Obserwuj nas na:
Pacjenci.pl > Dieta > Polacy uwielbiają tę rybę za brak ości i delikatny smak. W innych krajach nie wolno jej sprzedawać
Daria  Siemion
Daria Siemion 18.11.2026 14:53

Polacy uwielbiają tę rybę za brak ości i delikatny smak. W innych krajach nie wolno jej sprzedawać

Polacy uwielbiają tę rybę za brak ości i delikatny smak. W innych krajach nie wolno jej sprzedawać
W wielu krajach zakazano sprzedaży tej ryby. Polacy ją uwielbiają, choć może zaszkodzić Fot. Shutterstock / Tatiana Kazlova

Polacy uwielbiają rybę maślaną za jej delikatny smak, białe mięso i niemal całkowity brak ości. Niewielu jednak wie, że pod tą nazwą kryją się gatunki, których nie jesteśmy w stanie strawić, a ich sprzedaż jest zakazana m.in. we Włoszech i Japonii.

  • Jako “ryba maślana” sprzedawanych jest kilka gatunków ryb
  • Niektóre z nich zawierają składniki, których ludzie nie są w stanie strawić
  • Po ich zjedzeniu może wystąpić charakterystyczna biegunka i inne objawy
  • W kilku krajach zakazano sprzedaży “ryby maślanej”
  • W Polsce nadal jest dostępna

Czym właściwie jest ryba maślana?

“Ryba maślana” to nie jest jeden gatunek, lecz zbiorcza nazwa dla kilku różnych ryb morskich. Najczęściej są to eskolar (Lepidocybium flavobrunneum) oraz kostropak (Ruvettus pretiosus), należące do rodziny gempylowatych (Gempylidae). Rzadziej pod tą nazwą sprzedaje się żuwaki (Stromateus), które w przeciwieństwie do dwóch pierwszych gatunków są w pełni bezpieczne i dobrze tolerowane przez układ pokarmowy człowieka.

Problem zdrowotny dotyczy przede wszystkim eskolara oraz kostropaka, ponieważ ryby te nie posiadają pęcherza pławnego, przez co magazynują w swoich tkankach ogromne ilości estrów woskowych (stanowiących od 14 do nawet 25 proc. masy ich ciała). Ludzki układ trawienny nie wytwarza enzymów zdolnych do rozkładu tych związków. W efekcie spożyty tłuszcz przechodzi przez przewód pokarmowy w formie niezmienionej.

Objawy zatrucia rybą maślaną

Niestrawione estry woskowe gromadzą się w jelicie grubym i odbytnicy, działając w jelitach jak silny środek przeczyszczający. Błona śluzowa przewodu pokarmowego zostaje podrażniona i dochodzi do gwałtownego zaburzenia perystaltyki jelit. W ten sposób powstaje specyficzny zespół objawów gastrycznych określany w literaturze medycznej jako keriorrhea (biegunka woskowa lub tłuszczowa). 

Pierwsze dolegliwości pojawiają się zazwyczaj od 30 minut do 36 godzin po posiłku i ustępują samoistnie w ciągu 24–48 godzin. 

Do najczęstszych objawów zatrucia rybą maślaną należą:

  • oleiste stolce o charakterystycznym pomarańczowo-żółtym lub czerwonym zabarwieniu (często przybierające formę niekontrolowanego wycieku tłuszczu z odbytu),
  • skurczowe bóle brzucha, silne wzdęcia i przelewanie w jelitach,
  • nudności oraz wymioty,
  • bóle głowy, zawroty głowy oraz ogólne osłabienie wynikające z utraty płynów i elektrolitów.

Zakaz we Włoszech i Japonii

Ze względu na duże ryzyko wystąpienia zatrucia, w kilku krajach całkowicie zakazano sprzedaży niektórych gatunków ryb maślanych. Sprzedaż oraz serwowanie w gastronomii eskolara i kostropaka są prawnie zakazane m.in. we Włoszech, w Japonii (od 1977 roku) oraz w Korei Południowej. A jak sytuacja wygląda w Polsce?

