To nie tłuszcz. Lekarz wyjaśnia, dlaczego w upał ciało puchnie bardziej
Podczas fal upałów wiele osób zauważa nagłe powiększenie obwodu kostek, łydki oraz dłoni. Zjawisko to bywa często błędnie utożsamiane z przyrostem tkanki tłuszczowej, podczas gdy stanowi efekt retencji płynów. Wysokie temperatury wywołują rozszerzanie naczyń krwionośnych oraz spowolnienie przepływu limfy w organizmie. Odpowiednie nawodnienie oraz znajomość przyczyn obrzęków pomagają bezpiecznie zredukować ten dyskomfort.
- Dlaczego wysokie temperatury sprzyjają zatrzymywaniu wody i obrzękom kończyn?
- Jak odróżnić zwykły obrzęk od objawów poważnych chorób układu krążenia?
- W jaki sposób codzienne nawyki żywieniowe wpływają na poziom nawodnienia organizmu?
Współczesne badania medyczne wskazują, że puchnięcie ciała w letnie dni dotyczy znacznej części populacji. Zjawisko to nasila się w trakcie długotrwałego przebywania w pozycji siedzącej lub stojącej. Choć w większości przypadków objawy uciekają po schłodzeniu organizmu, niekiedy mogą sygnalizować głębsze zaburzenia metaboliczne lub narządowe. Zrozumienie mechanizmów odpowiadających za gromadzenie się płynów pozwala wcześnie zareagować i zapobiec ewentualnym powikłaniom zdrowotnym.
Dlaczego ciało puchnie w upał? Przyczyny
Wysoka temperatura otoczenia zmusza układ krążenia do intensywniejszej pracy w celu odprowadzenia nadmiaru ciepła. Naczynia krwionośne ulegają rozszerzeniu, co obniża ciśnienie krwi i sprzyja przenikaniu osocza do przestrzeni międzykomórkowych. W konsekwencji dochodzi do widocznego powiększenia obwodów części ciała znajdujących się najniżej, takich jak stopy i kostki. Stan ten potęguje siła grawitacji oraz brak ruchu mięśni, które w normalnych warunkach wspomagają pompowanie krwi w górę. Zjawisko to opisuje się jako gromadzenie wody w organizmie, a jego powstawaniu sprzyja także niewystarczające spożycie płynów.
Eksperci zwracają uwagę, że niewłaściwe nawadnianie wywołuje mechanizm obronny polegający na magazynowaniu każdej ilości płynu. W kontekście właściwej ilości płynów, dietetyk Klaudia Ruszkowska, w rozmowie z WP, wskazuje konkretne przeliczniki:
„Zbyt mała ilość wypijanej wody może powodować efekt opuchlizny. Przyjęło się, że normą dzienną jest 1,5 l wody dla kobiet i 2 l dla mężczyzn. Prawdą natomiast jest to, że każdy z nas ma swoje indywidualne zapotrzebowanie, zgodne z masą ciała. Powinniśmy spożywać około 30 ml wody na każdy kilogram masy ciała. Każdy więc powinien sobie indywidualnie obliczyć to zapotrzebowanie. Warto również zaznaczyć, że nie chodzi tutaj o soki, nektary, kawę czy czarną herbatę. Jeśli mówimy o zapotrzebowaniu na wodę, to mamy na myśli czystą wodę”.
Oznacza to, że unikanie płynów w obawie przed obrzękiem przynosi efekt odwrotny do zamierzonego. Odpowiednio dobrane nawadnianie organizmu stanowi podstawowy warunek sprawnie działającego układu limfatycznego.
Przyczyny obrzęków w czasie upałów. Jak prawidłowo nawadniać ciało?
Sposób odżywiania w sezonie letnim odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu równowagi płynów w tkankach. Spożywanie potraw bogatych w sól oraz sięganie po przekąski obfitujące w cukry proste znacząco nasila zatrzymywanie wody. Wskazuje się, że cząsteczki glukozy wiążą cząsteczki wody w organizmie, co potęguje wrażenie ciężkości i powiększenia obwodów. Zależność tę dodatkowo skomplikować mogą wahania hormonalne występujące u kobiet. Problem ten wyjaśnia dietetyk Klaudia Ruszkowska:
„W kontekście zatrzymywania wody w organizmie nie sposób nie wspomnieć o cukrach prostych, które sprzyjają obrzękom. Znajdują się one w dużej ilości w słodyczach, słodkich wypiekach, gofrach, napojach słodzonych, lodach. Latem zdecydowanie chętniej po nie sięgamy. Takie produkty mogą nasilać zatrzymywanie wody w organizmie, zwłaszcza u kobiet z zaburzoną gospodarką hormonalną. To oznacza, że to zapotrzebowania na wodę może być jeszcze większe”.
Ograniczenie spożycia przetworzonych słodyczy pozwala zmniejszyć stopień nasilenia obrzęków. Stała zmiana nawyków żywieniowych obniża retencję płynów i ułatwia kontrolowanie optymalnej masy ciała.
Kiedy opuchlizna sygnalizuje poważne problemy?
Choć letnia opuchlizna często wynika z fizjologii, utrzymujące się obrzęki mogą być objawem chorób przewlekłych. Zaburzona praca serca, nerek lub wątroby ułatwia zastój płynów i utrudnia ich sprawne wydalanie z ustroju.
Niewydolność układu krążenia sprawia, że krew zalega w naczyniach obwodowych, doprowadzając do przewlekłego ciśnienia hydrostatycznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na symetryczność zmian oraz czas ich występowania. Właściwa diagnostyka obrzęków pozwala na szybkie zidentyfikowanie źródła problemu i wdrożenie odpowiedniej terapii lekarskiej.
Źródło: Pacjenci.pl, WP, PTK
