Twarze depresji, czyli nie tylko smutek. Plaga naszych czasów może objawiać się w sposób nietypowy

Co tak naprawdę dzieje się w głowie chorego?

Depresja nie jest wyborem ani słabością charakteru, lecz poważną chorobą o podłożu biologicznym, psychologicznym i społecznym. Wiąże się ona z zaburzeniami w przekazywaniu impulsów w mózgu, głównie w obszarze neuroprzekaźników takich jak serotonina czy dopamina. W przeciwieństwie do apatii ("dołka"), która mija po kilku dniach lub pod wpływem pozytywnego wydarzenia, objawy depresyjne trwają co najmniej dwa tygodnie i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Choroba ta odbiera zdolność do odczuwania radości, co w terminologii medycznej nazywamy anhedonią. Osoba chora nie jest w stanie cieszyć się z rzeczy, które wcześniej sprawiały jej przyjemność, takich jak hobby, spotkania z przyjaciółmi czy sukcesy zawodowe. To stan wszechogarniającej obojętności, w którym każdy ruch i każda myśl wymagają gigantycznego wysiłku, porównywalnego z wejściem na wysoki szczyt górski bez odpowiedniego przygotowania.

Przeczytaj też: Nie tylko smutek, zniechęcenie i brak siły. Depresja ma wiele twarzy

Sygnały których nie wolno lekceważyć

Klasyczny obraz depresji obejmuje zestaw symptomów, które bezpośrednio uderzają w nasz nastrój i chęć do życia. Lekarze diagnozują chorobę, gdy przez dłuższy czas utrzymują się następujące dolegliwości:

• Chroniczny smutek i przygnębienie – uczucie, które towarzyszy choremu przez większą część dnia, niezależnie od okoliczności zewnętrznych.
   
• Utrata zainteresowań – rzeczy, które dawniej sprawiały frajdę, stają się obojętne lub męczące.
   
• Brak energii i chroniczne zmęczenie – proste czynności, jak wstanie z łóżka czy umycie zębów, urastają do rangi wielkich wyzwań.
   
• Problemy ze snem i apetytem – może to być zarówno bezsenność, jak i nadmierna senność, a także nagły spadek lub niekontrolowany wzrost wagi.
   
• Niska samoocena i poczucie winy – chory czuje się bezwartościowy i obarcza się odpowiedzialnością za sprawy, na które nie ma wpływu.

Charakterystyczne jest również spowolnienie psychoruchowe: mowa staje się cichsza, a gestykulacja uboższa. W skrajnych przypadkach pojawiają się myśli o beznadziejności życia, które wymagają natychmiastowej interwencji psychiatrycznej.

Kiedy ciało choruje równo z duszą

Depresja potrafi być niezwykle podstępna i przybierać formy, których na pierwszy rzut oka nie połączylibyśmy ze zdrowiem psychicznym. Często maskuje się ona pod postacią nietypowych zachowań lub dolegliwości fizycznych:

• Drażliwość i wybuchy gniewu – zamiast płaczu pojawia się agresja, frustracja i niska tolerancja na błędy innych.
   
• Bóle somatyczne – chroniczne bóle kręgosłupa, migreny, uciski w klatce piersiowej czy problemy z trawieniem, których lekarze nie potrafią wyjaśnić badaniami fizykalnymi.
   
• Ucieczka w aktywność – tzw. "uśmiechnięta depresja", gdzie chory maskuje swój stan nadmiernym zaangażowaniem w pracę lub życie towarzyskie, by nie dopuścić do siebie pustki.
   
• Zaburzenia koncentracji – tzw. "mgła mózgowa", problemy z pamięcią i podejmowaniem nawet najprostszych decyzji zakupowych.

Inną nietypową twarzą tej choroby jest depresja atypowa, w której pacjent potrafi na chwilę zareagować radością na dobre wiadomości, ale zaraz potem wraca do stanu odrętwienia. Takie maski sprawiają, że otoczenie często nie zauważa cierpienia bliskiej osoby.

Pułapka wiecznego biegu i braku wytchnienia

Współczesny świat stawia przed nami wymagania, którym coraz trudniej sprostać bez uszczerbku na zdrowiu. Presja sukcesu i brak wyraźnej granicy między biurem a domem sprawiają, że nasze mechanizmy obronne szybciej się wyczerpują. Brak czasu na autorefleksję i regenerację to prosta droga do wypalenia, które często płynnie przechodzi w stany depresyjne.

"Czynnikiem sprzyjającym depresji jest z całą pewnością nasze tempo życia, a jednocześnie brak równowagi pomiędzy pracą, życiem prywatnym a odpoczynkiem, czyli takiej higieny życia. Intensywność życia jest zatrważająca. Dziś mało kto ma czas na to, by zastanowić się nad tym, co czuje, co myśli, czego pragnie. Cały czas jest jakaś akcja.

Niektórzy pracują naprawdę długo, do bardzo późnych godzin. To się może wydawać – na pewnym etapie – super-fajne, ale wcale takie nie jest. W którymś momencie trzeba się przecież zatrzymać i dostrzec to, co się z nami dzieje, a tu nie ma na to czasu. No i zaczyna się coś dziać..." - wyjaśnia Pacjentom psycholożka Karolina Dzięgielewska-Mastalerz.

Dlatego tak ważne jest, aby nie lekceważyć sygnałów wysyłanych przez organizm. Jeśli czujesz, że od dłuższego czasu nic Cię nie cieszy, a codzienne czynności sprawiają ból, nie czekaj. Depresja to choroba uleczalna, a połączenie psychoterapii z odpowiednio dobraną farmakoterapią pozwala odzyskać dawną jakość życia i radość z każdego dnia.

Przeczytaj też: Jak odróżnić depresję od "doła"? Psychoterapeutka wskazuje podstawowe różnice