Nadciśnienie tętnicze pierwotne – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie nadciśnienia samoistnego

Nadciśnienie tętnicze pierwotne – charakterystyka

Nadciśnienie tętnicze (hipertensja, HTN) jest często występującą chorobą cywilizacyjną krajów wysokorozwiniętych. Jest ono związane z ilością krwi pompowanej przez serce oraz z oporem, jaki na tętnice wywiera przepływająca krew – im więcej krwi pompuje serce i im węższe są tętnice, tym wyższe ciśnienie krwi.

Najczęściej występującym typem tego schorzenia w populacji światowej jest nadciśnienie tętnicze pierwotne – diagnozuje się je u ok. 95% wszystkich pacjentów chorych na nadciśnienie tętnicze. Jest ono często określane jako nadciśnienie samoistne, a przyczyny dotyczące jego rozwoju nie zostały do końca wyjaśnione, mimo znacznego rozwoju badań w kierunku nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie pierwotne objawia się nieoczywistym podniesieniem wartości ciśnienia tętniczego krwi powyżej normy. Za optymalne uznaje się ciśnienie o wartościach niższych niż 120/80 mm Hg, natomiast o zbyt wysokim ciśnieniu mówi się, gdy pomiary wykazują wartości 140/90 mm Hg i więcej.

U cierpiących na nadciśnienie pierwotne wyróżnia się dwa okresy tego schorzenia:

• okres nadciśnienia chwiejnego, w którym ma miejsce podwyższone ciśnienie tętnicze, ale stopień jego podwyższenia ulega wahaniom,

• okres ciśnienia utrwalonego, w którym nieprzerwanie utrzymuje się podwyższone ciśnienie krwi – zarówno skurczowe, jak i rozkurczowe.

Nadciśnienie tętnicze pierwotne – przyczyny

Obecnie przyjmuje się, że występowanie nadciśnienia jest uwarunkowane genetycznie. Poza tym za nadciśnienie tętnicze odpowiadają czynniki, takie jak:

• otyłość,

• insulinooporność,

• dieta uboga w potas i wapń,

• tryb życia pozbawiony aktywności fizycznej,

• spożywanie soli kuchennej w nadmiarze,

• długotrwały cykliczny stres,

• nadużywanie alkoholu,

• zaburzenia gospodarki lipidowej organizmu.

Wartością pomiaru ciśnienia są milimetry słupa rtęci (mm Hg). Pomiar daje dwie liczby oznaczające ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Za prawidłowe uznaje się ciśnienie wynoszące mniej więcej 120–129/80–84 mm Hg. Można też wyróżnić wysokie prawidłowe ciśnienie krwi (130–139/85–89 mm Hg) i wspomniane wyżej optymalne ciśnienie krwi (wartości niższe od 120/80 mm Hg).

Nadciśnienie tętnicze pierwotne – czynniki ryzyka

Największym ryzykiem wystąpienia nadciśnienia obarczone są osoby otyłe, prowadzące siedzący tryb życia, nieaktywne fizycznie, nadużywające alkoholu i palące papierosy. Również pacjenci nieprzestrzegający zasad zdrowej zbilansowanej diety z minimalną ilością przetworzonej żywności oraz nieunikający spożywania soli kuchennej w nadmiarze są szczególnie narażeni na wstąpienie hipertensji.

Nadciśnienie tętnicze pierwotne – objawy

Do najczęściej występujących objawów wskazujących na nadciśnienie tętnicze pierwotne należą:

• uczucie przemijającego ucisku w głowie, zwłaszcza w części skroniowej i potylicznej,

• kołatanie serca,

• nadpobudliwość nerwowa,

• szumy w uszach,

• zaburzenia snu,

• nudności,

• zawroty głowy.

W późniejszym okresie choroby dolegliwości mogą się nasilać i występować przez dłuższy czas. W tzw. okresie zejściowym nadciśnienia, będącym momentem schyłkowym, można zaobserwować pełny wachlarz opisanych dolegliwości, a nadciśnienie może być utrwalone na bardzo wysokim poziomie (lub może być bardzo obniżone na skutek niedomogi krążeniowej). Dodatkowo może dojść do niewydolności narządowej nerek, upośledzenia widzenia, a nawet do zawału mięśnia sercowego na skutek zmian w strukturach naczyniowych.