Szczepienia w ciąży – które i kiedy przyjąć? Wyjaśnia pediatra
Ciąża to szczególny czas w życiu kobiety. Przez dziewięć miesięcy, dbając o własne zdrowie, przyszła mama jednocześnie chroni swoje dziecko. Kluczową rolę w tej ochronie odgrywają szczepienia. Na co warto zaszczepić się w tym okresie? Dlaczego szczepienia są konieczne i czy na pewno są bezpieczne?
• Grypa, COVID 19, krztusiec oraz RSV – cztery infekcje, przed którymi należy chronić się w ciąży
• Odpowiednio dobrany moment podania szczepionki decyduje o tym, ile przeciwciał matka przekaże dziecku jeszcze przed porodem
• Inaktywowane (czyli „uśpione”) szczepionki są bezpieczne zarówno dla kobiety, jak i płodu
Grypa i COVID 19 – dlaczego warto zaszczepić się w ciąży?
Sezonowa grypa oraz COVID 19 zwiększają ryzyko hospitalizacji ciężarnych. Napady kaszlu i wysoka gorączka mogą prowokować przedwczesne skurcze, prowadząc do wcześniejszego porodu. Badania wskazują, że kobiety w ciąży z objawową grypą rodzą przed terminem o około 40% częściej niż zdrowe ciężarne.
Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników inaktywowaną szczepionkę przeciw grypie można podać kobiecie na dowolnym etapie ciąży, najlepiej jesienią, przed szczytem zachorowań.
Również szczepionka przeciw COVID 19 powinna być oferowana każdej ciężarnej, niezależnie od trymestru; serię podstawową lub dawkę przypominającą warto zakończyć przed III trymestrem.
Tdap – potrójna ochrona matki i dziecka
Tężec, błonica i krztusiec to choroby bakteryjne, które – choć dziś rzadkie – wciąż zbierają śmiertelne żniwo wśród najmłodszych. Najgroźniejszy jest krztusiec: u niemowląt powoduje bezdechy, zapalenie płuc i nawet niewydolność oddechową. PTGiP zaleca szczepienie skojarzone (tężec–błonica–krztusiec – Tdap) pomiędzy 27. a 36. tygodniem ciąży. Szczepienie chroni przed zachorowaniem matkę, ale przede wszystkim dziecko.
– Ogromne korzyści ze szczepienia ciężarnej przeciwko krztuścowi w trzecim trymestrze odnosi także dziecko. Produkując w krwioobiegu przeciwciała, matka zapewnia mu ochronę, bo przekazuje je przez łożysko do płodu. To bardzo ważne, bo dziecko może być szczepione przeciwko krztuścowi dopiero po szóstym tygodniu życia. Tymczasem ta choroba jest bardzo niebezpieczna dla niemowląt; ta grupa wiekowa jest obarczona największym ryzykiem zgonu z powodu krztuśca – wyjaśnia lek. Agnieszka Matkowska-Kocjan, specjalistka pediatrii i chorób zakaźnych, członkini Polskiego Towarzystwa Wakcynologii, Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS oraz Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych.
Meta-analiza z 2025 r. wykazała, że podanie Tdap w ciąży zmniejszało zachorowanie niemowląt na krztusiec o ponad 85% i nie zwiększało ryzyka powikłań u matki.
Przeczytaj też: Szykują się zmiany w kalendarzu szczepień. GIS reaguje na sytuację epidemiologiczną w kraju
RSV – nowa szczepionka dla ciężarnych
Syncytialny wirus oddechowy (RSV) jest najczęstszą przyczyną hospitalizacji niemowląt z zapaleniem płuc i oskrzelików. Od 2023 r. dostępna jest inaktywowana szczepionka Abrysvo® podawana przyszłej mamie między 24. a 36. tyg. ciąży. Analiza z 2025 r. obejmująca dane z ponad 15 tys. porodów pokazała, że dzieci matek zaszczepionych przeciw RSV chorowały o 61% rzadziej i były o 78% rzadziej przyjmowane do szpitala w pierwszych sześciu miesiącach życia.
Mechanizm działania jest podobny jak w Tdap: wytworzone przez matkę przeciwciała przechodzą przez łożysko, zapewniając maluchowi „parasol ochronny”, aż sam uzyska aktywną odporność.
Przeczytaj też: Groźny wirus atakuje najmłodszych. Jak uchronić przed nim swoje dziecko?
Czy szczepienia w ciąży są bezpieczne?
Wątpliwości rozwiewają dane naukowe. Przegląd 144 badań obejmujących ponad 500 000 zaszczepionych ciężarnych nie wykazał wzrostu ryzyka poronień, wad wrodzonych ani powikłań okołoporodowych po szczepieniach inaktywowanych, w tym przeciw COVID-19.
– Do szczepienia kobiet w ciąży używa się szczepionek inaktywowanych, które nie zawierają żywych drobnoustrojów i są zupełnie bezpieczne zarówno dla ciężarnych, jak i dla ich dzieci – mówi lek. Agnieszka Matkowska-Kocjan.
WHO potwierdza, że szczepionki nie zawierające żywych bakterii czy wirusów są bezpieczne dla kobiet w ciąży i nie szkodzą mamie ani dziecku.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady medycznej.
Źródła:
1. Bellido-Blasco, J. B., Cajal, P., Rodríguez-Blanco, N., & współautorzy. (2025). Effectiveness and safety of maternal pertussis vaccination: A systematic review and meta-analysis. Vaccine, 43(7), 1560–1570. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2025.01.034
2. Fell, D. B., Azziz-Baumgartner, E., Baker, M. G., & współautorzy. (2017). Influenza epidemiology and immunization during pregnancy: Final report of a World Health Organization working group. Vaccine, 35(43), 5738–5750. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2017.08.037
3. Fell, D. B., Dimitris, M. C., Hutcheon, J. A., & współautorzy. (2020). Safety of influenza and pertussis vaccination in pregnancy: A systematic review and meta-analysis. BMJ, 370, m3540. https://doi.org/10.1136/bmj.m3540
4. Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników. (2022). Rekomendacje dotyczące szczepień ochronnych u kobiet ciężarnych. Warszawa: PTGiP.
5. Swamy, G. K., Munoz, F. M., Glenn, G. M., & współautorzy. (2023). Efficacy and safety of maternal RSV vaccination: A multicountry, randomized trial. New England Journal of Medicine, 388(16), 1451–1464. https://doi.org/10.1056/NEJMoa2216484
6. World Health Organization. (2022). Safety of immunization during pregnancy: Global Advisory Committee on Vaccine Safety (GACVS) review. Geneva: World Health Organization.
