Nowotwór jelita grubego u seniorów potrafi się dobrze maskować. Objawy można wiązać z inną chorobą
Rak jelita grubego to jeden z najgroźniejszych i najczęściej występujących nowotworów, a ryzyko jego pojawienia się wyraźnie rośnie wraz z wiekiem. Statystyki są nieubłagane – aż 80 procent zachorowań dotyczy osób powyżej 60. roku życia, co czyni tę chorobę ogromnym wyzwaniem dla współczesnej medycyny i opieki geriatrycznej. Największą trudnością pozostaje fakt, że u seniorów nowotwór ten wykazuje niezwykłą zdolność do maskowania swoich objawów, przez co pacjenci oraz ich bliscy często szukają przyczyn dolegliwości w innych, mniej groźnych problemach zdrowotnych.
- Objawy choroby mogą być mylone z procesami starzenia
- Trudności w odróżnieniu nowotworu od chorób przewlekłych
- Problem bagatelizowania sygnałów alarmowych
- Rola profilaktyki i wczesnej diagnostyki u osób starszych
Objawy choroby mogą być mylone z procesami starzenia
U osób starszych organizm funkcjonuje inaczej, co sprawia, że symptomy raka jelita grubego rzadko są specyficzne. Seniorzy często zmagają się ze spadkiem energii, który błędnie uznają za naturalny efekt upływającego czasu. Jak zauważa onkolog dr n. med. Leszek Kraj w rozmowie z medonet.pl:
„Osoba, która choruje na cukrzycę, nadciśnienie i która zasadniczo jest coraz starsza, również będzie miała mało energii, ale często łatwo tłumaczy to sobie właśnie wiekiem i dolegliwościami, o których już wie. Kiedy człowiek ma 40-50 lat i nagle wejście na pierwsze czy drugie piętro sprawia mu trudność, bardzo szybko orientuje się, że coś jest nie tak. Człowiek starszy powie: no tak, mam już swoje lata i przez to coraz mniej siły”.
Taka postawa powoduje, że choroba rozwija się w ukryciu, nie dając wyraźnych sygnałów bólowych na wczesnym etapie. Ból brzucha czy pleców pojawia się zazwyczaj dopiero wtedy, gdy guz jest już mocno rozwinięty i zaczyna uciskać sąsiednie struktury. Z tego powodu lekarze apelują, aby nie czekać na pojawienie się bólu, lecz reagować na każdą nietypową zmianę w samopoczuciu, która utrzymuje się przez dłuższy czas. Nawet drobne wzdęcia czy poczucie ciągłego zmęczenia u seniora wymagają czujności i konsultacji ze specjalistą.
Trudności w odróżnieniu nowotworu od chorób przewlekłych
Wielu seniorów na co dzień przyjmuje liczne leki na różne schorzenia, co dodatkowo komplikuje obraz choroby. Problemy z wypróżnianiem bywają traktowane jako skutek uboczny farmakoterapii lub efekt mniejszej aktywności fizycznej.
„Wyobraźmy sobie 80-latka, który cierpi na kilka schorzeń jednocześnie, który bierze różnego rodzaju leki i u którego pojawia się zaparcie. Prawdopodobnie człowiek ten już nieraz zmagał się z tym problemem i jakoś sobie radził, dlatego nie od razu pójdzie do lekarza” - mówi doktor.
Podobna sytuacja dotyczy obecności krwi w stolcu. Jest to jeden z najpoważniejszych sygnałów ostrzegawczych, jednak u starszych pacjentów bywa on masowo przypisywany hemoroidom. Ponieważ żylaki odbytu są powszechną przypadłością w tej grupie wiekowej, pacjenci rzadko widzą powód do niepokoju, gdy zauważą krwawienie. To niebezpieczne założenie sprawia, że nowotwór rozpoznaje się dopiero na bardzo zaawansowanym etapie, nierzadko w momencie, gdy obecne są już przerzuty do innych organów.
Problem bagatelizowania sygnałów alarmowych
Wczesne objawy raka jelita grubego występują jedynie u niewielkiej grupy chorych, co czyni ten nowotwór wyjątkowo podstępnym. Większość pacjentów zaczyna odczuwać dolegliwości dopiero wtedy, gdy zmiana jest już duża. U seniorów sytuację pogarsza fakt, że ich uwaga jest często skupiona na leczeniu innych, zdiagnozowanych już chorób, takich jak nadciśnienie czy problemy z sercem. Nowe symptomy, takie jak nagłe chudnięcie czy zmiana rytmu wypróżnień, giną w natłoku codziennych problemów zdrowotnych.
Warto pamiętać, że każdy nietypowy sygnał, jak niewyjaśniona niedokrwistość czy nagłe rozwolnienia, powinien skłonić do wykonania dodatkowych badań. Lekarze podkreślają, że czujność onkologiczna jest niezbędna niezależnie od wieku. Jeśli senior, który dotychczas nie miał problemów z trawieniem, nagle zaczyna cierpieć na uporczywe wzdęcia lub zaparcia, nie należy zwlekać z wizytą u lekarza pierwszego kontaktu, który skieruje na dalszą diagnostykę.
Rola profilaktyki i wczesnej diagnostyki u osób starszych
Mimo że wiek jest głównym czynnikiem ryzyka, rak jelita grubego wykryty odpowiednio wcześnie daje niemal stuprocentową szansę na wyleczenie. Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest kolonoskopia, która pozwala nie tylko na wykrycie raka, ale także na usunięcie stanów przedrakowych, czyli gruczolaków. Badania pokazują, że około 40 procent osób po 50. roku życia ma już takie zmiany w jelitach. Usunięcie ich podczas badania skutecznie zapobiega rozwojowi nowotworu w przyszłości.
Obecnie trwają dyskusje nad wydłużeniem wieku objętego badaniami przesiewowymi, ponieważ społeczeństwo starzeje się, a seniorzy po 70. roku życia również potrzebują skutecznej diagnostyki. Samopoczucie pacjenta jest ważne, ale badania warto robić nawet wtedy, gdy nie występują żadne niepokojące objawy. Regularna kontrola to najskuteczniejszy sposób, aby nie dać się zaskoczyć chorobie, która potrafi tak skutecznie imitować inne, mniej groźne dolegliwości wieku podeszłego.
Źródła:
https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer/about/key-statistics.html
https://www.cancer.gov/types/colorectal/patient/colon-treatment-pdq#_131
https://onkologia.gov.pl/pl/pazdziernik-miesiace-swiadomosci-raka-jelita-grubego
