ustalić wszystkie osoby zobowiązane do pokrycia kosztów i nawiązać z nimi kontakt. Przykład 27-latka obciążonego stałą opłatą 2300 zł pokazuje, jak ważne jest szybkie reagowanie na pisma urzędowe.
Adwokat Olga Maczasek wskazuje, że przepisy z 2022 roku dają możliwość zwolnienia z opłat w przypadku rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych przez pensjonariusza. Okoliczność taka jak całkowity brak kontaktu z dziadkiem, który zniknął przed narodzinami wnuka, może stanowić skuteczną podstawę do uchylenia się od płatności.
