Jak zachowuje się mózg tuż przed śmiercią? Neurolog zdradza szczegóły

Jak pracuje mózg w ostatnich chwilach życia

W 2022 r. lekarze przypadkowo zarejestrowali aktywność mózgu pacjenta w chwili jego śmierci: ciągłe EEG prowadzone z powodu padaczki „uchwyciło” 900 s sygnału, w tym 30 s przed i po zatrzymaniu serca. Okazało się, że tuż przed zgonem rośnie moc wysokoczęstotliwościowych fal gamma – związanych z tworzeniem i przywoływaniem wspomnień. Neurolog dr hab. Olga Milczarek w rozmowie z Medonet porównuje ten nagły wybuch aktywności do "ostatniego pocałunku” mózgu: jednorazowego, intensywnego zrywu, którego rzadko obserwuje się u zdrowych osób.

Badacze sugerują, że tak skoordynowana burza neuronowa może pozwolić odtwarzać kluczowe wspomnienia i emocje — co tłumaczy relacje osób po nawrotach krążenia, mówiących o "filmie z życia” przelatującym przed oczami.

Przeczytaj również: Na tym polega umieranie. Śmierć przebiega w dwóch etapach

Jakie są fale w mózgu człowieka? Neurolog o falach gamma

Mózg emituje pięć głównych pasm fal:

• Delta (0,5–4 Hz) – dominują w głębokim śnie, wspierają regenerację.
• Theta (4–8 Hz) – towarzyszą marzeniom sennym i stanom głębokiej relaksacji.
• Alpha (8–12 Hz) – świadczą o spokojnym czuwaniu i kreatywnym "błądzeniu myśli”.
• Beta (12–30 Hz) – pojawiają się, gdy intensywnie myślimy lub działamy.
• Gamma (powyżej 30 Hz) – najwyższe częstotliwości, kojarzone z integracją bodźców i świadomością.

Zdaniem dr Milczarek, skokowy wzrost fal gamma występuje w sytuacjach skrajnych: przy zatrzymaniu krążenia, napadzie padaczkowym czy silnym stresie. Nie ma ich "miejsca stałego zamieszkania” - rozlewają się po całym mózgu, choć źródeł można się doszukiwać m.in. w hipokampach, magazynach pamięci.

Sprawdź też: Fenomen "życia po śmierci". Co wiemy, na temat "życia po drugiej stronie"?

Co może przeżywać umierający człowiek

Opisane zjawisko łączy się z tzw. przedśmiertnym przejaśnieniem: chwilową poprawą kontaktu z otoczeniem, nawet u pacjentów w śpiączce. Bliscy wspominają, że chory nagle mówi sensownie, poznaje rodzinę, po czym gaśnie. Neurolodzy tłumaczą to krótkotrwałą mobilizacją neuronów i wyrzutem fal szybkich.

Co czuje umierający? Jedni, którzy przeżyli zatrzymanie serca, donoszą o uczuciu spokoju, miłości i jasnego światła; inni wspominają spotkania z bliskimi. Naukowcy podkreślają jednak, że jak dotąd dysponujemy pojedynczymi zapisami EEG i relacjami – aktywność mózgu nie musi wyglądać tak samo u każdego, a „rozbłysk gamma” może być zarazem oznaką najwyższej koncentracji, jak i dezorganizacji. Kolejne badania mają wyjaśnić, czy to pocieszający film z życia czy chaotyczny kolaż wrażeń — i czy znamy dokładny moment, w którym "kończy się” mózg, a zaczyna śmierć.

Czytaj więcej: Po czym poznać, że bliski umiera? 5 oznak, że ukochana osoba odchodzi