Gaslighting to manipulacja i subtelna forma przemocy. Kiedy zapala się czerwona lampka?

Czym jest gaslighting?

Gaslighting to strategia manipulacyjna, w której sprawca celowo podważa rzeczywistość ofiary. Sprawia, że zaczyna ona wątpić w swój rozsądek, w swoje wspomnienia i odczucia. 

Termin Gaslighting został zapożyczony z filmu Gaslight z 1944 roku. Bohater obrazu próbuje wmówić swojej żonie, że traci ona zmysły. Jako przykład gaslightingu podaje się m.in. zaprzeczanie oczywistym faktom, bagatelizowanie emocji i odczuć ofiary, manipulowanie otoczeniem. Wszystko w jednym celu: aby podważyć wiarygodność ofiary.

Czy łatwo rozpoznać gaslightera?

Niestety, jest to wyrafinowana forma manipulacji, w sytuacji pewnej zależności, może pozostać niezauważona. Pojawia się zwykle w relacjach osobistych, ale dotyka też wielu osób w miejscu pracy czy w grupach społecznych. Kiedy powinna zapalić się czerwona lampka?

• Kiedy manipulant zaprzecza rzeczywistości i twierdzi, że wydarzenia, które pamiętasz, nigdy nie miały miejsca
• Kiedy bagatelizuje Twoje emocje, używa słów takich, jak „przesadzasz” lub „jesteś zbyt wrażliwy/a”
• Kiedy przerzuca winę na Twoją stronę, odwracając uwagę od swoich działań i obwiniając Cię za problemy w relacji

Takie subtelne praktyki mogą skutkować utratą zaufania do samego siebie, izolacji społecznej, zależności od gaslightera.  
 

Sposoby na obronę przed gaslightingiem

Na początku należy sobie uświadomić, że doszło do manipulacji i krzywdy. Wówczas warto:

• Zadbać o dowody manipulacji, np. prowadząc pamiętnik, nagrywając filmiki, robiąc zdjęcia, zapisując pewne wydarzenia, co pomoże utrzymać poczucie rzeczywistości
• Poszukać wsparcia, rozmowy z bliską i zaufaną osobą
• Wyznaczyć granice i zmienić sposób komunikacji, oznajmiając to, czego nie możesz zaakceptować
• Można skontaktować się z psychologiem, który pomoże zrozumieć postępowanie zarówno gaslightera, jak i jego ofiary. 

Gaslighting może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia psychicznego, prowadząc do zaniżonej samooceny, stanów lękowych, a nawet depresji. Ofiary często zmagają się z poczuciem winy i trudnościami w podejmowaniu decyzji. Dlatego trzeba rozpoznać tę formę przemocy i nie warto odpuszczać.

Zobacz też:

Naukowcy potwierdzają: zimą rośnie liczba zawałów i ryzyko zatoru

Jakie badania kontrolne warto wykonać na początku roku? Lista dla różnych grup wiekowych

Grozi nam następna pandemia. Oto choroby z niebezpiecznym potencjałem