Omijaj tę rybę z daleka. To pływający magazyn metali ciężkich

• Miecznik wyróżnia się wysoką zawartością rtęci na tle badanych ryb
• Niektóre próbki przekraczały unijne limity
• Zawartość rtęci różniła się między badanymi rybami i okresami
• Najwięcej ostrożności wymaga wybór ryb dla kobiet w ciąży i dzieci

Dlaczego miecznik budzi obawy? Chodzi przede wszystkim o rtęć

Miecznik jest morskim drapieżnikiem, a jednocześnie rybą, której mięso trafia do sprzedaży. Właśnie w tej części ryby badacze wykrywali rtęć. Nie chodzi więc o zanieczyszczenie, które można zignorować jako problem dotyczący wyłącznie środowiska morskiego. Pytanie dotyczy tego, co może znaleźć się w porcji jedzenia. Rtęć jest toksycznym metalem, a jedzenie ryb stanowi główne źródło narażenia ludzi na ten pierwiastek, jak wskazują autorzy hiszpańskiej analizy.

W pracy „Mercury levels and trends in fish (2011-2021): A Bayesian approach with multi-group Gaussian processes and hierarchical imputation” przeanalizowano wyniki kontroli ryb sprzedawanych we wspólnocie autonomicznej Walencji. Spośród porównywanych grup to miecznik miał najwyższą medianę stężenia rtęci całkowitej: 0,76 mg/kg. Dla świeżego tuńczyka wyniosła ona 0,46 mg/kg, a dla tuńczyka konserwowego 0,22 mg/kg. To porównanie pomaga zrozumieć, dlaczego akurat miecznik zwraca szczególną uwagę.

Ile rtęci jest w mieczniku? Część próbek przekracza limity

Średnia czy mediana nie opowiada całej historii, bo poszczególne ryby nie muszą mieć takiej samej zawartości rtęci. W analizie z Walencji aż 30 proc. próbek miecznika przekraczało europejskie wartości graniczne. To ważny szczegół: nie chodzi wyłącznie o to, że miecznik wypadł gorzej w porównaniu z tuńczykiem. W badanym zbiorze zdarzały się również wyniki wyższe od poziomu dopuszczonego przez przepisy.

– 30 proc. próbek przekraczało europejskie wartości graniczne – czytamy w badaniu.

Skąd pochodzi miecznik i czy poziom rtęci się zmienia?

Miejsce pochodzenia badanych ryb także miało znaczenie. W analizie mieczników z Morza Śródziemnego okazy włoskie miały wyższe stężenie rtęci niż hiszpańskie: odpowiednio 1,4 ± 0,8 mg/kg i 0,8 ± 0,5 mg/kg. Autorzy stwierdzili, że wiele próbek przekraczało unijny limit wynoszący 1 mg/kg. Nie oznacza to, że każda ryba z jednego obszaru ma ten sam wynik.

Zmieniały się również wyniki uzyskiwane w kolejnych latach. W danych z Walencji stężenia rtęci całkowitej i metylortęci w mieczniku wykazywały tendencję spadkową od 2011 do 2016 roku, po czym ponownie wzrosły, zbliżając się do poziomów początkowych. Nie należy więc wyciągać wniosku, że wcześniejsza poprawa oznacza trwałe rozwiązanie problemu.

Miecznik w diecie kobiet w ciąży i dzieci. Dlaczego warto uważać?

Szczególne pytania o miecznika pojawiają się przy planowaniu posiłków dla kobiet w ciąży i dzieci. Badacze analizujący ryby ze śródziemnomorskich połowów odnieśli swoje wyniki właśnie do tych grup. Sprawdzili również zawartość selenu oraz stosunek selenu do rtęci.

– Wyniki te podkreślają pilną potrzebę monitorowania sytuacji i działań ograniczających zagrożenia zdrowotne, zwłaszcza w przypadku szczególnie wrażliwych grup – czytamy w badaniu.

To istotny wniosek dla codziennego wyboru ryb: miecznika nie warto traktować jak produktu, którego zawartość rtęci można z góry uznać za nieistotną. Zwłaszcza przy układaniu jadłospisu dla kobiet w ciąży i dzieci znaczenie ma nie tylko smak czy sposób przygotowania, lecz także to, co wykazały kontrole jego mięsa.

Bibliografia

• Blanco-Calvo, C., Riutort-Mayol, G., Marín, S. i in. Mercury levels and trends in fish (2011-2021): A Bayesian approach with multi-group Gaussian processes and hierarchical imputation, 2026.
• Girolametti, F., Annibaldi, A., Illuminati, S. i in. Determination of Hg and Se in swordfish (Xiphias gladius) from Mediterranean Sea: Implications for nutritional recommendations during pregnancy and childhood, 2023.