Pacjenci.pl
Gruźlica prosówkowa – przyczyny, objawy, leczenie

pixabay.com

Gruźlica prosówkowa – przyczyny, objawy, leczenie

28 Listopada 2020

Autor tekstu:

Izabela Wierzbicka

Gruźlica prosówkowa to określenie gruźlicy rozsianej, tzn. zajmującej co najmniej dwa narządy. Rozwija się, gdy dojdzie do rozsiewu prątków drogą krwi, zarówno podczas zakażenia pierwotnego (pierwsze zetknięcie się z prątkami), jak i

Gruźlica prosówkowa – co to za choroba?

Gruźlica prosówkowa charakteryzuje się licznymi dobrze zdefiniowanymi guzkami wielkości 1-2 mm rozsianymi po obu stronach płuc. Pierwszym badaczom tej choroby wspomniane guzki przypominały ziarna prosa i stąd wzięła się jej nazwa. Klasycznie choroba rozwija się w przebiegu infekcji pierwotnej, co ma miejsce u dzieci, u dorosłych z obniżoną odpornością np. w przebiegu AIDS oraz u osób po przeszczepach narządów. Obecnie częściej jest wynikiem wtórnego rozsiewu w ciągu kilku, a nawet kilkudziesięciu lat po infekcji pierwotnej. W krajach o małej zapadalności na gruźlicę (w tym także w Polsce) gruźlica prosówkowa jest następstwem reaktywacji zakażenia, do którego doszło w przeszłości i zazwyczaj dotyczy ludzi starszych. W krajach gdzie zapadalność na gruźlicę jest wysoka, prosówka pojawia się zaraz po pierwotnym zakażeniu i bardzo często dotyka dzieci.

Gruźlica prosówkowa – przyczyny

Gruźlica prosówkowa jest postacią gruźlicy wywoływaną przez bakterię typu Mycobacterium, która przemieszcza się do narządów pozapłucnych, takich jak wątroba, śledziona i nerki. Wiadomym jest, że bakterie rozprzestrzeniają się z układu płucnego do układu limfatycznego i ostatecznie do krwiobiegu, jednak mechanizm, dzięki któremu tak się dzieje, nie jest znany. Wspomniana bakteria występuje w ponad 70 gatunkach i jest obecna w wodzie, glebie, powietrzu, oraz u zwierząt.

Dla człowieka zagrożenie stanowi tylko część z istniejących gatunków bakterii, a szczególnie narażone są osoby z osłabionym układem odpornościowym np. chorzy na AIDS lub pacjenci po przeszczepach.

Czynniki ryzyka zachorowania na gruźlicę prosówkową to bezpośredni kontakt z chorą osobą, życie w niehigienicznych warunkach i złe odżywianie.

Gruźlica prosówkowa – objawy

Choroba może przebiegać w sposób ostry lub przewlekły. Postać ostra ma przebieg gwałtowny i zwykle, jeśli nie zostanie podjęte leczenie przeciwprątkowe, kończy się zgonem.

Ciężki, ostry przebieg częściej dotyczy dzieci. U ponad 80% pacjentów zmiany chorobowe stwierdza się w płucach, wątrobie, śledzionie. Rzadziej, w około połowie przypadków, choroba zajmuje nerki, szpik, centralny układ nerwowy, nadnercza, otrzewną, oczy.

Niektóre z objawów to:

  • gorączka, często przewlekła,

  • duszności,

  • sinica,

  • kaszel,

  • apatia,

  • ogólne osłabienie,

  • systematyczny spadek masy ciała.

W postaci przewlekłej, co częściej dotyczy ludzi starszych, choroba przebiega wolniej, skąpoobjawowo. Dominują objawy ogólne: osłabienie, chudnięcie, rzadziej gorączka zwykle o umiarkowanym nasileniu.

Gruźlica prosówkowa – diagnostyka

Badanie w kierunku gruźlicy prosówkowej przeprowadza się w podobny sposób, jak w przypadku innych postaci gruźlicy, chociaż konieczne okazuje się wykonanie szeregu dodatkowych testów, aby potwierdzić rozpoznanie.

Pierwszym krokiem w postawieniu diagnozy jest wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej, które uwidoczni rozsiane symetryczne zmiany wyglądające jak małe guzki tej samej wielkości. Brzegi guzków są zamazane, co radiolodzy porównują do zjawiska zamieci śnieżnej.

