Taki charakter pisma może wskazywać na groźną chorobę. Jeśli tak piszesz, biegnij do neurologa
W dobie smartfonów i klawiatur rzadko chwytamy za długopis. Kiedy jednak musisz zapisać listę zakupów, wypełnić formularz na poczcie lub podpisać kartkę urodzinową, przyjrzyj się uważnie swoim literom. Jeśli zauważysz, że z każdym kolejnym słowem stają się one coraz mniejsze, ciaśniejsze i trudniejsze do rozczytania, to wcale nie jest wina zmęczenia dłoni. Twój mózg może wysyłać w ten sposób bardzo wczesny, neurologiczny sygnał ostrzegawczy.
Większość z nas kojarzy chorobę Parkinsona z widocznym drżeniem rąk, sztywnością mięśni i problemami z chodzeniem. Prawda jest jednak taka, że zanim pojawią się te klasyczne objawy, choroba rozwija się po cichu przez wiele lat. Jednym z najbardziej fascynujących i najmniej znanych wczesnych zwiastunów tego schorzenia jest mikrografia, czyli patologiczne zmniejszanie się charakteru pisma.
Czym jest mikrografia? Zwróć uwagę na ten jeden szczegół
Mikrografia nie oznacza po prostu, że z natury piszesz drobnym maczkiem. To proces dynamiczny. Jeśli spojrzysz na kartkę zapisaną przez osobę we wczesnym stadium choroby Parkinsona, zauważysz 3 charakterystyczne cechy:
- Pierwsze litery lub słowa w zdaniu są normalnej wielkości.
- Z każdym kolejnym wyrazem pismo zaczyna się „kurczyć”.
- Na końcu linijki litery są już tak małe i ściśnięte, że przypominają falistą linię i stają się całkowicie nieczytelne dla samego autora.
Zjawisku temu często towarzyszy tzw. bradykinezja, czyli ogólne spowolnienie ruchów. Osoba chora musi wkładać ogromny wysiłek w to, aby poprowadzić długopis po papierze, a dłoń wydaje się ciężka i nieposłuszna.
Dlaczego litery maleją? Awaria dopaminy w mózgu
Pisanie odręczne to niezwykle skomplikowany proces. Wymaga precyzyjnej koordynacji oka, mózgu i dziesiątek drobnych mięśni dłoni. Aby ta komunikacja przebiegała płynnie, nasz mózg potrzebuje odpowiedniego neuroprzekaźnika – dopaminy.
W przebiegu choroby Parkinsona komórki w obszarze mózgu zwanym istotą czarną (które produkują dopaminę) zaczynają obumierać. Zanim organizm zareaguje drżeniem spoczynkowym dłoni, zaczyna mieć problemy z precyzyjną motoryką małą. Brakuje mu „paliwa” do utrzymania płynności i wielkości ruchu, dlatego mięśnie dłoni stopniowo ograniczają swój zasięg. Mózg chce napisać dużą literę, ale dłoń nie ma siły wykonać tak obszernego ruchu – stąd pismo staje się mikroskopijne.
Zrób szybki test w domu. Wystarczy czysta kartka
Jeśli masz wątpliwości, czy ten problem dotyczy Ciebie lub Twoich bliskich (np. starzejących się rodziców), możecie wykonać bardzo prosty test.
- Weź czystą kartkę papieru (najlepiej bez linii i kratek, które wymuszają trzymanie się w ryzach).
- Napisz odręcznie długie, złożone zdanie, np.: „Dzisiaj jest piękna pogoda, więc po południu wybieram się na długi spacer do parku”.
- Skup się i napisz to samo zdanie jeszcze trzy razy, jedno pod drugim.
Wynik: Jeśli litery w ostatnim zdaniu są wyraźnie mniejsze, ściśnięte i mniej staranne niż w pierwszym, warto skonsultować się z lekarzem.
Mikrografia to nie wyrok, ale powód do działania
Jeśli zauważysz u siebie zmianę charakteru pisma, zachowaj spokój. Pojedynczy objaw nie jest od razu diagnozą. Zmiany w sposobie pisania mogą wynikać również z innych przyczyn, takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów dłoni, problemy ze wzrokiem czy efekty uboczne przyjmowanych leków.
Jeśli jednak mikrografii towarzyszą inne, subtelne, nietypowe objawy – takie jak:
- utrata węchu (przestajesz czuć zapach ulubionej kawy lub perfum),
- problemy ze snem (rzucanie się i krzyczenie przez sen),
- chroniczne zaparcia,
- zmiana głosu na bardzo cichy, monotonny szept,
...powinien to być dla Ciebie jasny sygnał, by umówić się na wizytę u neurologa.
Wczesne wykrycie chorób neurodegeneracyjnych daje największe szanse na włączenie leczenia, które opóźni postęp choroby i pozwoli cieszyć się pełną sprawnością przez wiele lat. Nie ignoruj tego, co Twoja dłoń próbuje Ci przekazać na papierze.
