Guz mózgu (nowotwór mózgu) - przyczyny, objawy i leczenie

Guz mózgu (nowotwór mózgu) - przyczyny, objawy i leczenie
pixabay.com
Autor Izabela Wierzbicka29.11.2020

Guz mózgu to nowotwór w jamie wewnątrzczaszkowej lub czaszkowej, który rozwija się na tkance nerwowej i naczyniach krwionośnych mózgu, oponach mózgowych, wewnątrzczaszkowych częściach nerwów mózgowych, wadach embrionalnych, przysadce i wewnętrznej powierzchni czaszki. Ten typ guza ma postępujący przebieg wzrostu i w trakcie swojej ewolucji niszczy, zastępuje lub tłumi tkankę mózgową, co skutkuje wzrostem ciśnienia i może doprowadzić do poważnych powikłań, a nierzadko także śmierci pacjenta.

Guz mózgu (nowotwór mózgu) – przyczyny

W porównaniu z innymi najczęstszymi nowotworami złośliwymi medycyna stosunkowo niewiele wie o guzach mózgu, mimo ich znaczącego wpływu na występowanie niepełnosprawności i skrócenie oczekiwanej długości życia pacjentów. Jest tego kilka powodów; Po pierwsze, jako grupa nowotworów są one stosunkowo rzadkie. Po drugie, obejmują dużą liczbę różnych typów histologicznych (zgodnie z najnowszą klasyfikacją histologiczną guzów wewnątrzczaszkowych WHO zidentyfikowano ponad 130 różnych gatunków, a zmiany w tym systemie klasyfikacji dokonywały się dość często w ciągu ostatnich dwudziestu lat, co utrudnia długotrwałe badania czynników etiologicznych). Opierając się na dzisiejszej wiedzy o raku jako zjawisku biologicznym, guz mózgu jest rozumiany jako choroba dziedziczna, a proces karcynogenezy jako złożona współzależność czynników genetycznych i środowiskowych. W przypadku guzów mózgu, które ze względu na swoją lokalizację i istnienie bariery krew-mózg nie są bezpośrednio narażone na czynniki egzogenne, większe znaczenie mogą mieć czynniki genetyczne. W wielu przypadkach etiologia przyczyna guzów wewnątrzczaszkowych jest nieznana i jako możliwe czynniki etiologiczne podaje się:

Narażenie na promieniowanie jonizujące

Promieniowanie jonizujące jest wymieniane w wielu źródłach jako możliwy początkowy czynnik wzrostu guzów mózgu i udowodniony czynnik ryzyka guzów wewnątrzczaszkowych u dzieci. Większość nowotworów u dzieci jest wynikiem radioterapii innych nowotworów czaszki. Dzieci, które otrzymały napromienianie ośrodkowego układu nerwowego w leczeniu ostrej białaczki limfocytowej, mają siedmiokrotnie większe ryzyko rozwoju wtórnego nowotworu mózgu i dwudziestokrotnie wyższe ryzyko guzów wewnątrzczaszkowych. Najczęstszymi nowotworami są gwiaździaki i oponiaki.

Immunosupresja

Immunosupresję obserwuje się np. u pacjentów z pierwotnym chłoniakiem mózgu, leczonych immunosupresyjnie w celu przeszczepienia nerki lub szpiku kostnego lub chorych na AIDS.

Narażenie na wirusy

W warunkach eksperymentalnych wykazano, że przyjmowanie wirusów onkogennych może powodować guza mózgu (wirus RNA, wirus mięsaka Rousa, mięsak oponiakowy wirusa Polyoma)

Urazy i infekcje

Podaje się, że urazy i infekcje głowy jako przyczyna rozwoju guza mózgu są możliwe, ale badania nie są wystarczająco potwierdzone.

Chemoterapia

Stosowaniu cytostatyków w chemioterapii często towarzyszą ich skutki uboczne. Nie działają wybiórczo tylko na pierwotny proces złośliwy - guz, ale także „niszczą” w mniejszym lub większym stopniu część zdrowych komórek, co może skutkować pojawieniem się licznych skutków ubocznych, nawet guzów wewnątrzczaszkowych.

Zaburzenia hormonalne

Większej częstości występowania glejaka u mężczyzn i oponiaka u kobiet nie można tłumaczyć innymi czynnikami niż hormonalne

Kumulacja zaburzeń genetycznych

Według wielu źródeł wymieniane są one jako jedne z najważniejszych czynników etiologicznych w rozwoju pierwotnych guzów wewnątrzczaszkowych. Mianowicie, akumulując zaburzenia genetyczne, komórki unikają normalnych mechanizmów regulacyjnych i zniszczenia przez układ odpornościowy. Dlatego różne zespoły dziedziczne mogą być czynnikiem predysponującym do pojawienia się nowotworów, wśród nich dominują nerwiakowłókniakowatość, stwardnienie guzowate, choroba von Hippel-Lindau, zespół Turcotta czy zespół Li-Fraumeniego.

Guz mózgu – objawy

Objawy guza mózgu zależą od lokalizacji i wielkości guza. Niektóre guzy powodują bezpośrednie uszkodzenia poprzez atakowanie tkanki mózgowej, a niektóre powodują ucisk na mózg. Gdy rosnący guz wywiera nacisk na tkankę mózgową, zaczynają pojawiać się charakterystyczne objawy. Do najczęstszych należy ból głowy, który jest najsilniejszy rano po przebudzeniu, a nasila się w wyniku kaszlu, kichania lub ćwiczeń fizycznych.

Pojawiać mogą się także:

  • wymioty,
  • niewyraźne widzenie lub podwójne widzenie,
  • dezorientacja,
  • drgawki (zwłaszcza u dorosłych),
  • osłabienie kończyny lub części twarzy,
  • zmiana funkcjonowania psychicznego.

Inne typowe objawy to:

  • niezgrabność,
  • utrata pamięci,
  • dezorientacja t,
  • trudności w pisaniu lub czytaniu,
  • zmiany w zdolności słyszenia, smaku lub węchu,
  • zmniejszona czujność, która może obejmować senność i utratę przytomności,
  • trudności z połykaniem,
  • zawroty głowy,
  • problemy z oczami, takie jak opadające powieki i nierówne źrenice,
  • niekontrolowane ruchy,
  • drżenie rąk,
  • utrata równowagi,
  • utrata kontroli nad pęcherzem lub jelitami,
  • drętwienie lub mrowienie po jednej stronie ciała,
  • kłopoty z mówieniem lub rozumieniem tego, co mówią inni,
  • zmiany nastroju, osobowości, emocji i zachowania,
  • trudności z chodzeniem osłabienie mięśni twarzy, ramienia lub nogi.

W przypadku guzów przysadki mogą wystąpić następujące objawy:

  • wydzielina z sutków lub mlekotok,
  • brak miesiączki u kobiet,
  • rozwój tkanki piersi u mężczyzn lub ginekomastia,
  • powiększenie dłoni i stóp,
  • wrażliwość na ciepło lub zimno,
  • zwiększona ilość owłosienia na ciele lub hirsutyzm,
  • niskie ciśnienie krwi,
  • otyłość,
  • zmiany widzenia, takie jak niewyraźne widzenie lub widzenie tunelowe.

Guz mózgu – diagnostyka

Biorąc pod uwagę zróżnicowanie występujących nowotworów mózgu, niezwykle ważna jest prawidłowa diagnostyka, aby wprowadzone zostało leczenie odpowiednie dla określonego typu guza mózgu. Do najważniejszych etapów w diagnostyce nowotworu mózgu należą:

Wywiad

Dobrze pobrane anamnestyczne dane dotyczące problemów, zebrane od pacjenta lub członków rodziny, mogą wskazywać na istnienie procesu w jamie czaszki i prawidłowo kierować dalszym przebiegiem diagnostyki i leczenia.

Badanie przedmiotowe

Obiektywne kliniczne badanie fizykalne neurologów, okulistów i innych specjalistów pozwoli zebrać ważne dane, które określają różne oznaki i objawy procesów wewnątrzczaszkowych

Elektroencefalografia

Elektroencefalografia (EEG) to specjalna metoda neurofizjologiczna, która rejestruje aktywność elektryczną mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na głowie lub podtwardówkowo lub w tkance mózgowej. Powstały diagram jest znany jako elektroencefalogram (EEG). W stanach patologicznych (epilepsja, encefalopatia, udar czy inne zmiany strukturalne mózgu) fale mózgowe mają swój własny, specyficzny zapis EEG, dzięki czemu EEG jest włączany jako metoda diagnostyczna w badaniu procesów wewnątrzczaszkowych

Analiza laboratoryjna

Analiza laboratoryjna płynu mózgowo-rdzeniowego pozwala na określenie liczby i wyglądu komórek, zawartości glukozy i białka, alfa-fetoproteiny (AFP), ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG).

Metody obrazowania (radiologiczne)

Zastosowanie metod obrazowych czy radiologicznych w diagnostyce guza mózgu to nie tylko ocena nieprawidłowości strukturalnych i wykrycie powikłań, ale także prezentacja zaburzeń czynnościowych, hemodynamicznych, metabolicznych, komórkowych i cytoarchitektonicznych. Opisuje właściwości morfologiczne i biologiczne w celu wykrycia i oceny guzów wewnątrzczaszkowych oraz oceny skuteczności odpowiedzi organizmu na leczenie i rokowania.

Tomografia komputerowa

Tomografia komputerowa (CT) jest ważna w diagnostyce guzów wewnątrzczaszkowych, zwłaszcza gdy daje wgląd w lokalizację i wielkość procesu, możliwą wieloośrodkowość (np. W przerzutach), wgląd w związek z otaczającymi strukturami i ich ruchem, nasileniem obrzęku w obszarach hipodensyjności i przedstawiające komory komorowe i wielkość wodogłowia. -CT} - jest bardziej przydatna niż rezonans magnetyczny w ocenie zmian kostnych i wykrywaniu zwapnień w guzie. Diagnostyka TK jest jedną z najpowszechniejszych metod wizualizacji guza mózgu, ze względu na jej wysoką wiarygodność (około 98%), krótki czas i niższe koszty obrazowania, a także większą reprezentację w ośrodkach regionalnych w porównaniu z metodami konkurencyjnymi.

Rezonans magnetyczny MR

Rezonans magnetyczny jest dziś metodą bardzo przydatną w diagnostyce guzów mózgu nie tylko u dorosłych, ale także w populacji pacjentów pediatrycznych. Jest lepsza od tomografii komputerowej (CT), zwłaszcza w badaniu zmian wewnątrzczaszkowych i rdzeniowych, ze względu na dokładność diagnostyczną i brak promieniowania jonizującego. Zaletami MR w stosunku do TK są wysokokontrastowa rozdzielczość obrazu, możliwość rekonstrukcji obrazu w kilku płaszczyznach, brak artefaktów kostnych, możliwość uwidocznienia wewnątrzczaszkowych naczyń krwionośnych. MR rozwiązuje również różnicowe dylematy diagnostyczne związane z urazami naczyniowo-mózgowymi lub krwiakami w resorpcji, które powstały po wykonaniu TK u pacjentów z gwiaździakami o niskim stopniu złośliwości.

Angiografia

Angiografia rezonansu magnetycznego (MRA) pomaga w przedoperacyjnej wizualizacji anatomicznie prawidłowych naczyń krwionośnych i naczyń krwionośnych guzów. W dzisiejszych warunkach, zanim neurochirurg rozpocznie chirurgiczne leczenie guza mózgu, wizualizuje zmianę guza dzięki wcześniej zrealizowanej tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym. Rzadko decyduje się na wykonanie angiografii mózgowej, w celu diagnostyki różnicowej w odniesieniu do innych typów guzów lub zmian w ogóle oraz określenia położenia guza względem układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego.

Nakłucie lędźwiowe

Nakłucie lędźwiowe sugeruje się w przypadku niejasnej diagnostyki różnicowej i podejrzenia raka opon mózgowo-rdzeniowych, podstawowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i M. Lyme. Nakłucie lędźwiowe jest przeciwwskazaniem u dzieci z guzem podnamiotowym oraz u dzieci z wodogłowiem z powodu niedrożności płynu mózgowo-rdzeniowego, ponieważ może prowadzić do przepukliny mózgu.

Biopsja stereotaktyczna

Biopsja stereotaktyczna jest najczęściej zalecana w przypadku zmian ogniskowych, których zwykle nie można potwierdzić klinicznie lub radiologicznie. Metoda ta służy do pozyskania próbek guzów wewnątrzczaszkowych, które dają jasne wskazania co do rodzaju uszkodzenia złośliwego i rodzaju terapii, jaką należy zastosować w leczeniu pacjenta. Również biopsja pozwala na bezpieczny wniosek, że tkanka w okolicy uszkodzenia nie ma cechy złośliwej, co usuwa wszelkie podejrzenia o jej złośliwości

Po ustaleniu typu, stadium i umiejscowienia guza mózgu, zespół lekarzy zaplanuje odpowiednio dobrane leczenie.

Następny artykuł