Pierwsze objawy demencji – kiedy zgłosić się do lekarza? Wyjaśnia ekspertka
Specjalnie dla portalu Pacjenci.pl Marta Sadkowska rozmawia z Sabiną Obwiosło-Budzyń, założycielką Fundacji “Zapisane w Mózgu”. Tematem są pierwsze objawy demencji i choroby Alzheimera – schorzeń, które wciąż bywają w Polsce bagatelizowane. Szacuje się, że cierpi na nie od 550 do 650 tysięcy osób, z czego nawet 30% pozostaje niezdiagnozowanych.
- Pierwsze objawy demencji bywają mylące
- Ekspertka mówi, na co zwrócić uwagę
- Wbrew pozorom nie jest to choroba wyłącznie osób starszych
- Chorego absolutnie nie można izolować
- Należy okazać mu wsparcie
Demencja to zespół objawów, nie tylko choroba osób starszych
Sabina Obwiosło-Budzyń, opierając się na własnym doświadczeniu w opiece nad chorą matką, podkreśla, że demencja to nie jednostka chorobowa, lecz zespół objawów towarzyszących schorzeniom neurodegeneracyjnym. Najczęstszą przyczyną jest choroba Alzheimera (około 75–80% przypadków), ale istnieją również inne formy, jak demencja czołowo-skroniowa (spopularyzowana przez przypadek Bruce’a Willisa), demencja z ciałami Lewy’ego czy demencja naczyniowa.
Ekspertka obala mit, że demencja dotyczy wyłącznie seniorów: „Nie istnieje pojęcie demencji starczej. Może ona wystąpić w każdym wieku”. Najmłodszy znany przypadek na świecie dotyczył 19-latka, w Polsce – osoby 32-letniej. Obwiosło-Budzyń apeluje, by lekarze nie tłumaczyli objawów wiekiem – choroby neurodegeneracyjne nigdy nie są „naturalne”.
Kiedy objawy powinny zaniepokoić?
Moment, w którym objawy zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie – to według ekspertki sygnał, że należy podjąć diagnostykę. Przejściowe zapomnienie, np. po co weszliśmy do kuchni, nie musi budzić alarmu, ale regularne trudności z pamięcią i koncentracją już tak.
Demencja to nie tylko kłopoty z pamięcią. Wiele objawów jest subtelnych i może być mylonych z przemęczeniem lub stresem. Wśród nich:
- zaburzenia orientacji w przestrzeni,
- problemy z zarządzaniem pieniędzmi,
- utrata umiejętności gotowania,
- trudności w planowaniu i przewidywaniu,
- zaniedbywanie siebie i otoczenia – brak higieny, bałagan w mieszkaniu,
- powtarzające się zakupy – kupowanie tych samych rzeczy kilkukrotnie.
Demencja to także choroba bliskich
Obwiosło-Budzyń zauważa, że demencja dotyka całej rodziny. „Ma się wrażenie, że traci się bliską osobę, choć ta nadal żyje”. Chory może stawać się agresywny, ale – jak tłumaczy ekspertka – nie wynika to ze złej woli, a z lęku i dezorientacji. Pacjent może nie rozpoznawać domowników ani własnego odbicia w lustrze. Ważne jest, by reagować łagodnie i dostosowywać się do świata chorego, zamiast go konfrontować.
Izolowanie chorego to błąd – kontakt z innymi ludźmi stymuluje mózg. Dlatego zaleca się korzystanie z dziennych lub całodobowych ośrodków wsparcia. Czytaj także: Demencja - przyczyny, objawy, leczenie
Diagnoza i dostępne formy pomocy
Wczesna diagnoza znacząco wpływa na jakość życia. Pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza rodzinnego, który powinien skierować pacjenta do neurologa. Kluczowe są testy neuropsychologiczne (np. test zegara) i badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny.
Rozpoznanie choroby pozwala rodzinie zrozumieć zachowanie bliskiego: „Zaczynają widzieć, że to nie złośliwość, lecz objawy choroby” – mówi Obwiosło-Budzyń. Świadomość ta pomaga lepiej przeżyć nadchodzące lata.
Fundacja “Zapisane w Mózgu” oferuje wsparcie opiekunom poprzez media społecznościowe i profesjonalne grupy wsparcia. Ekspertka poleca również materiały Stowarzyszenia Alzheimer Polska oraz warsztaty Teepy Snow – międzynarodowej specjalistki, której szkolenia odbywają się także w Polsce.
