Ten jeden czynnik zwiększa ryzyko Alzheimera. Dotyczy większości Polaków
Problemy ze snem rzadko kojarzone są z chorobami neurologicznymi, jednak coraz więcej badań naukowych pokazuje, że przewlekła bezsenność, krótki sen czy zaburzenia rytmu dobowego mogą zwiększać ryzyko demencji, choroby Parkinsona i udaru mózgu. Naukowcy podkreślają, że sen odgrywa kluczową rolę w regeneracji mózgu i usuwaniu toksycznych białek, a jego zaburzenia mogą wyprzedzać rozwój poważnych schorzeń neurologicznych nawet o kilka lat.
Zaburzenia snu jako czynnik ryzyka chorób neurologicznych
Sen odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu, a jego zaburzenia coraz częściej są postrzegane jako czynnik ryzyka chorób neurologicznych. Badania wskazują, że przewlekła bezsenność, krótki sen i zaburzenia rytmu dobowego mogą sprzyjać procesom neurodegeneracyjnym oraz naczyniowym. Sen umożliwia regenerację neuronów i usuwanie toksycznych metabolitów z mózgu, dlatego jego niedobór może prowadzić do stopniowego uszkodzenia struktur nerwowych.
Zaburzenia snu a choroba Alzheimera i otępienie
Jednym z najlepiej udokumentowanych związków jest relacja między snem a chorobą Alzheimera. Badanie Spira i wsp. opublikowane w 2017 roku w JAMA Neurology wykazało, że gorsza jakość snu wiązała się z wyższym poziomem beta-amyloidu w płynie mózgowo-rdzeniowym. Autorzy podkreślają znaczenie snu głębokiego w aktywacji układu glimfatycznego odpowiedzialnego za oczyszczanie mózgu. Meta-analiza Ju i wsp. z 2020 roku w Sleep Medicine Reviews potwierdziła, że przewlekła bezsenność zwiększa ryzyko rozwoju otępienia.
Sen a choroba Parkinsona i inne choroby neurodegeneracyjne
Zaburzenia snu są częstym wczesnym objawem choroby Parkinsona. Badanie Iranzo i wsp. z 2013 roku opublikowane w Neurology wykazało, że zaburzenia zachowania w fazie REM istotnie zwiększają ryzyko rozwoju parkinsonizmu. Autorzy sugerują, że tego typu problemy ze snem mogą poprzedzać objawy ruchowe o kilka lat. Inne badania wskazują, że przewlekła bezsenność może przyspieszać pogorszenie funkcji poznawczych.
Zaburzenia snu a ryzyko udaru mózgu i znaczenie kliniczne
Związek między snem a chorobami neurologicznymi obejmuje także udar mózgu. Badanie Kwok i wsp. opublikowane w 2018 roku w Stroke wykazało, że osoby śpiące krócej niż 6 godzin miały wyższe ryzyko udaru niedokrwiennego. Autorzy wskazują na rolę snu w regulacji ciśnienia tętniczego i procesów zapalnych. Z klinicznego punktu widzenia oznacza to, że zaburzenia snu powinny być traktowane jako istotny i modyfikowalny czynnik ryzyka chorób neurologicznych.
Spira A. P. i wsp. (2017). Sleep duration and efficiency and beta-amyloid burden in older adults. JAMA Neurology.
Ju Y. S. i wsp. (2020). Sleep and risk of dementia: a systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews.
Iranzo A. i wsp. (2013). REM sleep behavior disorder and neurodegenerative disease risk. Neurology.
Kwok C. S. i wsp. (2018). Sleep duration and risk of stroke: a prospective cohort study. Stroke.
