Przez wiele lat przebiega bezobjawowo. Osteopenia to nie wyrok, ale ostrzeżenie

Dlaczego osteopenia jest „cichą epidemią”

Schorzenie to dotyka ponad 40 proc. dorosłej populacji, jednak większość pacjentów nie jest świadoma jego rozwoju. W przebiegu osteopenii dochodzi do stopniowego ubytku masy kostnej, co sprawia, że kości stają się bardziej kruche i podatne na uszkodzenia. Największym zagrożeniem jest fakt, że pierwszym objawem choroby często bywa dopiero złamanie po niewielkim urazie lub przypadkowe odkrycie w badaniu densytometrycznym, wykonywanym z innych powodów.

Choć problem dotyczy wielu osób, kobiety są na niego szczególnie narażone, zwłaszcza w okresie okołomenopauzalnym. Główną przyczyną jest hipoestrogenizm, czyli spadek poziomu żeńskich hormonów płciowych, który bezpośrednio wpływa na przyspieszoną utratę masy kostnej. 

Dodatkowymi czynnikami ryzyka są:

• niska masa ciała, 
   
• przebyte ciąże i okresy laktacji,
   
• brak aktywności fizycznej, 
   
• palenie tytoniu,
   
• nadmierne spożycie alkoholu.

Co mówią dane naukowe o skali problemu

Warto wiedzieć, skąd biorą się informacje o powszechności tego zjawiska. Dane naukowe, w tym np. wnioski z badania Białystok Osteoporosis Study (BOS-2), wskazują, że w grupach podwyższonego ryzyka, czyli wśród kobiet po menopauzie, osteopenia może występować nawet u około 42 proc. badanych. Choć w mediach popularnonaukowych często upraszcza się to do stwierdzenia, że problem dotyczy wszystkich dorosłych, w rzeczywistości odsetek ten jest najbardziej miarodajny w populacjach osób po 50. roku życia. Wskaźnik ten opiera się na badaniu densytometrycznym (DXA) i dotyczy osób ze wskaźnikiem T-score w przedziale od -1,0 do -2,5. 

Statystyki te pełnią rolę wskaźnika epidemiologicznego, który ma uświadomić skalę problemu obniżonej gęstości kości w starzejącym się społeczeństwie.

Jak zatrzymać proces i chronić kości

Wczesna diagnoza osteopenii daje realną szansę na skuteczne zahamowanie procesu chorobowego i zapobieżenie rozwojowi pełnowymiarowej osteoporozy, która niesie ze sobą ryzyko złamań szyjki kości udowej czy kręgów. 

Kluczowe dla zdrowia jest wprowadzenie regularnej aktywności fizycznej, zwłaszcza ćwiczeń obciążeniowych oraz treningu oporowego, które skutecznie stymulują komórki kościotwórcze do intensywniejszej pracy i zwiększają mechaniczną wytrzymałość szkieletu. Nieoceniona jest także odpowiednio zbilansowana dieta, bogata w wapń, magnez oraz kluczowe dla gospodarki kostnej witaminy D i K. Należy przy tym ograniczyć spożycie soli, cukru i kofeiny, które mogą niekorzystnie wpływać na wchłanianie minerałów przez organizm. W ramach profilaktyki zaleca się także wykonywanie regularnych badań densytometrycznych, które pozwalają na precyzyjną ocenę gęstości kości. Wdrożenie tych zmian w codziennych nawykach to jedyna droga do zachowania pełnej sprawności układu kostnego na długie lata i uniknięcia groźnych konsekwencji zdrowotnych.

Artykuł ma charakter poglądowy i informacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Źródło: Wyniki badania BOS-2