Taki tusz do rzęs to tykająca bomba. Toksyny zostają w organizmie na zawsze
Wodoodporny tusz do rzęs ma przetrwać deszcz, łzy i wiele godzin na powiekach. Za częścią takich właściwości mogą stać PFAS, czyli niezwykle trwałe związki chemiczne stosowane także w kosmetykach. Badania pokazują, że można je wykryć w tuszach do rzęs, a niektóre z nich pozostają w ludzkim organizmie przez lata. Co więcej, wyższe stężenia wybranych PFAS we krwi wiązano z chorobami tarczycy.
- PFAS wykorzystuje się w kosmetykach m.in. do stabilizacji i uzyskania odpowiednich właściwości produktu
- Jeden z analizowanych związków PFAS wykryto w kilku badanych tuszach do rzęs
- Wybrane PFAS mogą utrzymywać się w ludzkim organizmie przez wiele lat
- Wyższe stężenia PFOA i PFOS we krwi wiązano z częstszym występowaniem chorób tarczycy
PFAS w tuszu do rzęs
PFAS to grupa syntetycznych związków wykorzystywanych w wielu produktach przemysłowych i konsumenckich. W kosmetykach mogą być stosowane jako substancje wspomagające emulgowanie, działanie powierzchniowo czynne oraz stabilizację produktu. Wykrywano je m.in. w podkładach, pudrach, lakierach do paznokci i tuszach do rzęs.
W badaniu z 2026 roku naukowcy analizowali obecność ośmiu anionowych PFAS w tuszach wodoodpornych i niewodoodpornych. W rzeczywistych próbkach związek 6:2 diPAP został oznaczony w 4 z 9 badanych mascar. Jego stężenie wynosiło od 1,26 do 3,48 ng/g. Wyniki pokazują, że kosmetyki do makijażu oczu mogą być jednym z produktów, w których występują związki należące do tej wyjątkowo trwałej grupy.
– PFAS są stosowane w kosmetykach do emulgowania, działania powierzchniowo czynnego i stabilizacji oraz wykrywano je w takich produktach jak podkłady, pudry i lakiery do paznokci – czytamy w badaniu.
„Wieczne chemikalia” pozostają w organizmie przez lata
Najważniejszą cechą PFAS jest ich wyjątkowa trwałość. Gdy część tych substancji znajdzie się w organizmie człowieka, ich usuwanie może przebiegać bardzo powoli. Systematyczny przegląd badań nad okresem półtrwania PFAS pokazał, że w przypadku najlepiej przebadanych związków czas ten liczony jest w latach.
Dla PFOA oszacowany średni okres półtrwania w analizowanych badaniach wynosił od 1,48 do 5,1 roku. W przypadku całkowitego PFOS było to od 3,4 do 5,7 roku, natomiast dla PFHxS od 2,84 do 8,5 roku. Oznacza to, że nawet po zakończeniu głównego źródła narażenia ilość tych substancji w organizmie może zmniejszać się bardzo wolno.
To właśnie ta długotrwała obecność sprawiła, że PFAS zaczęto określać mianem „wiecznych chemikaliów”. W praktyce kontakt z nimi nie kończy się więc w chwili zmycia kosmetyku czy zaprzestania używania danego produktu. Część związków z tej grupy może pozostawać w organizmie przez kolejne lata.
PFAS a choroby tarczycy. Badanie wykazało wyraźną zależność
Jednym z najważniejszych badań dotyczących zdrowotnego znaczenia PFAS jest praca „Association between serum perfluorooctanoic acid (PFOA) and thyroid disease in the U.S. National Health and Nutrition Examination Survey”. Naukowcy przeanalizowali dane 3974 dorosłych uczestników amerykańskiego badania NHANES i zestawili stężenia PFOA oraz PFOS we krwi z występowaniem chorób tarczycy.
U kobiet z najwyższego kwartylu stężenia PFOA, wynoszącego co najmniej 5,7 ng/ml, iloraz szans zgłaszania aktualnie leczonej choroby tarczycy był ponad dwukrotnie wyższy niż u kobiet z niższych dwóch kwartyli. Wyniósł 2,24. U mężczyzn podobną zależność stwierdzono w przypadku PFOS: przy stężeniu co najmniej 36,8 ng/ml iloraz szans leczonej choroby tarczycy wynosił 2,68 w porównaniu z osobami z niższych dwóch kwartyli.
– Wyższe stężenia PFOA i PFOS w surowicy są związane z aktualną chorobą tarczycy w ogólnej dorosłej populacji USA – czytamy w badaniu.
Trwały tusz do rzęs może oznaczać kontakt z trwałą chemią
W przypadku kosmetyków trwałość jest jedną z najbardziej pożądanych cech. Tusz ma się nie rozmazywać, podkład utrzymywać przez wiele godzin, a lakier do paznokci jak najdłużej zachowywać wygląd. PFAS są grupą związków, które mogą pomagać osiągać określone właściwości technologiczne, a jednocześnie ich obecność nie kończy się wraz z chwilą użycia produktu.
Badania tuszów do rzęs potwierdzają, że związki z tej grupy można znaleźć w gotowych kosmetykach. Z kolei prace prowadzone na ludziach pokazują, że niektóre PFAS pozostają w organizmie przez lata oraz że wyższe ich stężenia wiążą się z chorobami tarczycy. Te dwa elementy sprawiają, że skład trwałych i wodoodpornych kosmetyków przestaje być wyłącznie kwestią efektu makijażu.
Bibliografia
- Olomukoro, A. A., Lüthy, L., Flug, T. i in. Evaluation of extraction methodologies for PFAS analysis in mascara: a comparative study of SPME and automated µSPE, 2026.
- Rosato, I., Bonato, T., Fletcher, T. i in. Estimation of per- and polyfluoroalkyl substances (PFAS) half-lives in human studies: a systematic review and meta-analysis, 2024.
- Melzer, D., Rice, N., Depledge, M. H. i in. Association between serum perfluorooctanoic acid (PFOA) and thyroid disease in the U.S. National Health and Nutrition Examination Survey, 2010.
