Pijemy tę kawę litrami. Zwiększa ryzyko chorób wzroku, przyspiesza starzenie

• Kawa rozpuszczalna była powiązana z krótszymi telomerami
• W analizach genetycznych pojawił się związek z suchą postacią AMD
• Kawa filtrowana nie dawała takich samych wyników jak rozpuszczalna
• Najnowsze dane wskazują też na różnice w markerach starzenia biologicznego

Kawa rozpuszczalna a starzenie biologiczne

Jednym z najważniejszych sygnałów są wyniki analizy blisko 470 tys. uczestników UK Biobank. W pracy „Instant Coffee Is Negatively Associated with Telomere Length: Finding from Observational and Mendelian Randomization Analyses of UK Biobank” autorzy sprawdzili związek między piciem kawy a długością telomerów. Telomery są w badaniu traktowane jako biomarker związany ze starzeniem, dlatego ich skracanie może być odczytywane jako jeden ze wskaźników przyspieszonego starzenia biologicznego.

W analizie obserwacyjnej każda dodatkowa filiżanka kawy rozpuszczalnej była związana ze skróceniem telomerów odpowiadającym około 0,38 roku spadku związanego z wiekiem. W przypadku całkowitego spożycia kawy wartość ta wynosiła 0,12 roku na filiżankę. Dla kawy filtrowanej nie stwierdzono istotnego związku z długością telomerów. Analizy randomizacji mendelowskiej wsparły obserwowany związek w przypadku kawy rozpuszczalnej.

– Spożycie kawy, szczególnie kawy rozpuszczalnej, miało istotną rolę w skracaniu długości telomerów – czytamy w badaniu.

Nie każda kawa daje taki sam wynik

Różnica między kawą rozpuszczalną a filtrowaną pojawia się także w badaniu z 2026 roku, obejmującym ponad 49 tys. uczestników UK Biobank. Autorzy oceniali trzy wskaźniki starzenia biologicznego, w tym względną długość telomerów leukocytów oraz dwa wskaźniki wieku biologicznego wyliczane na podstawie danych klinicznych.

Kawa rozpuszczalna była związana z większym przyspieszeniem wieku biologicznego, a zależność nasilała się wraz ze wzrostem spożycia. Dla kawy filtrowanej zaobserwowano przeciwny kierunek związku. Podobne wzorce pojawiły się również dla pozostałych analizowanych miar. To ważne, bo sugeruje, że przy ocenie kawy nie wystarczy mówić o niej jako o jednym produkcie. Sposób przygotowania może mieć znaczenie dla obserwowanych zależności.

– Kawa filtrowana jest związana z mniejszym ryzykiem starzenia biologicznego. Z kolei kawa rozpuszczalna wiąże się z przyspieszonym ryzykiem starzenia – czytamy w badaniu.

Kawa rozpuszczalna a ryzyko suchej postaci AMD

Drugi niepokojący wątek dotyczy wzroku. W badaniu z 2025 roku autorzy wykorzystali dane z badań asocjacyjnych całego genomu oraz analizy randomizacji mendelowskiej, aby sprawdzić związek pomiędzy spożyciem kawy a zwyrodnieniem plamki żółtej związanym z wiekiem. W przypadku kawy rozpuszczalnej wykazano genetyczną korelację z suchą postacią AMD.

Każdy wzrost spożycia kawy rozpuszczalnej o jedno odchylenie standardowe był powiązany z ilorazem szans około 6,92 dla suchej AMD. Autorzy zaznaczyli jednocześnie, że analiza kolokalizacji nie wykazała wspólnych wariantów genetycznych dla spożycia kawy rozpuszczalnej i AMD. Mimo tego wyniki randomizacji mendelowskiej zostały przez nich zinterpretowane jako dowód wspierający związek przyczynowy.

– Kawa rozpuszczalna może zwiększać ryzyko AMD, a ograniczenie jej spożycia może pomóc w zapobieganiu suchej postaci AMD – czytamy w badaniu.

Co wynika z tych badań dla codziennego wyboru kawy?

Najważniejszy wniosek nie dotyczy samego picia kawy, lecz jej rodzaju. W analizach z 2023 i 2026 roku kawa rozpuszczalna wiązała się z mniej korzystnymi markerami starzenia, podczas gdy kawa filtrowana nie wykazywała takiego samego związku z długością telomerów, a w nowszej pracy była nawet powiązana z niższym ryzykiem przyspieszenia wieku biologicznego.

Osobnym sygnałem jest badanie dotyczące suchej AMD. Jego autorzy wskazują, że osoby z wysokim ryzykiem tej choroby powinny unikać kawy rozpuszczalnej. Wyniki nie oznaczają, że każda filiżanka prowadzi do pogorszenia wzroku czy nagłego „postarzenia” organizmu. Pokazują jednak spójny kierunek: kawa rozpuszczalna wyróżnia się na tle kawy filtrowanej w kilku analizach dotyczących starzenia biologicznego i zdrowia oczu.

Bibliografia

• Wei, Y., Li, Z., Lai, H. i in. Instant Coffee Is Negatively Associated with Telomere Length: Finding from Observational and Mendelian Randomization Analyses of UK Biobank, 2023.
• Jia, Q., Zha, Z., Li, S. i in. Genetic Correlation and Mendelian Randomization Analyses Support Causal Relationships Between Instant Coffee and Age-Related Macular Degeneration, 2025.
• Wang, Y., Xiang, P., Liu, Z. i in. Discrepancies between instant and filtered coffee in biological aging: evidence from the UK Biobank, 2026.