Jak łagodzić uderzenia gorąca przy menopauzie? Dr Małgorzata Pietrzak ma na to sposób

Definicja i ramy czasowe. Przebieg biologiczny

Proces przekwitania, nazywany medycznie klimakterium, jest naturalnym etapem w życiu kobiety, oznaczającym przejście z okresu rozrodczego w stan bezpłodności. Pierwsze symptomy, najczęściej pojawiają się między 45. a 55. rokiem życia, choć moment ten jest uwarunkowany genetycznie oraz środowiskowo. Warto zaznaczyć, że menopauza w ścisłym znaczeniu tego słowa to wyłącznie termin ostatniej miesiączki, po której następuje minimum roczna przerwa w cyklu. 

Natomiast klimakterium obejmuje natomiast czas przed tym wydarzeniem (perimenopauza) oraz okres następujący po nim (postmenopauza). W tym czasie jajniki stopniowo wygaszają swoją funkcję, co skutkuje drastycznym obniżeniem produkcji estrogenu i progesteronu, co z kolei rzutuje na ogólną kondycję zdrowotną pacjentki.

Uderzenia gorąca. Mechanizm i przyczyny

Naczynioruchowe objawy klimakterium, do których należą nagłe uderzenia gorąca, wynikają bezpośrednio z zaburzeń pracy ośrodka termoregulacji w podwzgórzu. Spadek poziomu estrogenów powoduje, że organizm błędnie interpretuje temperaturę otoczenia, co uruchamia gwałtowne mechanizmy oddawania ciepła. W efekcie dochodzi do:

• rozszerzenia naczyń krwionośnych w obrębie twarzy i szyi,
• przyspieszenia akcji serca,
• wystąpienia obfitych potów, po których następuje dreszcz wywołany wychłodzeniem.

Zjawiska te mogą pojawiać się wielokrotnie w ciągu doby, znacząco obniżając jakość życia oraz wpływając na chroniczne zmęczenie pacjentki. 

Dr Małgorzata Pietrzak, ginekolożka z LUX MED Szpital Puławska, w rozmowie dla portalu pacjenci.pl informuje

-Uderzenia gorąca w okresie menopauzy można łagodzić. Pomocne są proste zmiany na co dzień, takie jak unikanie przegrzewania, ostrych potraw, alkoholu i nadmiaru kofeiny, ubieranie się warstwowo, a także dbanie o dobry sen i ograniczanie stresu, który może nasilać objawy. Jeśli uderzenia gorąca są częste albo bardzo dokuczliwe, warto skonsultować się z ginekologiem. 

Dalej:

-Najskuteczniejszą metodą leczenia pozostaje menopauzalna terapia hormonalna, o ile nie ma do niej przeciwwskazań, a w niektórych sytuacjach można rozważyć także leczenie niehormonalne. Najważniejsze jest to, by dobrać sposób postępowania do nasilenia objawów i sytuacji zdrowotnej danej pacjentki.

Częstotliwość i nasilenie tych incydentów są kwestią indywidualną, jednak ich występowanie stanowi jeden z najczęstszych powodów zgłaszania się kobiet do gabinetów ginekologicznych w celu rozpoczęcia diagnostyki hormonalnej i poszukiwania wsparcia medycznego.

Wpływ niedoboru estrogenów. Zmiany w narządach

Estrogeny pełnią w organizmie kobiety funkcje ochronne, wpływając na wiele układów poza rozrodczym. Gdy ich poziom spada, dochodzi do zmian zanikowych w obrębie błon śluzowych układu moczowo-płciowego, co może prowadzić do częstszych infekcji dróg moczowych oraz dyskomfortu związanego z suchością pochwy. Brak odpowiedniej ilości hormonów oddziałuje także na układ krwionośny i kostny, zwiększając ryzyko wystąpienia osteoporozy. W tym czasie:

• procesy utraty masy kostnej zaczynają przeważać nad procesami jej odbudowy,
• zmienia się profil lipidowy krwi, co może skutkować podwyższeniem poziomu cholesterolu frakcji LDL,
• ściany naczyń krwionośnych tracą swoją naturalną elastyczność. Zjawiska te wymagają regularnego monitorowania ciśnienia tętniczego oraz wykonywania badań gęstości kości, czyli densytometrii. 

Systematyczna kontrola lekarska pozwala na wczesne wykrycie nieprawidłowości i wdrożenie działań zapobiegających poważnym powikłaniom kardiologicznym oraz ortopedycznym w późniejszym wieku.

Hormonalna Terapia Zastępcza. Zasady stosowania

Decyzja o wdrożeniu Hormonalnej Terapii Zastępczej (HTZ) musi być poprzedzona szczegółowym wywiadem lekarskim oraz kompletem badań diagnostycznych. Terapia polega na dostarczaniu organizmowi hormonów, których jajniki już nie produkują w wystarczającej ilości, co ma na celu łagodzenie uciążliwych objawów wypadowych. 

Lekarz dobiera dawkę oraz formę podania preparatu, uwzględniając ogólny stan zdrowia pacjentki. Istnieją jednak konkretne przeciwwskazania do tej metody. Należą do nich:

• niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych,
• czynna choroba zakrzepowo-zatorowa,
• nowotwory hormonozależne, w tym rak piersi lub trzonu macicy,
• ciężka niewydolność wątroby. 

Przed rozpoczęciem leczenia każda kobieta powinna poddać się cytologii, mammografii oraz badaniu USG transwaginalnemu. Regularne wizyty kontrolne są niezbędne do oceny skuteczności terapii oraz dają możliwość modyfikacji dawkowania zaleconego leczenia farmakologicznego, w zależności od aktualnych potrzeb organizmu i wyników badań okresowych.

Profilaktyka i styl życia. Kluczowe zalecenia

Niezależnie od stosowanego leczenia farmakologicznego, istotną rolę w łagodzeniu przebiegu klimakterium odgrywa codzienna aktywność i dieta. Odpowiedni sposób żywienia, bogaty w wapń i witaminę D3, realnie wspiera kondycję układu szkieletowego w okresie jego osłabienia. Zaleca się ograniczenie spożycia kofeiny, alkoholu oraz ostrych przypraw, ponieważ substancje te potrafią stymulować układ nerwowy i nasilać częstotliwość uderzeń gorąca. Regularny wysiłek fizyczny pomaga utrzymać prawidłową masę ciała, co jest istotne ze względu na spowalniający w tym wieku metabolizm. 

Ważne jest również dbanie o higienę psychiczną i unikanie sytuacji stresowych, które mogą potęgować zaburzenia snu i drażliwość. Świadome podejście do zmian biologicznych oraz ścisła współpraca z lekarzem umożliwiają zachowanie pełnej aktywności życiowej i dobrego samopoczucia przez wiele lat po zakończeniu okresu płodności.

źródło: gov.pl