Niedociśnienie tętnicze – na czym polega? Przyczyny, objawy i leczenie hipotonii

Na czym polega niedociśnienie tętnicze?

Niedociśnienie tętnicze jest objawem potocznie nazywanym hipotonią. Umownie występuje wtedy, gdy ciśnienie tętnicze krwi przyjmuje wartość poniżej 100 mmHg. Przyjmuje się, że u kobiet wartość ta wynosi poniżej 90/60 mmHg a u mężczyzn poniżej 100/70 mmHg.  

Wyróżnia się niedociśnienie samoistne (pierwotne), ortostatyczne i wtórne. Z hipotonią pierwotną mamy do czynienia wówczas, gdy niskie wartości ciśnienia tętniczego krwi utrzymują się przewlekle, a przyczyn nie udaje się ustalić. W tej postaci hipotonia występuje najczęściej. Hipotonia ortostatyczna jest nagłym spadkiem wartości ciśnienia tętniczego krwi (nawet u osób chorych na nadciśnienie) na skutek gwałtownego przejścia z pozycji leżącej do pozycji stojącej lub w wyniku dłuższej pionizacji. W tym przypadku dochodzi do zaburzeń regulacji krążenia przy zmianie pozycji ciała. Hipotonia wtórna jest natomiast konsekwencją innego przewlekłego schorzenia. Najczęściej przyczynami są: niewydolność układu krążenia, nadciśnienie płucne, zwężenie ujścia aorty i zaburzenia prawidłowej pracy serca. U wielu pacjentów z niskim ciśnieniem tętniczym krwi można zaobserwować podwyższone tętno. Jest to naturalna reakcja organizmu. Niskie wartości ciśnienia tętniczego krwi mogą powodować słabsze ukrwienie oraz dotlenienie tkanek i organów wewnętrznych. Zwiększone tętno zapewnia sprawniejszy przepływ krwi.

Niedociśnienie tętnicze – przyczyny

Zazwyczaj niedociśnienie tętnicze jest uwarunkowane genetycznie. Nie jest schorzeniem zagrażającym zdrowiu i życiu pacjenta, jeśli nie towarzyszą mu inne dolegliwości. Istnieją choroby przyczyniające się do powstawania niedociśnienia tętniczego krwi, m.in. niedoczynność tarczycy oraz choroby serca, takie jak:

• nieprawidłowy rytm serca,

• niewydolność serca,

• zapalenie osierdzia,

• niedobór płynów ustrojowych (hipowolemia),

• choroba Addisona (niedoczynność kory nadnerczy),

• zbyt mała ilość sodu w organizmie,

• niedoczynność przysadki.

Niedociśnienie tętnicze krwi może pojawić się również jako skutek uboczny przyjmowania określonej grupy leków: przeciw nadciśnieniu tętniczemu, na depresję i bezsenność, rozszerzających naczynia krwionośne czy moczopędnych. Do potencjalnych przyczyn niedociśnienia tętniczego ortostatycznego zaliczamy:

• niedociśnienie,

• wtórne, występowanie żylaków, stany pozakrzepowe, uszkodzenie komórek nerwowych,

• nieprawidłowe działanie autonomicznego układu nerwowego.

Niedociśnienie tętnicze – objawy towarzyszące

Przewlekłe niskie ciśnienie tętnicze krwi powoduje:

• uczucie ciągłego zmęczenia,

• apatię,

• zaburzenia pracy serca,

• zawroty głowy,

• nadmierną potliwość, zwłaszcza w porze nocnej,

• kłopoty z koncentracją,

• uczucie nudności,

• zimne ręce i stopy,

• przyspieszone tętno,

• predyspozycja do omdleń,

• złe samopoczucie przy zmianach pogodowych.

Niedociśnienie tętnicze – diagnostyka i leczenie

W diagnostyce niedociśnienia tętniczego zleca się zazwyczaj wykonanie badań, takich jak:

• morfologia krwi,

• stężenie glukozy w osoczu na czczo,

• poziom sodu, potasu i kwasu moczowego,

• profil lipidowy,

• badanie ogólne moczu,

• EKG,

• echo serca (rzadziej).

Metody leczenia dobiera się w momencie zlokalizowania przyczyn spadku wartości ciśnienia tętniczego. Jeżeli spadki ciśnienia spowodowane są występowaniem schorzenia towarzyszącego, należy to schorzenie leczyć celem uniknięcia pojawiania się hipotonii w przyszłości. Hipotonia ortostatyczna dotyka głównie osób w podeszłym wieku. Może skutkować zaburzeniami układu krążenia, dlatego konieczne może być leczenie farmakologiczne. Stosuje się wówczas glikokortykosteroidy zatrzymujące sód w organizmie, co podnosi ciśnienie krwi.

U młodych pacjentów lekarze zalecają zwiększenie aktywności fizycznej i regularne nawadnianie organizmu. Zaleca się również zwiększenie zawartości soli w diecie, a w niektórych przypadkach spożywanie kawy i herbaty w celu doraźnego zwiększenia ciśnienia.