ZUS uderzy w „fabryki zwolnień” i będzie blokował wypłaty. Zmiany w L4 od 2026 r.
Od 1 stycznia 2026 r. wchodzi w życie pakiet zmian, który całkowicie przebuduje sposób kontrolowania zwolnień lekarskich (L4). ZUS dostanie nowe narzędzia nadzorcze, a zasady korzystania ze zwolnień – w tym definicje „pracy zarobkowej” i „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia” – zostaną doprecyzowane. Poniżej wyjaśniamy najważniejsze punkty reformy, ich skutki i harmonogram.
- Wielka zmiany w kontrolach zwolnień lekarskich już od przyszłego roku
- ZUS zyska szersze uprawnienia
- Wiadomo, co z pracą na L4
3 najważniejsze nowe uprawnienia ZUS
- Szybsze korekty orzeczeń: ZUS zyska możliwość uchylania wadliwych orzeczeń i kierowania ich do ponownego rozpatrzenia. Ma to uszczelnić system i przyspieszyć eliminowanie nadużyć.
- Szerszy zasięg kontroli: Kontrole obejmą także osoby po ustaniu tytułu ubezpieczenia oraz dużych płatników, którzy wypłacają zasiłki samodzielnie. To koniec „białych plam” w nadzorze.
- Maksymalny termin na decyzję: Na wydanie orzeczenia przewidziano limit 30 dni; ubezpieczony zyska prawo do ponaglenia, gdy termin będzie przekraczany.
Jak ZUS będzie kontrolował L4 w praktyce?
Wezwania także telefonicznie: Zawiadomienia o badaniu lub kontroli mogą przyjść elektronicznie, pocztą, przez pracownika ZUS albo telefonicznie – pod warunkiem nagrania rozmowy i zgody ubezpieczonego. Brak reakcji może skutkować wstrzymaniem wypłaty lub umorzeniem sprawy.
Silniejszy nadzór jakości orzeczeń: Konsolidacja orzecznictwa w większych jednostkach, wsparcie asystentów medycznych i uproszczona ścieżka odwoławcza mają ujednolicić standardy w całym kraju.
Harmonogram zmian:
- 1 stycznia 2026 r. – zasadnicza część nowych przepisów dotyczących kontroli i orzecznictwa zaczyna obowiązywać;
- do 12 miesięcy od ogłoszenia ustawy – wybrane regulacje (m.in. związane z łączeniem L4 i pracy u innego pracodawcy) mogą wejść później; warto śledzić komunikaty ZUS.
Praca na L4: co będzie wolno, a co grozi utratą świadczeń?
Reforma precyzuje pojęcia „pracy zarobkowej” i „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia” (np. działania wydłużające chorobę). Nowością jest możliwość pracy u innego pracodawcy w czasie L4, jeżeli zwolnienie dotyczy tylko jednego tytułu ubezpieczenia i nie szkodzi leczeniu. Każda czynność o charakterze zarobkowym w ramach objętego L4 tytułu wciąż może skutkować utratą świadczenia.
Podstawa prawna
Zmiany wynikają z projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk 1856) oraz powiązanych przepisów o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa.
Źródło: ZUS
