Jest coraz więcej przypadków raka wątroby. Oto główna przyczyna
Rak wątroby przez lata kojarzył się głównie z wirusowym zapaleniem wątroby i nadużywaniem alkoholu. Dziś lekarze coraz częściej zwracają uwagę na innego winowajcę — stłuszczenie wątroby związane z zaburzeniami metabolicznymi, nadwagą, otyłością i cukrzycą typu 2. To właśnie ten trend budzi największy niepokój, bo dotyczy ogromnej części społeczeństwa. A problem jest poważny: rak wątroby należy do nowotworów o najwyższej śmiertelności i długo potrafi nie dawać wyraźnych sygnałów.
- Rak wątroby to jeden z najgroźniejszych nowotworów na świecie
- Najczęściej chodzi o raka wątrobowokomórkowego
- Coraz większą rolę odgrywa stłuszczeniowa choroba wątroby związana z otyłością i cukrzycą
- Objawy bywają długo niespecyficzne lub pojawiają się dopiero późno
To jeden z najbardziej podstępnych nowotworów
Rak wątroby to nowotwór złośliwy rozwijający się w komórkach tego narządu. Najczęstszą postacią jest rak wątrobowokomórkowy (HCC) — odpowiada za około 70–80 proc. przypadków pierwotnego raka wątroby. To właśnie on jest dziś najważniejszym problemem klinicznym.
Skala problemu jest ogromna. Według danych GLOBOCAN w 2022 roku na świecie odnotowano 866 136 nowych zachorowań na raka wątroby i 758 725 zgonów z jego powodu. To oznacza, że jest to szósty najczęściej rozpoznawany nowotwór i jednocześnie trzecia najczęstsza przyczyna zgonów onkologicznych na świecie. Już same te liczby pokazują, jak groźna jest ta choroba.
Przeczytaj też: Pojawiła się nowa terapia, która zmienia zasady gry w leczeniu raka wątroby. Eksperci w Polsce wzywają do jej refundacji
Największy niepokój budzi dziś stłuszczenie wątroby
Jeszcze niedawno dominowało przekonanie, że rak wątroby to przede wszystkim skutek przewlekłych zakażeń WZW B i WZW C. To nadal bardzo ważne czynniki ryzyka, ale naukowcy podkreślają, że najszybciej rośnie dziś znaczenie MASLD (czyli metabolicznie związanej stłuszczeniowej choroby wątroby, dawniej NAFLD) oraz jej zapalnej postaci MASH. To właśnie z tym zjawiskiem wiąże się obecny wzrost liczby przypadków w wielu krajach.
Dlaczego akurat to? Bo MASLD jest ściśle związana z tym, co lekarze widzą dziś codziennie w gabinetach: otyłością brzuszną, insulinoopornością, cukrzycą typu 2, wysokim cholesterolem i nadciśnieniem. Szacuje się, że stłuszczenie wątroby może dotyczyć nawet około jednej trzeciej populacji. U części chorych przechodzi w stan zapalny, włóknienie, marskość, a potem — u niewielkiego, ale realnego odsetka — w raka. Co ważne, HCC może rozwinąć się nawet bez pełnoobjawowej marskości, zwłaszcza u osób z zaawansowanym włóknieniem.
Objawy pojawiają się późno i łatwo je zbagatelizować
To jeden z powodów, dla których rak wątroby jest tak niebezpieczny. We wczesnym stadium bardzo często nie daje żadnych objawów albo daje sygnały tak mało charakterystyczne, że łatwo je zrzucić na stres, przemęczenie albo „problemy z trawieniem”.
Gdy objawy już się pojawiają, mogą obejmować:
- niezamierzoną utratę masy ciała,
- brak apetytu,
- ból lub dyskomfort w prawym podżebrzu,
- nudności i wymioty,
- przewlekłe osłabienie i zmęczenie,
- powiększenie obwodu brzucha lub wodobrzusze,
- uczucie szybkiej sytości po małym posiłku,
- żółtaczkę, czyli zażółcenie skóry i białek oczu,
- ciemny mocz i jaśniejsze stolce.
W praktyce szczególnie czujne powinny być osoby, które już wiedzą, że mają przewlekłą chorobę wątroby: marskość, WZW B, WZW C albo zaawansowane stłuszczenie. U nich każdy nowy lub nasilający się objaw wymaga szybkiej konsultacji.
To nie tylko alkohol i wirusy. Lista czynników ryzyka jest dłuższa
Najważniejsze czynniki zwiększające ryzyko raka wątroby to:
- przewlekłe WZW B i WZW C,
- marskość wątroby niezależnie od przyczyny,
- MASLD/MASH związane z otyłością i zaburzeniami metabolicznymi,
- nadużywanie alkoholu,
- cukrzyca typu 2,
- otyłość,
- palenie tytoniu,
- ekspozycja na aflatoksyny (toksyny pleśniowe w źle przechowywanej żywności, częstsze w niektórych regionach świata).
Eksperci podkreślają, że to nowotwór, któremu w wielu przypadkach można zapobiegać. Według analiz cytowanych w najnowszych opracowaniach nawet około 60 proc. przypadków raka wątroby wiąże się z czynnikami modyfikowalnymi — przede wszystkim z WZW B i C, alkoholem oraz zaburzeniami metabolicznymi. Innymi słowy: szczepienia przeciw WZW B, leczenie WZW C, ograniczenie alkoholu, redukcja masy ciała i kontrola cukrzycy mogą realnie zmniejszać ryzyko.
Dziś więc główny alarm nie brzmi już tylko: „uważaj na wirusy”. Coraz częściej brzmi: „nie lekceważ stłuszczenia wątroby”. Bo właśnie ono, przez lata bagatelizowane jako „wynik od jedzenia” albo „niegroźny tłuszcz na wątrobie”, staje się jednym z najważniejszych paliw dla wzrostu zachorowań na raka wątroby.
Źródła:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39227359/
https://gco.iarc.asia/global-cancer-statistics-2022-globocan-estimates-of-incidence-and-mortality-worldwide-for-36-cancers-in-185-countries/
https://www.cancer.gov/types/liver/hp/liver-prevention-pdq
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34830997/
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/liver-cancer/symptoms-causes/syc-20353659
https://www.nhs.uk/conditions/liver-cancer/symptoms/
