To już nie jest choroba seniorów. Skąd się bierze wysyp zatorów u młodych?
Jeszcze dekadę temu neurologiczne zatory – główna przyczyna udaru niedokrwiennego – kojarzyły się z metryką 70 +. Dziś coraz częściej trafiają na oddziały dwudziesto- i trzydziestolatkowie, a lekarze mówią wręcz o „epidemii” wśród młodych dorosłych. Co tak gwałtownie przesuwa granicę wieku i jak możemy się przed tym bronić?
- Liczba udarów w Polsce wzrosła do ok. 90 tys. rocznie, a 30 proc. dotyczy osób < 65 lat
- Nowe badania wskazują na migrenę (zwłaszcza z aurą) i antykoncepcję hormonalną jako niedoceniane czynniki ryzyka
- Odpowiednia reakcja w pierwszych minutach („FAST/B-FAST”) decyduje o życiu i sprawności
To nie tylko problem seniorów. Dlaczego zator coraz częściej dotyka młodych?
Jeszcze dekadę temu udar niedokrwienny kojarzono głównie z osobami po siedemdziesiątce. Dziś coraz częściej na oddziały neurologiczne trafiają dwudziesto- i trzydziestolatkowie. Lekarze mówią wprost o „epidemii” udarów wśród młodych dorosłych. Co przesuwa granicę wieku i jak się przed tym chronić?
W Polsce rocznie odnotowuje się około 90 tys. udarów, z czego blisko 30 proc. dotyczy osób przed 65. rokiem życia. Coraz częściej przyczyną są neurologiczne zatory, które jeszcze niedawno były domeną seniorów.
Zmiana pokoleniowa i nowe czynniki ryzyka
Udar mózgu to nagłe przerwanie dopływu krwi do jego fragmentu. Aż 85 proc. przypadków to udary niedokrwienne, najczęściej wywołane zatorami w naczyniach zmienionych miażdżycowo lub w sercu. Raport Polskiego Towarzystwa Neurologicznego pokazuje, że w ostatniej dekadzie liczba takich zdarzeń wzrosła o niemal 30 proc. – co trzeci pacjent ma mniej niż 65 lat, a udary notuje się nawet u dzieci.
Za "odmłodzenie" udaru odpowiada nakładanie się klasycznych i nowych czynników ryzyka:
- nadciśnienie, otyłość i palenie tytoniu pozostają głównymi winowajcami,
- przewlekły stres i brak ruchu nasilają proces zapalny i sprzyjają nadkrzepliwości,
- migrena z aurą w połączeniu z hormonalną antykoncepcją znacznie zwiększa ryzyko udaru u kobiet.
Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Akademii Neurologii (2023), profilaktyka pierwotna powinna obejmować: utrzymanie ciśnienia poniżej 130/80 mm Hg, poziomu LDL < 1,8 mmol/l, BMI < 25 kg/m² oraz rozważenie niehormonalnych metod antykoncepcji u kobiet z migreną.
Przy takich objawach wzywaj karetkę:
- opadnięcie kącika ust,
- nagłe osłabienie ręki lub nogi,
- bełkotliwa mowa,
- nagła, bardzo silna migrena,
- utrata wzroku w jednym oku.
W przypadku takich objawów dzwoń na 112 natychmiast. Każda minuta zwłoki oznacza obumieranie blisko 1,9 mln neuronów. Czytaj także: Zatorowość płucna - jak się objawia i jakie są czynniki ryzyka? Ekspert tłumaczy
Źródło: NFZ
