Coraz więcej przypadków groźnej choroby. Atakuje dorosłych i dzieci, pierwsze objawy widać na skórze

Czym jest borelioza i jak dochodzi do zakażenia?

Borelioza, nazywana także chorobą z Lyme, to bakteryjna choroba zakaźna przenoszona przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Do zakażenia dochodzi w momencie, gdy kleszcz zakażony bakteriami z rodzaju Borrelia wbije się w skórę i zacznie pobierać krew.

Ryzyko przeniesienia bakterii rośnie wraz z czasem przebywania kleszcza w skórze. Dlatego tak ważne jest szybkie zauważenie i usunięcie pasożyta. Wbrew popularnym przekonaniom kleszcze nie spadają z drzew – najczęściej znajdują się w trawie lub niskich krzewach i przyczepiają się do przechodzącego człowieka.

Borelioza jest obecnie najczęściej diagnozowaną chorobą odkleszczową w Europie. W Polsce każdego roku zgłaszanych jest kilkadziesiąt tysięcy przypadków, choć rzeczywista liczba zakażeń może być wyższa. Z danych epidemiologicznych wynika, że w 2024 roku odnotowano w Polsce około 29 tys. przypadków boreliozy, a w 2025 roku liczba zakażeń wzrosła do ponad 31 tys.

Czy borelioza jest groźna i jak wygląda leczenie?

Borelioza jest chorobą bakteryjną, dlatego w większości przypadków można ją skutecznie leczyć antybiotykami, szczególnie jeśli zostanie wykryta na wczesnym etapie. Leczenie trwa zwykle od dwóch do czterech tygodni, a jego celem jest całkowite zwalczenie bakterii Borrelia w organizmie.

Problem pojawia się wtedy, gdy choroba przez dłuższy czas pozostaje nierozpoznana. W takiej sytuacji infekcja może przejść w bardziej zaawansowaną fazę i objąć różne układy w organizmie. Wśród możliwych powikłań wymienia się m.in. zapalenie stawów, zaburzenia neurologiczne, problemy z koncentracją czy dolegliwości ze strony układu nerwowego. W niektórych przypadkach choroba może również wpływać na pracę serca.

Charakterystycznym objawem wczesnej boreliozy jest rumień wędrujący – czerwone zaczerwienienie skóry pojawiające się w miejscu ukąszenia kleszcza i stopniowo powiększające się. Jednak nie u wszystkich chorych występuje ten objaw, dlatego ważne jest zwracanie uwagi także na inne symptomy, takie jak:

• zmęczenie i osłabienie,
• bóle mięśni i stawów,
• bóle głowy,
• gorączka lub stan podgorączkowy.

Wczesna diagnoza i rozpoczęcie leczenia znacząco zmniejszają ryzyko powikłań.

Dlaczego liczba przypadków w Polsce rośnie?

W ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost liczby kleszczy oraz wydłużenie okresu ich aktywności. Sprzyjają temu łagodniejsze zimy i zmiany klimatyczne, które powodują, że pajęczaki są aktywne przez większą część roku.

Kleszcze pojawiają się dziś nie tylko w lasach, ale również na działkach, w ogrodach i parkach miejskich. Wystarczy wysoka trawa lub gęsta roślinność, aby stworzyć dla nich odpowiednie warunki.

Znaczenie ma także styl życia. Coraz więcej osób spędza czas na świeżym powietrzu, co zwiększa ryzyko kontaktu z kleszczami. Jednocześnie choroba jest dziś częściej diagnozowana niż kilkanaście lat temu, co również wpływa na statystyki.

Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia podczas spacerów?

Ryzyko zakażenia można ograniczyć dzięki kilku prostym zasadom. Podczas spacerów w miejscach, gdzie mogą występować kleszcze, warto nosić długie spodnie, zakryte buty oraz ubrania z długim rękawem. Pomocne są także preparaty odstraszające kleszcze.

Po powrocie z terenów zielonych zaleca się dokładne obejrzenie skóry, szczególnie w miejscach takich jak zgięcia kolan, pachwiny, okolice uszu czy linia włosów. To właśnie tam kleszcze najczęściej się przyczepiają.

Szybkie usunięcie kleszcza zmniejsza ryzyko zakażenia. Im krócej pozostaje w skórze, tym mniejsze prawdopodobieństwo przeniesienia bakterii Borrelia odpowiedzialnych za rozwój boreliozy.

Źródła: Pacjenci, GIS, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH