Z tymi owocami nie łącz leków. Ciężkie działania niepożądane
Większość z nas, przyjmując tabletkę zapisaną przez lekarza, skupia się na tym, by połknąć ją o odpowiedniej porze. Rzadko jednak zastanawiamy się nad tym, co mamy na talerzu lub w szklance, którą popijamy lek. Tymczasem codzienna dieta, a w szczególności owoce i warzywa, mogą całkowicie zmienić sposób, w jaki działa medykament – albo osłabiając jego skuteczność, albo drastycznie ją potęgując, co prowadzi do groźnych powikłań. Często bagatelizujemy te zależności, przypisując złe samopoczucie pogodzie lub stresowi, podczas gdy prawdziwa przyczyna leży w „kłótni” między obiadem a apteczką.
- Niektóre owoce i soki mogą drastycznie zmienić wchłanianie popularnych leków
- Warzywa i nabiał bywają „przeciwnikami” antybiotyków oraz leków na krzepliwość
- Naturalne zioła i suplementy niosą za sobą ukryte ryzyko groźnych interakcji
Niektóre owoce i soki mogą drastycznie zmienić wchłanianie popularnych leków
Wielu pacjentów uważa soki owocowe za zdrowszą alternatywę dla wody podczas popijania leków. To jeden z najpoważniejszych błędów. Soki mogą blokować transport leku do krwiobiegu lub hamować enzymy odpowiedzialne za jego rozkład.
“Sok jabłkowy czy pomarańczowy są niewskazane przy stosowaniu leków przeciwhistaminowych. Szczególnie wrażliwa jest feksofenadyna, połączenie z tymi sokami może zmniejszać jej skuteczność” – mówi dla Pulsu Medycyny dr n. med. Aleksandra Paź, farmakolog kliniczna.
Z kolei sok żurawinowy, choć zbawienny dla układu moczowego, w połączeniu z niektórymi lekami może być ryzykowny:
"Może zwiększać ryzyko krwawień u pacjentów przyjmujących warfarynę, a także wpływać na leki metabolizowane przez CYP3A4, w tym niektóre statyny i leki hipotensyjne".
Szczególną ostrożność należy zachować przy owocach bogatych w potas. Choć banany, morele czy pomidory są zdrowe, dla niektórych pacjentów ich nadmiar w połączeniu z lekami na nadciśnienie może być zabójczy. Ekspertka wymienia inhibitory konwertazy angiotensyny oraz skojarzenia z innymi lekami, w tym antagonistami aldosteronu. Konsekwencją połączenia ich z tymi owocami może być „istotna klinicznie hiperkaliemia”", czyli niebezpiecznie wysoki poziom potasu, który może doprowadzić nawet do zatrzymania akcji serca.
Czytaj też: Nigdy nie łącz z tym tego leku. Skutki są fatalne
Warzywa i nabiał bywają „przeciwnikami” antybiotyków oraz leków na krzepliwość
Interakcje nie kończą się na owocach – równie istotne jest to, jakie warzywa trafiają na nasz talerz podczas kuracji. Produkty bogate w witaminę K mogą stać się "bezpiecznikiem", który wyłączy działanie leków przeciwzakrzepowych.
"Z kolei zielone warzywa liściaste, brokuły, awokado, a nawet kapusta kiszona, dostarczające duże ilości witaminy K, mogą antagonizować działanie warfaryny – ostrzega dr Paź. Jeśli krew nie będzie odpowiednio rozrzedzona, pacjentowi grozi zator lub udar.
Innym popularnym błędem jest popijanie antybiotyków mlekiem lub jogurtem. Produkty bogate w wapń tworzą z lekami nierozpuszczalne sole, przez co lek zamiast do krwi, trafia prosto do... toalety. Aby terapia była skuteczna, należy zachować co najmniej dwugodzinny odstęp między nabiałem a dawką antybiotyku. Dodatkowo dr Paź wspomina o diecie bogatej w tyraminę (dojrzałe sery, wędzone mięsa). Przy stosowaniu inhibitorów MAO może ona wywołać gwałtowny skok ciśnienia.
Naturalne zioła i suplementy niosą za sobą ukryte ryzyko groźnych interakcji
Jednym z najistotniejszych problemów bezpieczeństwa terapii jest zgubne przekonanie wielu pacjentów, że to, co naturalne, nie może szkodzić. To groźny mit. Trzeba pamiętać, że suplementy diety nie przechodzą takich badań klinicznych, jakie wymagane są dla leków. W gruncie rzeczy nie wiadomo, jakiego zakresu interakcji z nimi można się spodziewać.
Przykładowo popularny dziurawiec ma bardzo duże ryzyko wchodzenia w interakcje na poziomie enzymów wątrobowych. Może on osłabić działanie antykoncepcji hormonalnej, leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI czy leków przeciwzakrzepowych.
Inne zioła również mają swoje „mroczne” strony:
- Miłorząb japoński: Obserwowano przy nim zwiększone ryzyko krwawień, zwłaszcza z kwasem acetylosalicylowym czy niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi.
- Żeń-szeń: Może osłabiać działanie warfaryny i nasilać niektórych leków przeciwcukrzycowych, a także potęgować działanie uspokajające.
- Ostropest plamisty: Może hamować aktywność enzymów wątrobowych.
- Rumianek: Może zwiększać ryzyko krwawień u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.
Najbezpieczniejszą zasadą jest popijanie wszystkich leków wyłącznie czystą, letnią wodą i informowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych ziołach i suplementach. Zdrowa dieta jest fundamentem życia, ale w czasie choroby musi być umiejętnie zgrana z farmakoterapią.
Źródła:
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – interakcje leków z żywnością.
- Charakterystyki Produktów Leczniczych (ChPL) – wytyczne dotyczące stosowania leków.
- Publikacje Farmakologii Klinicznej dotyczące metabolizmu CYP3A4.
