L4 na nowych zasadach. Od 2027 roku duże zmiany w zasiłkach chorobowych

Małe firmy samodzielnie skontrolują L4. Ostateczną decyzję i tak podejmnie ZUS

Do tej pory firmy zatrudniające do 20 pracowników w przypadku podejrzeń o niewłaściwe korzystanie z L4 musiały zwracać się do ZUS-u. Cała procedura bywała czasochłonna i przy krótkich zwolnieniach często stawała się bezprzedmiotowa.

Po zmianie przepisów małe przedsiębiorstwa zyskały prawo do przeprowadzania samodzielnych kontroli. Osoba delegowana przez pracodawcę może sprawdzić, czy pracownik w czasie zwolnienia nie wykonuje innej pracy zarobkowej lub czynności utrudniających powrót do zdrowia.

Warto jednak pamiętać o formalnościach. Kontroler musi legitymować się pisemnym upoważnieniem zawierającym m.in. podstawę prawną, dane płatnika składek oraz zakres kontroli. Bez takiego dokumentu pracownik ma pełne prawo odmówić współpracy. Z każdego sprawdzania sporządza się protokół. Co istotne, jeśli pojawią się wątpliwości, czy dana aktywność złamała zasady L4, ostateczną decyzję podejmuje ZUS, a nie pracodawca.

Nowy sposób rozliczania pierwszego dnia niezdolności do pracy. Już pierwszy dzień będzie wliczany

Znacząca modyfikacja dotyczy sposobu rozliczania pierwszego dnia niezdolności do pracy. Zgodnie z nowymi zasadami, pierwszy dzień wpisany na zwolnieniu lekarskim jest automatycznie wliczany do okresu zasiłkowego.

Dotyczy to również sytuacji, w której pracownik w danym dniu przepracował część godzin i otrzymał za nie standardowe wynagrodzenie. Wcześniej formalny okres zasiłkowy rozpoczynał się dopiero następnego dnia – obecnie liczy się od pierwszej daty widniejącej na dokumentacji medycznej.

Co wolno, a czego nie wolno na zwolnieniu? To koniec sporów prawnych

Nowelizacja wprowadziła precyzyjne definicje pojęć, które wcześniej bywały powodem sporów prawnych w związku ze zwolnieniem lekarskim:

Praca zarobkowa: Zalicza się do niej każdą czynność przynoszącą dochód, niezależnie od formy zatrudnienia. Jedynym wyjątkiem są absolutnie niezbędne, incydentalne działania, których zaniechanie groziłoby np. bezpośrednią i ogromną stratą finansową.

Aktywność niezgodna z celem zwolnienia: Przepisy rozumieją przez to wszelkie zachowania, które utrudniają powrót do zdrowia, np. wykonywanie ciężkich prac fizycznych czy lekceważenie zaleceń lekarskich. Regulacje wyraźnie jednak zaznaczają, że zakaz ten nie obejmuje podstawowych czynności dnia codziennego, takich jak wyjście do apteki po leki czy zrobienie podstawowych zakupów spożywczych.

ZUS zyska większe uprawnienia. Więcej osób będzie mogło wydawać orzeczenia

ZUS uzyskał szerszy dostęp do dokumentacji medycznej ubezpieczonych. Urząd ma również prawo kierować pacjentów na badania kontrolne przeprowadzane w wyznaczonych placówkach lub bezpośrednio w miejscu ich aktualnego pobytu.

Inną praktyczną zmianą jest rozszerzenie grona osób uprawnionych do wydawania części orzeczeń. Poza lekarzami mogą to teraz robić także wykwalifikowani specjaliści z zakresu pielęgniarstwa oraz fizjoterapii.

Zmiany w L4 dla pracujących w kilku miejscach. Wejdą w życie w 2027 roku

L4 na nowych zasadach wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku. Będzie to udogodnienie dla osób łączących kilka etatów lub pracujących na różnych umowach.

Przepisy pozwolą na przedstawienie zwolnienia lekarskiego tylko u jednego pracodawcy, przy jednoczesnym kontynuowaniu pracy w drugim miejscu – o ile stan zdrowia na to zezwala. Dla przykładu: uraz dłoni wykluczający fizyczną pracę na budowie nie musiałby oznaczać konieczności rezygnacji z jednoczesnej pracy zdalnej przy komputerze dla innego podmiotu.

„Będzie to dotyczyło np. takiej sytuacji, w której ubezpieczony zatrudniony jest u dwóch pracodawców – np. u jednego na umowie o pracę, a u drugiego na umowie zlecenie – i w czasie, gdy będzie niezdolny do wykonywania pracy u jednego pracodawcy, u drugiego – ze względu na charakter pracy – będzie mógł świadczyć pracę” – tłumaczy ZUS.

Źródło: ZUS