Sąd: Ministerstwo bezprawnie faworyzowało szpitale. Co to oznacza dla pacjentów i systemu ochrony zdrowia?
Sąd uznał, że Ministerstwo Zdrowia bezprawnie faworyzowało szpitale z wybranych województw w podziale środków z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Takie decyzje mogą ograniczyć dostęp do opieki zdrowotnej pacjentów w innych regionach. Co dalej z podziałem publicznych funduszy i równością w systemie?
- Wyrok dotyczy konkursu wartego blisko 1,5 mld zł na rozwój geriatrii i opieki długoterminowej
- Szpitale z ośmiu województw startowały z premią punktową, podczas gdy placówki m.in. z Zachodniopomorskiego nie dostały ani złotówki
- Resort zdrowia musi ponownie ocenić wnioski; podobnych roszczeń mogą domagać się inne szpitale
Pieniądze podążały za kodem pocztowym, nie za potrzebą
Regulamin konkursu opracowany w 2022 r. przyznawał „bonus” pięciu punktów szpitalom z ośmiu województw oraz kolejne pięć placówkom w większych miastach czterech z nich. Dyrektorzy placówek z wykluczonych regionów mówią wprost o „mapowaniu zwycięzców”, które wypaczyło ideę Funduszu – miał on wyrównywać różnice w dostępie do opieki geriatrycznej, a nie je pogłębiać.
W praktyce oznaczało to, że powiatowe szpitale inwestujące setki tysięcy złotych w projekty zostały pozbawione szans na finansowanie. Tymczasem demografia nie zna granic wojewódzkich: w całej Polsce odsetek osób 65+ przekracza dziś 19 proc., a liczba łóżek na oddziałach geriatrycznych wciąż spada.
Wyrok, który zatrząsł konkursami KPO
Naczelny Sąd Administracyjny i wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że procedura naruszyła konstytucyjną zasadę równości i zasady uczciwej konkurencji. Sędziowie nazwali regulamin „super aktem prawnym” – niepodlegającym kontroli ani przed, ani po zastosowaniu.
Najważniejsze tezy orzeczeń:
- brak obiektywnego uzasadnienia dla preferencji terytorialnych;
- naruszenie zasady równego traktowania podmiotów ubiegających się o publiczne środki;
- ograniczenie prawa do skutecznego odwołania, bo kryteria były „niepodważalne”;
- obowiązek ponownej oceny wniosków oraz korekty regulaminu na przyszłość.
Wyrok NSA ma charakter precedensu: choć dotyczy konkretnego szpitala z Aleksandrowa Kujawskiego, mogą się na niego powołać placówki, które – podobnie jak Myślenice czy Mogilno – wygrały w pierwszej instancji lub dopiero planują pozew.
Przeczytaj też: Nawet 2150 zł miesięcznie wsparcia dla seniorów. Rusza nowe świadczenie dla osób po 75. roku życia
Pacjent między paragrafem a salą chorych
Dla chorych i ich rodzin kluczowe są terminy. Spór administracyjny opóźnia inwestycje w łóżka geriatryczne, Zakłady Opiekuńczo‑Lecznicze i rehabilitację przewlekle chorych. Jeżeli ministerstwo nie zaktualizuje kryteriów szybko, ryzykujemy utratę części środków z UE i niedomknięcie „demograficznej luki łóżkowej” do 2030 r.
Co powinno wydarzyć się teraz?
- Kryteria przyznawania funduszy na stół operacyjny: jawne, oparte na twardych liczbach z Map Potrzeb Zdrowotnych, a nie „adresie zameldowania” szpitala.
- Reset konkursu: cała pula spornej gotówki pod lupę od zera, zamiast punktowych „łatek” dla tych, którzy poszli do sądu.
- Kalendarz finansowania z wyprzedzeniem: przejrzysty harmonogram naborów, żeby dyrektorzy planowali inwestycje, a nie brali udział w kolejnej grantowej ruletce.
Dla pacjenta równy dostęp oznacza m.in. krótszą kolejkę do rehabilitacji po udarze czy miejsce w ZOL bliżej domu. Póki kryteria będą uzależnione od adresu właściciela placówki, a nie od miar zdrowotnych, polska geriatria pozostanie na intensywnej terapii.
Źródła:
1. WP Wiadomości. (2025). Kolejne kłopoty Ministerstwa Zdrowia. Sąd: w konkursie bezprawnie faworyzowano szpitale z ośmiu województw. [https://wiadomosci.wp.pl/kolejne-klopoty-ministerstwa-zdrowia-sad-w-konkursie-bezprawnie-faworyzowano-szpitale-z-osmiu-wojewodztw-7196602485914560a]
2. Business Insider Polska. (2025). Zapadają wyroki w sprawie KPO dla szpitali. Ministerstwo przegrało w sądzie administracyjnym. [https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/kolejny-rzadowy-problem-z-kpo-szpitale-wygrywaja-z-ministerstwem/dnlf27q]
3. Gazeta Lekarska. (2024). Opieka geriatryczna nie może rozwinąć skrzydeł. [https://gazetalekarska.pl/opieka-geriatryczna-nie-moze-rozwinac-skrzydel/]
4. Polityka Senioralna. (2024). Jak się żyje seniorom w Polsce? Opublikowano rządowe sprawozdanie. [https://polityka-senioralna.pl/jak-sie-zyje-seniorom-w-polsce-opublikowano-rzadowe-sprawozdanie/]
