Pacjenci.pl
Sarkoidoza – objawy, diagnoza i leczenie

pixabay.com

Sarkoidoza – objawy, diagnoza i leczenie

26 Stycznia 2021

Autor tekstu:

Izabela Wierzbicka

Sarkoidoza jest ogólnoustrojową chorobą tkanki łącznej, która charakteryzuje się tworzeniem się ziarniniaków. Praktycznie każdy organ może być nią dotknięty, chociaż najczęściej pojawia się w węzłach chłonnych i płucach. Dokładna przy

Sarkoidoza – charakterystyka

W przebiegu sarkoidoy mikroskopijne guzki (ziarniniaki) tworzą się w zajętej tkance narządu, w połączeniu ze zwiększoną odpowiedzią immunologiczną organizmu. Dokonuje się rozróżnienia między początkowo ostrą postacią sarkoidozy, tak zwanym zespołem Löfgrena, od postaci przewlekłej pełzającej i bezobjawowej. Sarkoidoza po raz pierwszy została opisana jako choroba skóry przez Ernesta Besniera i cezara Petera Møllera Boecka w 1889 i 1899 roku. W 1924 roku Jörgen Nilsen Schaumann uznał, że jest to choroba ogólnoustrojowa różnych narządów. W 1953 roku Szwed Sven Halvar Löfgren opisał ostrą formę, którą nazwano jego imieniem.

Sarkoidoza - przyczyny

Przyczyny sarkoidozy wciąż nie zostały jednoznacznie ustalone. Najprawdopodobniej predyspozycje do sarkoidozy można dziedziczyć, a choroba ta częściej występuje w obrębie rodziny. Badacze podejrzewają również, że ziarniniaki rozwijają się w wyniku nadmiernej reakcji obronnej organizmu. Badania tkanek pokazują, że guzki składają się głównie z komórek układu odpornościowego. Nie wyjaśniono jeszcze ostatecznie, czy patogeny są również zaangażowane w sarkoidozę, natomiast choroba z całą pewnością nie jest zaraźliwa.

Sarkoidoza – objawy

Ostra sarkoidoza z reguły zaczyna się nagle z uczuciem złego samopoczucia. Typowe objawy to:

  • Gorączka,

  • wyczerpanie,

  • kaszel,

  • bolesne guzki skórne ze stanem zapalnym (rumień guzowaty), które zwykle pojawiają się na nogach,

  • ostre zapalenie stawów z towarzyszącym bólem stawów (artretyzm),

  • obrzęk węzłów chłonnych między płucami (widoczny tylko na zdjęciu rentgenowskim)

Połączenie zapalenia stawów, obrzęku węzłów chłonnych między płucami i rumienia guzowatego nazywa się zespołem Löfgrena.

Przewlekła sarkoidoza znacznie częściej rozwija się podstępnie, nie powodując żadnych objawów lub powodując objawy późno, na przykład:

  • zmęczenie i osłabienie,

  • nocne poty,

  • utrata masy ciała,

  • suchy, drażniący kaszel,

  • trudności w oddychaniu podczas ćwiczeń,

  • ból w klatce piersiowej

Jeśli sarkoidoza atakuje inne narządy oprócz płuc, mogą wystąpić dalsze objawy:

  • Obrzęk węzłów chłonnych poza płucami;

  • Rumień guzowaty, także żółtawobrązowe plamy w okolicy istniejących blizn (blizny sarkoidalna);

  • czerwono-niebieskie, błyszczące guzki na twarzy (toczeń pernio);

  • zapalenie mięśnia sercowego z poważnymi zaburzeniami rytmu serca;

  • zapalenie wątroby (może to objawiać się na przykład zmianami parametrów wątroby we krwi),

  • zapalenie oczu, zwłaszcza tęczówki, z możliwym bólem, światłowstrętem i zaburzeniami widzenia;

  • małe cysty w kościach palców,

  • zapalenie stawów (artretyzm),

  • guzkowe zapalenie mózgu z możliwym paraliżem twarzy lub bólem głowy;

  • zwiększony poziom wapnia powodujący tworzenie się kamieni w nerkach,

  • powiększenie śledziony;

Połączenie zapalenia oczu i ślinianek, obrzęku węzłów chłonnych między płucami i paraliżu twarzy nazywa się zespołem Heerfordta.

Należy oczywiście pamiętać, że wszystkie wymienione objawy mogą mieć również inne przyczyny i dlatego powinny zostać dokładnie wyjaśnione przez lekarza.

