Najgorszy wybór w warzywniaku. Te owoce są pełne mikroplastiku
Kupujesz świeże, zapakowane w błyszczącą folię jabłka lub gruszki, wierząc, że to najzdrowszy wybór dla Twojego organizmu. Dane naukowe wskazują jednak na coś zupełnie innego: razem z porcją witamin możesz połykać setki tysięcy cząsteczek mikro- i nanoplastiku. Wyniki badań jasno wskazują, że w zaledwie jednym gramie jabłka może kryć się średnio ponad 223 tysiące mikroskopijnych drobin tworzyw sztucznych.
Badacze z zakresu toksykologii środowiskowej biją na alarm, obalając mit, że plastik połykamy wyłącznie z owocami morza.
"Mikroplastik to nie tylko problem oceanów czy mięsa ryb. Poziom zanieczyszczenia próbek warzyw i owoców charakteryzuje się co prawda dużą zmiennością, ale wyniki wyraźnie wskazują, że rośliny jadalne stanowią bezpośrednią drogę ekspozycji człowieka na te cząsteczki w codziennej diecie" – czytamy w badaniach prowadzonych profesora Gei Oliveri Conti z Uniwersytetu w Katanii.
Zamiast budować odporność, nieświadomie ładujemy w siebie koktajl chemiczny. Skąd jednak plastik bierze się wewnątrz zdrowo wyglądających owoców? Nauka wskazuje na dwie główne drogi.
Skąd mikroplastik bierze się w owocach i warzywach?
Mikroplastik (cząsteczki o średnicy mniejszej niż 5 milimetrów) oraz nanoplastik (poniżej 1 mikrometra) są na tyle małe, że bez problemu przełamują bariery fizjologiczne roślin.
“Z łatwością przenikają one do sadzonek na wczesnym etapie rozwoju, wywołując w nich szereg niepożądanych efektów” – wyjaśnia prof. Conti.
Dzieje się tak, ponieważ cząsteczki mikroplastiku doskonale przylegają do dużej powierzchni korzeni, skąd przedostają się w górę rośliny – do łodyg, liści i owoców.
"Przez aparaty szparkowe na liściach warzywa są w stanie zaabsorbować nanoplastik o wielkości zaledwie 5 nanometrów" – tłumaczą naukowcy.
Te warzywa i owoce mają najwięcej mikroplastiku
Przełomowe włoskie badanie z 2020 roku pokazało, które rośliny zawierają najwięcej mikroplastiku. Niestety, są to gatunki uwielbiane i powszechne w Polsce.
"Jabłka okazały się najbardziej zanieczyszczonymi owocami, z kolei wśród warzyw najwięcej cząsteczek mikroplastiku skumulowała marchew. Mechanizm pobierania i przemieszczania się mikroplastików wewnątrz roślin przypomina ten znany z nanomateriałów węglowych – plastik po prostu wnika w ich systemy biologiczne” – zdradza prof. Conti.
Zobacz też: Wypij łyżkę na czczo. To "płynne złoto" wymiata cholesterol z żył jak miotła
Foliowe opakowania a zjawisko migracji chemicznej
Skoro warzywa i owoce – na czele z jabłkami i marchwią – mają tak silną, naturalną zdolność do wchłaniania zanieczyszczeń, zamykanie ich w syntetycznych foliach drastycznie pogarsza sprawę. Kontakt owoców z plastikową folią lub tacką wywołuje zjawisko tzw. migracji chemicznej.
Prof. Shahida Anusha Siddiqui w swoim opracowaniu z 2023 roku idealnie zobrazował, jak tworzywa sztuczne przenikają do naszego jedzenia:
“Proces migracji mikroplastiku z opakowań do żywności to nie jest pojedyncze zjawisko, lecz czteroetapowy proces. Obejmuje on: (1) dyfuzję substancji chemicznych wewnątrz polimeru, (2) odrywanie się cząsteczek z powierzchni plastiku, (3) gromadzenie się tych związków na granicy styku plastiku z żywnością, a ostatecznie (4) ich fizyczną absorpcję przez sam produkt spożywczy”.
Co gorsza, uwalnianie groźnych monomerów z opakowania bezpośrednio do powierzchni pożywienia nie jest stałe – ulega drastycznemu przyspieszeniu w codziennych warunkach dystrybucji. Naukowiec ostrzega:
"Migracja mikroplastiku z opakowań do żywności nie zachodzi zawsze w takim samym tempie. Głównymi czynnikami, które przyspieszają to zjawisko, są wysokie temperatury, ekspozycja na promieniowanie UV oraz obecność bakterii.”
Zostawienie zafoliowanych owoców na nasłonecznionym straganie, w nagrzanej ciężarówce czy latem w bagażniku auta to otworzenie przysłowiowej puszki Pandory.
Koktajl zapalny dla organizmu
Lekarze nie mają złudzeń – nasz przewód pokarmowy nie ewoluował, by bezpiecznie przetwarzać syntetyczne polimery. Jeśli myślisz, że drobiny te po prostu przechodzą przez układ trawienny, badania wyprowadzają z błędu.
“Spożywanie żywności zawierającej migrujące z opakowań monomery może prowadzić do ich akumulacji w ludzkim organizmie. Cząsteczki te są nierozpuszczalne w wodzie, przez co nie mogą być łatwo wydalone, a ich nagromadzenie może wyzwalać reakcje immunologiczne, a nawet stwarzać ryzyko nowotworów” – podsumowuje prof. Siddiqui.
Połknięty mikroplastik przenika przez barierę jelitową i osadza się w ludzkich tkankach, co może prowadzić do porażenia układu odpornościowego czy zwiększać ryzyko raka. Co więcej, mikroplastik to swoista chemiczna gąbka. Posiada ogromną zdolność do adsorbowania innych zanieczyszczeń ze środowiska, dostarczając je następnie – niczym kurier – prosto do ludzkiego krwiobiegu.
Zobacz też: Zalega w jelitach, wzdyma na potęgę. Nigdy nie łącz z jajkami
Jak zminimalizować spożycie mikroplastiku?
Całkowite wyeliminowanie nanoplastiku w dzisiejszym, zanieczyszczonym świecie uchodzi za niemożliwe. Możesz jednak znacząco zredukować dawkę chemii, trzymając się trzech prostych zasad podczas zakupów:
- Przynoś własne woreczki, a najlepiej koszyk lub materiałową siatkę.
- Folię z warzyw i owoców zdejmuj od razu po wejściu do domu.
- Zawsze dokładnie myj owoce i warzywa (najlepiej mocz je przez kilka minut w wodzie z odrobiną sody oczyszczonej).
Źródła:
- Oliveri Conti, G., Ferrante, M., Banni, M., Favara, C., Nicolosi, I., Cristaldi, A., Fiore, M., Zuccarello, P. (2020). Micro- and nano-plastics in edible fruit and vegetables. The first diet risks assessment for the general population. „Environmental Research”, 187, 109677.
- Siddiqui, S. A., Bahmid, N. A. (2023). Migration of microplastics from plastic packaging into foods and its potential threats on human health. „Advances in Food and Nutrition Research”, 103, 313-359.Link:
- Lazăr, N. N., Călmuc, M. (2024). Micro and nano plastics in fruits and vegetables: A review. „Heliyon”, 10(6), e28291.
