Nadpłytkowość wtórna – przyczyny, objawy, leczenie

Czym jest nadpłytkowość wtórna?

Nadpłytkowość polega na wytwarzaniu zbyt dużej ilości płytek krwi (trombocytów) przez szpik kostny. Wyróżnia się nadpłytkowość samoistną (pierwotną) zaliczaną do nowotworów krwi oraz nadpłytkowość wtórną będącą następstwem innych schorzeń.

Trombocyty są najmniejszymi elementami morfotycznymi (składnikami) krwi, nie są żywymi komórkami, a jedynie ich fragmentami – żyją maksymalnie 10–14 dni. Płytki krwi są produkowane w szpiku kostnym, biorą udział w procesie krzepnięcia krwi, lecz gdy jest ich za dużo, może dochodzić do pojawiania się krwawień oraz zakrzepów. Norma trombocytów we krwi to ok. 150–400 tys/µl (może się ona nieznacznie różnić w zależności od laboratorium).

Nadpłytkowość wtórna jest rozpoznawana w momencie, w którym następuje wzrost liczby płytek krwi powyżej 600 tys./µl. Przeważnie powstaje ona na skutek stanów zapalnych, przebytych urazów, nowotworów bądź schorzeń związanych z nadmierną produkcją trombopoetyny. W większości przypadków nie powoduje powikłań w postaci zakrzepów czy zatorów i ustępuje w momencie wyleczenia choroby podstawowej.

Nadpłytkowość wtórna – przyczyny

Wśród najczęstszych przyczyn nadpłytkowości wtórnej wyróżnia się dwie grupy przyczyn: przejściowe oraz utrzymujące się. Do pierwszej zaliczają się:

• infekcje oraz gwałtowne stany zapalne,

• intensywny wysiłek fizyczny,

• obfity, nagły krwotok,

• przyjęcie leków (sterydów czy winkrystyny),

• zakażenia,

• oparzenia,

• stan po operacji chirurgicznej,

• stan po chemioterapii.

W grupie przewlekłych przyczyn nadpłytkowości wtórnej znajdują się:

• utrzymujące się stany zapalne, np. w chorobach reumatycznych,

• choroby nowotworowe,

• przewlekła niedokrwistość hemolityczna,

• niedobory żelaza,

• stan po całkowitym lub częściowym usunięciu śledziony (splenektomii).

Nadpłytkowość wtórna – diagnostyka i leczenie

Nadpłytkowość wtórną rozpoznaje się, wykonując morfologię krwi obwodowej z rozmazem. Lekarz może zlecić również testy, takie jak: czas krwawienia, badania izotopowe, biopsję szpiku kostnego. Podstawą leczenia jest usunięcie przyczyny, która spowodowała trombocytozę. Istotne jest również zapobieganie krwawieniom i regularne monitorowanie poziomu płytek krwi.

Ryzyko pojawienia się zakrzepicy przy nadpłytkowości wtórnej jest stosunkowo niskie i wynosi ok. 4–6%. Prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań zakrzepowo–zatorowych zwiększają następujące czynniki:

• wiek powyżej 60. roku życia,

• nadwaga i otyłość,

• nadciśnienie tętnicze,

• trombofilia,

• dodatni wywiad zakrzepowy.