Drugim ważnym badaniem są badania bakteriologiczne. Prątki mogą być obecne w plwocinie, szpiku kostnym, wątrobie lub płucach po biopsji, a także we krwi i moczu chorego.

Podsumowując, badania diagnostyczne w kierunku rozpoznania gruźlicy prosówkowej obejmują:

  • prześwietlenie klatki piersiowej,

  • posiew plwociny,

  • bronchoskopię,

  • biopsję płuc,

  • tomografię komputerową i/lub rezonans magnetyczny głowy,

  • posiewy krwi,

  • badanie dna oka.

U chorych na gruźlicę prosówkową obserwuje się szereg powikłań neurologicznych –  najczęściej jest to gruźlicze zapalenie opon mózgowych i gruźlaki mózgu. Stan większości pacjentów poprawia się po leczeniu przeciwgruźliczym.

Skórny test tuberkulinowy, powszechnie stosowany do wykrywania innych postaci gruźlicy, nie jest przydatny w wykrywaniu gruźlicy prosówkowej. Kończy się on niepowodzeniem z powodu dużej liczby wyników fałszywie ujemnych.

Gruźlica prosówkowa – leczenie

Pacjent, u którego rozpoznano gruźlicę prosówkową,musi być poddany hospitalizacji i specjalistycznej kuracji pod okiem lekarzy specjalistów. Standardowe leczenie zalecane przez WHO to podawanie leków przeciwprątkowych takich jak izoniazyd i ryfampicyna przez sześć miesięcy, a także etambutol i pirazynamid podawanych przez pierwsze dwa miesiące. Jeśli istnieją oznaki zapalenia opon mózgowych, leczenie przedłuża się do dwunastu miesięcy.

Pacjent powinien wypoczywać i stosować się do wszystkich zaleceń lekarza. Jeśli wystąpi krwioplucie, konieczna może być resekcja płuca. W bardzo ciężkich postaciach gruźlicy prosówkowej usuwany jest znaczny jego fragment lub nawet całe płuco.

Gruźlica prosówkowa to ciężka choroba, która wymaga hospitalizacji i profesjonalnej opieki medycznej. Nieleczona prowadzi do powstawania ubytków w tkance płucnej, a także bywa przyczyną ciężkiego zapalenia płuc, atakuje inne narządy wewnętrzne, powodując ich niewydolność, w efekcie doprowadzając do śmierci pacjenta.

Gruźlica prosówkowa – rokowania

Na szczęście w dzisiejszych czasach, dzięki rozwojowi medycyny i wzrostowi świadomości społecznej, udało się znacznie zmniejszyć odsetek śmiertelności wśród chorych na gruźlicę prosówkową. Niegdyś zachorowanie wiązało się niemal ze 100% śmiertelnością, natomiast dzisiaj, ten odsetek został zmniejszony do około 10%. Oczywiście najważniejsze jest wczesne rozpoznanie i poddanie odpowiedniemu leczeniu. Osoby, które obecnie umierają na gruźlicę prosówkową, to pacjenci, u których choroba została zbyt późno zdiagnozowana. Na szczęście gruźlica prosówkowa niezwykle rzadko występuje bezobjawowo, więc szanse na wczesne rozpoznanie choroby są bardzo wysokie.

Aby uniknąć możliwości zachorowania na gruźlicę prosówkową, należy przede wszystkim unikać kontaktu z chorą osobą, dbać o higienę i zdrową dietę, a także troszczyć się o swój układ odpornościowy. Dzięki temu unikniemy innych groźnych chorób i infekcji, które mogą zagrażać naszemu zdrowiu i życiu.

Izabela WierzbickaAutor

Izabela Wierzbicka

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: [email protected]

Podobne artykuły

wigilia

Zdrowie

Święta bez wzdęć! Najlepsze sposoby na świąteczne przejedzenie. Ekspert radzi

Czytaj więcej >
profilaktyka40+

Zdrowie

Program "Profilaktyka 40 Plus" - Bezpłatne badania dla Polaków. Dlaczego warto skorzystać? Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >
dentysta

Zdrowie

Próchnica zębów - 10 faktów i mitów. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >
waginoplastyka

Zdrowie

Waginoplastyka - wskazania, przebieg, bezpieczeństwo i efekty zabiegu. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >
ginekolog

Zdrowie

Labioplastyka - wskazania, przebieg, bezpieczeństwo i efekty zabiegu. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >

Zdrowie

Zespół jelita drażliwego - objawy, leczenie, diagnostyka. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >