Jak przebywanie w kosmosie wpływa na człowieka?
Statek kosmiczny Dragon ze Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim wreszcie wystartował. Drugi Polak w kosmosie ma do spełnienia specjalną misję. Wraz z pozostałymi członkami załogi będzie prowadził badania w warunkach mikrograwitacji. Polski astronauta przeprowadzi 13 eksperymentów, sprawdzając m.in. wpływ stanu nieważkości na odporność organizmu.
- Misja Sławosza Uznańskiego dostarczy danych o wpływie mikrograwitacji na ludzki organizm
- Loty kosmiczne przyspieszają utratę masy kostnej i osłabiają mięśnie
- Przebywanie w kosmosie zaburza odporność i mikrobiom jelitowy
- Astronauci są narażeni na zmiany ciśnienia wewnątrzczaszkowego i pogorszenie wzroku
- Izolacja i brak rytmu dobowego wpływają na kondycję psychiczną załogi
Po co Polak poleciał w kosmos?
W trakcie dwutygodniowej misji kosmicznej Sławosz Uznański na pewno nie będzie się nudził. Po dotarciu do Międzynarodowej stacji Kosmicznej ma przeprowadzić 13 eksperymentów. Obejmują one m.in.:
• badanie wpływu stanu nieważkości na odporność organizmu,
• zbadanie, jak tkanki miękkie astronautów adaptują się do warunków kosmicznych,
• zbadanie zmian w składzie bakterii jelitowych w czasie lotu kosmicznego,
• zbadanie wpływu długotrwałego pobytu w kosmosie na stan psychiczny i samopoczucie astronauty,
• sprawdzenie, jak izolacja i mikrograwitacja wpływają m.in. na poziom stresu astronautów.
Praca Polskiego astronauty i badacza w kosmosie może przynieść wiele odpowiedzi na pytania dotyczące możliwości ludzi poza atmosferą ziemską. Jednak kilka rzeczy na ten temat już wiemy.
Wpływ mikrograwitacji na mięśnie i kości
W warunkach mikrograwitacji, jakie panują na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, mięśnie i kości tracą znaczną część swojej masy i wytrzymałości. Astronauci wykazują ubytek masy kostnej rzędu 1–1,5 % miesięcznie, co czyni ich bardziej podatnymi na złamania – w skrajnych przypadkach nawet na objawy osteoporozy obserwowane u seniorów na Ziemi.
Aby przeciwdziałać temu zjawisku, NASA wyposaża kosmonautów w specjalistyczne urządzenia do codziennych ćwiczeń, wspomagane także próbami farmakologicznymi i badaniami nad komórkami macierzystymi.
Przeczytaj też: Światowy Dzień Chorych na Osteoporozę. Na czym polega choroba i jak jej zapobiegać?
Zaburzenia układu odpornościowego i zmiany mikrobiomu
Dłuższy czas w mikrograwitacji powoduje zaburzenia układu odpornościowego – komórki immunologiczne działają mniej wydajnie, a uaktywniają się latentne wirusy takie jak EBV (wirus Epsteina-Barr). Dodatkowo badania wskazują na istotne zmiany w składzie mikrobiomu jelitowego – te zmiany są powiązane z regulacją układu immunologicznego i zdrowia psychicznego przez tzw. oś jelitowo-mózgową.
Przemieszczenie płynów i problemy sercowo-naczyniowe
W warunkach nieważkości dochodzi do znaczących przesunięć płynów w organizmie – krew przesuwa się ku górze, co powoduje tzw. moon face – spuchnięcie twarzy i zaburzenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Konsekwencją mogą być problemy z widzeniem (tzw. SANS) i osłabiona wydolność sercowo-naczyniowa. Prace nad monitorowaniem pracy serca i układu krążenia są integralną częścią badań medycznych NASA.
Zdrowie psychiczne i wpływ promieniowania kosmicznego
Izolacja i ograniczona przestrzeń mogą wywołać stres, zaburzenia snu, lęki i obniżenie nastroju. Dodatkowo, promieniowanie kosmiczne – mimo osłony magnetosfery – jest znacznie wyższe niż na Ziemi i podnosi ryzyko uszkodzenia DNA i rozwoju nowotworów czy schorzeń degeneracyjnych.
Misje kosmiczne wspierają rozwój nowoczesnej medycyny – wiedza zdobyta w warunkach ekstremalnych pomaga w leczeniu osteoporozy, zaburzeń odporności i problemów sercowo naczyniowych na Ziemi. Pełne zrozumienie skutków lotu kosmicznego jest kluczowe do przygotowań do przyszłych misji międzyplanetarnych.
Przeczytaj też: Tak mózg woła o pomoc. Zwiastuny demencji, które lekceważymy
Źródła: tokfm.pl, nasa.gov, reuters.com