W Unii Europejskiej, a tym samym w naszym kraju, handel rybami z rodziny Gempylidae jest dozwolony, ale podlega ścisłym regulacjom określonym w Rozporządzeniu (WE) nr 853/2004. Zgodnie z unijnymi przepisami podmioty wprowadzające te ryby na rynek muszą umieścić na opakowaniu dokładną nazwę ryby (np. Lepidocybium flavobrunneum lub Ruvettus pretiosus) oraz informacje o możliwości wystąpienia przykrych dolegliwości.

Zobacz także: Stolec smolisty – dlaczego występuje i o jakich chorobach świadczy?

Czy obróbka termiczna neutralizuje szkodliwe związki?

W przeciwieństwie do toksyn bakteryjnych czy pasożytów, estry woskowe są całkowicie odporne na działanie wysokiej temperatury. Smażenie, pieczenie, gotowanie ani wędzenie nie rozkłada tych związków i nie zmniejsza ich szkodliwości dla człowieka. Jedynym sposobem na częściowe obniżenie zawartości estrów w gotowej potrawie jest grillowanie lub pieczenie fileta na ruszcie, co pozwala na wytopienie i odpłynięcie części tłuszczu, ale wyłącznie pod warunkiem, że potrawa nie zostanie nim polana.

Zobacz także: Tania ryba z Biedronki, która robi furorę. Ma niewiele tłuszczu i jest obłędnie pyszna

Kto nie powinien jeść ryby maślanej?

Zdrowe osoby dorosłe, które decydują się na spróbowanie ryby maślanej (zwłaszcza w formie wędzonej lub jako składnik sushi), powinny ograniczyć porcję do maksymalnie 100–150 gramów. Eskolara i kostropaka ze swojej diety całkowicie powinny wykluczyć:

  • kobiety w ciąży oraz karmiące piersią,
  • małe dzieci i osoby w podeszłym wieku (ze względu na wysokie ryzyko szybkiego odwodnienia),
  • pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego, w tym z zespołem jelita drażliwego, nieswoistymi zapaleniami jelit oraz schorzeniami wątroby, trzustki i dróg żółciowych,
  • osoby z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów oraz przyjmujące leki wpływające na trawienie lipidów.
Tworzymy dla Ciebie. To jeden klik, a dla Nas wielkie wsparcie.
Obserwuj
Daria  Siemion
O autorze
Daria Siemion
Redaktor Pacjenci

Z branżą medialną związana od ponad dekady. Tworzyła specjalistyczne artykuły popularnonaukowe i medyczne dla magazynów takich jak „Focus Medycyna”, „Focus” i „National Geographic”. Z Grupą Iberion związana od 2024 roku. Wcześniej pełniła w niej funkcję Head of Exclusive News oraz pracowała jako dziennikarka i wydawczyni portalu Pacjenci.pl. Laureatka konkursu literackiego im. Marka Hłaski. 

Zobacz wszystkie artykuły autora >
Wybór Redakcji
praca L4
Długie L4 może skończyć się utratą pracy. Lepiej nie przekraczać tego limitu
suplementy diety
Nie łącz z lekami na zakrzepicę. Ten jeden suplement może zniweczyć leczenie
ZUS
155 tys. Polaków mniej w rok. GUS podał dane, składki ZUS pójdą w górę
woda mineralna wycofana
Pleśń w wodzie mineralnej. GIS wydał ostrzeżenie dla skażonej partii
ryba
Omijaj tę rybę z daleka. To pływający magazyn metali ciężkich
None
Czy wiesz, jak pielęgnować skórę latem? Sprawdź się w naszym QUIZ-ie
Wybór Redakcji
Pacjenci.pl
Obserwuj nas na: