10 znaków w języku migowym, które każdy powinien znać. Są prostsze, niż się wydaje

28 września – Międzynarodowy Dzień Głuchych

Od 1958 roku ostatnia niedziela września jest obchodzona jako dzień społeczności Głuchych. W 2025 roku święto to przypada dokładnie 28 września. Zostało ustanowione przez Światową Federację Głuchych i ma na celu zwrócenie uwagi na prawa językowe osób niesłyszących oraz potrzebę zapewnienia im pełnej dostępności usług i informacji. To dzień, w którym podkreśla się, że osoby głuche "słuchają oczami” i komunikują się poprzez język migowy, gesty i mimikę.

W wielu krajach organizowane są wtedy liczne wydarzenia, które pozwalają lepiej poznać świat osób głuchych. Odbywają się warsztaty Polskiego Języka Migowego (PJM), pokazy filmów z napisami, a także akcje edukacyjne typu „Migaj ze mną”, zachęcające osoby słyszące do nauki choć kilku podstawowych gestów. To nie tylko forma integracji, ale też sygnał, że język migowy i kultura głuchych zasługują na szersze uznanie i szacunek w codziennym życiu społecznym.

Przeczytaj też: Hałas, infekcje i ekrany – prof. dr hab. n. med. Piotr Skarżyński o największych wrogach słuchu

Problemy ze słuchem w Polsce – skala i przyczyny

Według zestawienia przygotowanego dla Kongresu Demograficznego, w Polsce z poważnymi problemami słuchu zmaga się około 6 milionów osób, z czego 50-100 tysięcy komunikuje się przede wszystkim w Polskim Języku Migowym (PJM). Ubytek słuchu może mieć charakter wrodzony, np. związany z predyspozycjami genetycznymi, lub być nabyty, a jego przyczyny są bardzo różnorodne.

Do najczęstszych scenariuszy zalicza się:

• długotrwałą ekspozycję na hałas – praca w halach przemysłowych, używanie słuchawek przy głośności powyżej 85 dB, koncerty czy głośne środowisko codzienne.
• infekcje i choroby – od zwykłego zapalenia ucha, przez poważniejsze infekcje, aż po wirusowe choroby w ciąży, takie jak różyczka, czy schorzenia naczyniowe wpływające na krążenie w uchu.
• urazy mechaniczne lub gwałtowne zmiany ciśnienia – np. w wyniku wybuchu, upadku, wypadku, nurkowania czy lotów samolotem.
• starzenie się organizmu – tzw. presbyacusis dotyka nawet połowy osób w wieku 70 lat i starszych, prowadząc do stopniowej utraty słuchu wysokotonowego.
• leki ototoksyczne – niektóre antybiotyki z grupy aminoglikozydów czy duże dawki salicylanów mogą uszkadzać narząd słuchu.

Przeczytaj również: Problemy ze słuchem u seniorów i perspektywy leczenia głuchoty

10 podstawowych znaków w języku migowym

Poniższe opisy pomogą Ci rozpoznać i wykonać podstawowe znaki w PJM. Aby jeszcze lepiej opanować ruch i mimikę, warto obejrzeć wideo lub skorzystać ze słownika online, gdzie gesty pokazane są w pełnym kontekście i z naturalną ekspresją twarzy.

• dzień dobry – otwartą dłoń unosisz od brody w górę, jakby „podnosząc słońce”.
• do widzenia – machnięcie otwartą dłonią od środka na zewnątrz, podobne do zwykłego „pa”.
• proszę – zaciśnięta dłoń kreśli mały okrąg przed klatką piersiową.
• przepraszam – lekko zgięta dłoń przesuwa się poziomo po ustach.
• dziękuję – opuszki palców dotykają brody i płynnie kierują się do przodu.
• co? – wskazujący i kciuk tworzą znak „L”, którym lekko potrząsasz.
• gdzie? – zgięty wskazujący wykonuje małe wahadło w bok.
• ile? – dłoń z rozstawionymi palcami lekko się otwiera, jakby „rozsypywała” monety.
• jak się czujesz? – obie dłonie, palce zgięte, zataczają półkole od klatki piersiowej.
• jak masz na imię? – palce wskazujące obu dłoni „piszą” w powietrzu krzyżowy X przed sobą.

 

źródła:

World Federation of the Deaf, World Deaf Day – history and purpose, 2024.

Polski Związek Głuchych, „Mam prawo do informacji w PJM”, 2025.

Fundacja Świat Głuchych, „Podstawowe zwroty w PJM – Uczymy migać #17”, wideo, 2023.

SpreadTheSign.com, „Polski słownik języka migowego – hasła podstawowe”, 2025.