I Kongres Szpitali Psychiatrycznych poruszył problemy dzieci i młodzieży

I Kongres Szpitali Psychiatrycznych

To kolejna konferencja, podczas której – obok Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia – zasiedli w jednej sali dyrektorzy szpitali, konsultanci krajowi, samorząd województwa i organizacje pacjentów. Tak szeroki skład umożliwił „audyt na żywo” pilotażu psychiatrii środowiskowej oraz wymianę pomysłów na dalsze zmiany.

Gospodarzem drugiego dnia był Mazowiecki Szpital Wojewódzki Drewnica – przykład placówki, której, dzięki modernizacji infrastruktury i zwiększeniu kadr, udało się znacznie skrócić średni czas oczekiwania na przyjęcie pacjentów.

Od finansowania po nowoczesne terapie

Eksperci zgodzili się, że przyszłość psychiatrii zależy od stabilnego finansowania i rozszerzenia opieki środowiskowej. Przed plenarną debatą wskazano kilka pilnych zadań, w tym:

• zwiększenie wyceny świadczeń w placówkach całodobowych i dziennych;
• stworzenie stałej ścieżki inwestycji w infrastrukturę – zwłaszcza w starych placówkach z lat 70.;
• rozwój telepsychiatrii i cyfrowych narzędzi wspierających diagnostykę;
• zatrzymanie kadr: mechanizmy zachęt finansowych i szkoleniowych dla pielęgniarek psychiatrycznych;
• włączenie szkół w system wczesnego wykrywania kryzysów psychicznych.

Paneliści podkreślali też kontrowersje wokół innowacyjnych metod, takich jak przezczaszkowa stymulacja magnetyczna; część ekspertów apelowała o wypracowanie wspólnych standardów kwalifikacji pacjentów.

Kryzysy dzieci i młodzieży

Konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży Aleksandra Lewandowska  opatrzyła swoją prelekcję mocnym apelem:

„(…) gdyby pomoc przyszła znacząco wcześniej, gdyby była większa uważność ze strony osób dorosłych (…) absolutnie większość tych pacjentów nie musiałaby być przyjmowana do podmiotów leczniczych. Ponad 80% naszych pacjentów hospitalizowanych w oddziałach stacjonarnych, gdyby miała zagwarantowaną pomoc znacząco wcześniej, nie korzystałaby z opieki, zwłaszcza w oddziałach stacjonarnych.”

Słowa te padły w kontekście analizy skutków pandemii, wojny w Ukrainie i kryzysów społecznych. Według dr Lewandowskiej, system potrzebuje gęstej sieci pierwszego kontaktu – poradni psychologicznych i telefonicznych linii wsparcia – która przejmie lwią część przypadków, zanim dojdzie do zaostrzenia objawów.

Co może zrobić rodzic, nauczyciel, lekarz rodzinny?

1. Reagować na utrzymującą się zmianę zachowania (wycofanie, drażliwość, spadek ocen) dłuższą niż dwa tygodnie.
    
2. Korzystać z poradni psychologicznych pierwszego poziomu referencyjnego dostępnych bez skierowania – lista na stronie NFZ.
    
3. W razie myśli samobójczych lub autoagresji dzwonić pod bezpłatny całodobowy numer 800 70 2222 lub 112 w sytuacji zagrożenia życia.
    
4. Utrzymywać kontakt z placówką edukacyjną; wychowawca może skierować dziecko do szkolnego psychologa lub na interwencję środowiskową.

Prelegentka zwróciła uwagę, że Polska jest w trakcie rozbudowy trzystopniowego modelu opieki. Jednak o skuteczności reform zdecyduje właśnie pierwszy poziom – dostępny lokalnie i niewymagający hospitalizacji.

Przeczytaj też: Polikryzys i jego wpływ na zdrowie psychiczne dzieci – alarmujące wnioski dr Aleksandry Lewandowskiej

Źródła:

1. Fundacja „Nie Widać Po Mnie”: relacja z I Kongresu Szpitali Psychiatrycznych, 28 lipca 2025 r. 
2. Dr n. med. Aleksandra Lewandowska, prelekcja „Od kryzysu do odporności”, Kongres 2025.
3. Ministerstwo Zdrowia, „Strategia rozwoju psychiatrii dzieci i młodzieży 2023–2030”.
4. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), „Mental Health Atlas 2023”.