Sarkoidoza – diagnostyka

Diagnoza w przypadku sarkoidozy nie zawsze jest łatwa. Zwykle osoby nią dotknięte same nie zauważają choroby przez długi czas. Dolegliwości mogą być niejasne i niejednoznaczne. Przewlekła sarkoidoza jest często wykrywana przypadkowo podczas badania rentgenowskiego z innego powodu. Pierwszym punktem kontaktowym jest często gabinet lekarza rodzinnego. Najpierw lekarz szczegółowo pyta o czas trwania i rodzaj objawów. Niezwykle ważna jest także historia występowania choroby w rodzinie. Następnie następuje dokładne badanie fizykalne. Jeśli podejrzewa się sarkoidozę, lekarz zwykle wykonuje prześwietlenie klatki piersiowej i bada czynność płuc. Jeśli wynik tych badań jest prawidłowy, istnieje duże prawdopodobieństwo, że powodem objawów nie jest sarkoidoza. Jeśli jednak zdjęcia rentgenowskie wykazują typowe zmiany, zwykle następuje dalsze badanie: lekarze używają endoskopu (rodzaj cienkiej rurki z wbudowaną kamerą) do badania płuc zwanego bronchoskopią. Zwykle pobierają niewielką próbkę tkanki, która jest następnie badana w laboratorium pod kątem typowych guzków. Lekarz określa także różne parametry we krwi, które mogą być podwyższone w przypadku sarkoidozy, np. Enzym konwertujący angiotensynę (ACE). Jeśli diagnoza jest niejasna i aby wykluczyć inne choroby płuc, takie jak rak płuca czy gruźlica, często konieczna jest tomografia komputerowa.

Sarkoidoza – leczenie

Ostra sarkoidoza zwykle ustępuje samoistnie w ciągu kilku miesięcy bez leczenia. Jeśli zapalenie stawów lub skóry jest bardzo bolesne, lekarz może zalecić przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak kwas acetylosalicylowy, diklofenak lub ibuprofen w celu uśmierzenia bólu.

W przypadku przewlekłej sarkoidozy często wystarczy regularnie monitorować przebieg choroby. W przebiegu przewlekłej choroby sarkoidalnej również w około 85% dochodzi do remisji w ciągu kilku lat. Jeśli jednak choroba nasili się z upośledzeniem czynności płuc lub jeśli dotyczy narządów, takich jak oczy, serce lub mózg, nie można uniknąć leczenia farmakologicznego. Nie ma określonej terapii, ale najczęściej stosowane są glikokortykosteroidy. Leki te są oparte na kortyzolu („kortyzonie”) wytwarzanym przez organizm i mają silne działanie przeciwzapalne. W zależności od przypadku aplikuje się je miejscowo, na przykład w postaci kropli do oczu lub w postaci sprayu do inhalacji lub ogólnoustrojowo w postaci tabletek. Lekarz powinien wcześniej poinformować o możliwych działaniach niepożądanych. Czas trwania leczenia zależy od przebiegu. W razie potrzeby takie leczenie trwa zwykle od sześciu do dwunastu miesięcy. Jeśli przebieg jest ciężki, oprócz kortyzonu można rozważyć inne leki: Immunosupresanty - środki hamujące układ odpornościowy, np. Metotreksat, jednak, ponieważ niektóre z tych leków mogą wywoływać poważne skutki uboczne, przed rozpoczęciem terapii należy szczegółowo omówić z lekarzem ewentualne zalety i wady. Decyzja o terapii musi być dokładnie przemyślana.

Sarkoidoza jest chorobą stosunkowo rzadką. W Europie dotkniętych jest od 1 do 60 na 100 000 osób, z wyraźnymi różnicami regionalnymi. Choroba pojawia się zwykle u osób w wieku od 20 do 40 lat i występuje częściej w krajach północnych niż południowych. Wiele osób z przewlekłą chorobą łączy się w grupach samopomocy, które oferują wzajemne wsparcie, informacje i wymianę doświadczeń.

Izabela WierzbickaAutor

Izabela Wierzbicka

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: redakcja@pacjenci.pl

Podobne artykuły

Zdrowie

Sukces czy porażka? Czyli jak wygląda sytuacja w zakresie szczepień ochronnych w Polsce?

Czytaj więcej >
kasza

Zdrowie

Pięć powodów, dla których warto jeść kaszę – nawet każdego dnia

Czytaj więcej >
targi

Zdrowie

Pierwsze w Polsce targi turystyki medycznej we wrześniu w AmberExpo!

Czytaj więcej >

Zdrowie

Pacjenci.pl patronatem konferencji naukowej dotyczącej szczepień ochronnych! Zapraszamy!

Czytaj więcej >
hemoroidy

Zdrowie

Choroba hemoroidalna - objawy, diagnoza, metody leczenia. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >
SIBO

Zdrowie

Zespół SIBO - co to jest? Objawy, przyczyny, leczenie. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >