Płacisz albo czekasz? Cała prawda o „kupowaniu” terminów w polskiej onkologii
Ostatnie posiedzenie Sejmu przyniosło burzliwą dyskusję na temat zasad kwalifikowania pacjentów onkologicznych do leczenia. Punktem wyjścia stały się bulwersujące nieprawidłowości wykryte przez Narodowy Fundusz Zdrowia w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA. Parlamentarzyści analizowali mechanizmy, które pozwalały na omijanie kolejek, oraz zastanawiali się nad szczelnością nadzoru państwa nad publicznymi placówkami medycznymi.
- Kontrola NFZ potwierdziła, że w szpitalu MSWiA uzależniano dostęp do nowoczesnego leczenia raka trzustki od wpłat na prywatną fundację
- Aż 97 proc. pacjentów operowanych przy użyciu robota wpłacało darowizny, co dawało im pierwszeństwo w kolejce
- Ministerstwo Zdrowia zapowiada pełną elektronizację karty DiLO do 2027 roku, aby lepiej monitorować ścieżkę pacjenta
- Resort Spraw Wewnętrznych i Administracji zgłosił sprawę do CBA i zakończył współpracę z fundacją działającą przy instytucie
W MSWiA funkcjonował skandaliczny system
Sprawa, która wywołała ogromne poruszenie, dotyczy łamania praw pacjentów chorych na raka trzustki. Narodowy Fundusz Zdrowia ustalił, że w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA funkcjonował system, w którym dostęp do nowoczesnych metod operacyjnych był powiązany z kwestiami finansowymi. Pacjenci, którzy dysponowali odpowiednimi środkami, mogli wpłacić pieniądze na fundację działającą przy szpitalu lub skorzystać z płatnej konsultacji. Dzięki temu uzyskiwali gwarancję szybszego zabiegu, podczas gdy osoby bez pieniędzy trafiały na sam koniec listy oczekujących.
Skala zjawiska okazała się porażająca. Kontrola wykazała, że niemal każdy pacjent korzystający z nowoczesnego leczenia wspierał finansowo fundację.
„Pacjent dysponujący środkami mógł skorzystać z odpłatnej konsultacji lub wpłacić pieniądze na fundację, by uzyskać gwarancję szybszego zabiegu. Osoby bez pieniędzy trafiały na koniec kolejki” - alarmował w Sejmie Witold Tumanowicz z Konfederacji.
Takie praktyki doprowadziły do sytuacji, w której o życiu i śmierci mógł decydować stan portfela, a nie wskazania medyczne.
Przeczytaj też: Te osoby pójdą do lekarza bez kolejki. Rząd szykuje zmiany
Wyniki kontroli i reakcja organów państwowych
Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka przedstawiła posłom szczegóły działań sprawdzających. Resort zweryfikował działalność fundacji w latach 2022–2024. Chociaż początkowo badano przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, zebrane dane o darowiznach przekazano do NFZ. Fundusz podjął dalsze kroki i skierował zapytania do 139 osób.
„36 potwierdziło, że wpłata była warunkiem zabiegu robotem” - przekazało ministerstwo.
To bezpośredni dowód na wymuszanie korzyści majątkowych w zamian za przyspieszenie procedur medycznych.
Wiceszef MSWiA Wiesław Szczepański zapewnił, że resort nie próbował ukrywać problemu. Gdy tylko informacje o nieprawidłowościach dotarły do ministerstwa, niezwłocznie powiadomiono Centralne Biuro Antykorupcyjne. Podjęto też radykalne kroki kadrowe i organizacyjne. Umowa z fundacją na wynajem pomieszczeń nie została przedłużona, a kierownik kliniki, który był z nią powiązany, odszedł ze szpitala w grudniu. Powołano również specjalny komitet, który ma na bieżąco monitorować jakość usług oraz rzetelność list oczekujących.
Wykorzystanie karty DiLO oraz limity finansowe
W trakcie debaty pojawił się wątek skuteczności karty Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego. Przedstawiciele rządu przypomnieli, że system ten został stworzony, aby gwarantować pacjentom szybką ścieżkę bez limitów finansowych. Obecnie średni czas oczekiwania do poradni onkologicznej wynosi około 5 dni dla przypadków pilnych.
„Wprowadzenie Karty Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego w 2015 r. miało zagwarantować pacjentowi z podejrzeniem nowotworu leczenie bez limitów oraz pełną refundację dla świadczeniodawcy” – wyjaśnił Jakub Szulc, wiceprezes NFZ.
Zauważono jednak, że niektórzy lekarze unikają wystawiania tej karty z obawy przed rygorystycznymi terminami, których muszą dotrzymać. To błąd uderzający w pacjenta. NFZ deklaruje, że rozlicza wszystkie nadwykonania w onkologii w pełnej wysokości, więc brak środków nie może być usprawiedliwieniem dla wydłużania kolejek. Od 2027 roku karta DiLO będzie funkcjonować wyłącznie w formie cyfrowej, co ma uszczelnić system i uniemożliwić manipulowanie datami przyjęć.
Systemowy nadzór nad fundacjami przy szpitalach
Wnioski z kontroli w szpitalu MSWiA skłoniły NFZ do zapowiedzi szerszych działań. Fundusz zamierza sprawdzić, w ilu innych publicznych placówkach działają teoretycznie niezależne fundacje, które mogą wpływać na proces leczenia. Tylko w 2025 roku przeprowadzono ponad 2200 kontroli, które zakończyły się nałożeniem kar w wysokości 160 milionów złotych. W kilkudziesięciu najpoważniejszych przypadkach sprawy trafiły do prokuratury.
Władze podkreślają, że żadna patologia nie zostanie pozostawiona bez odpowiedzi. Jakub Szulc podsumował to w następujący sposób:
„Nieprawidłowości zawsze będą się zdarzać. Chodzi o to, czy gdy się je zdiagnozuje, jest odpowiednia reakcja”.
Zapowiedziany ogólnopolski audyt oraz rozwój Krajowej Sieci Onkologicznej mają na celu przywrócenie pacjentom poczucia bezpieczeństwa i pewności, że dostęp do leczenia w Polsce opiera się na sprawiedliwych zasadach.
Źródła: https://pulsmedycyny.pl/medycyna/onkologia/omijanie-kolejek-w-onkologii-goraca-debata-w-sejmie-po-druzgocacej-kontroli/, https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/Transmisje.xsp?nr=41#
