Wyszukaj w serwisie
choroby profilaktyka choroby cywilizacyjne zdrowie psychiczne żywienie zdaniem lekarza uroda i pielęgnacja
Pacjenci.pl > Zdrowie > Zatrucia amoniakiem – przyczyny, objawy, prewencja
Izabela Wierzbicka
Izabela Wierzbicka 19.03.2022 01:00

Zatrucia amoniakiem – przyczyny, objawy, prewencja

Zatrucia amoniakiem – przyczyny, objawy, prewencja
pixabay.com

Nie ma szczegółowych statystyk dotyczących przypadków zatrucia amoniakiem. Uważa się, że zatrucia najczęściej występują na dużą skalę; w firmach specjalizujących się w produkcji materiałów wybuchowych, powłok, agregatów chłodniczych, fotoreaktywnych itp. Główną drogą przenikania substancji toksycznych do organizmu - są górne drogi oddechowe. Ofiarami zatrucia amoniakiem częściej są mężczyźni. Wynika to najprawdopodobniej z cech zawodowych: wyżej wymienione zakłady zatrudniają głównie przedstawicieli płci męskiej.

Zatrucia amoniakiem – zastosowania substancji

Amoniak to bezbarwna substancja gazowa, która ma specyficzny ostry smak. W niektórych sklepach można kupić ciekły amoniak o stężeniu od 25% do 30% - jest używany jako rozpuszczalnik. Czysty amoniak nie jest nigdzie używany ze względu na jego toksyczność. Niemniej jednak jest aktywnie wykorzystywany na skalę przemysłową: do produkcji lakierów i farb, materiałów wykończeniowych. W medycynie czasem stosowany jest amoniak w stężeniu 10% w celu przywrócenia świadomości u ludzi lub do wywołania odruchu wymiotnego. Wiele nawozów doglebowych zawiera również pewną ilość amoniaku. Gaz używany jest do produkcji urządzeń chłodniczych i zamrażarek, a także przy produkcji materiałów wybuchowych. Zatrucia amoniakiem należą do rzadkich, należy jednak zachować szczególną ostrożność przy każdym możliwym kontakcie z tą substancją.

Zatrucia amoniakiem – czynniki ryzyka

Do zatrucia amoniakiem może dojść w następujących okolicznościach:

  • wypadki w branżach, w których wyciekają substancje gazowe (z reguły w takich wypadkach dochodzi do ogromnych szkód i zatrucia amoniakiem na dużą skalę – narażeni są zarówno pracownicy firmy, jak i ludzie mieszkający w pobliżu);

  • stosowanie roztworów amoniaku w życiu codziennym - na przykład podczas napraw;

  • niewłaściwe stosowanie nawozów amoniakalnych;

  • przypadkowe wdychanie lub wewnętrzne użycie roztworu amoniaku.

Objawy zatrucia amoniakiem

Opary amoniaku powodują silne podrażnienia błon śluzowych oczu i dróg oddechowych, a także skóry. Amoniak powoduje:

  • silne pragnienie,

  • ból oczu,

  • chemiczne uszkodzenie spojówki,

  • utratę wzroku,

  • napady kaszlu,

  • zaczerwienienie i swędzenie skóry.

Kiedy ciekły amoniak dostanie się na skórę, czasami pojawia się stan zapalny - chemiczne oparzenia tworzące pęcherze i wrzody. Charakterystyczny zapach amoniaku można wyczuć przy stężeniu 37 mg / ml. Wdychanie amoniaku powoduje toksyczny obrzęk płuc i ciężkie zatrucie układu nerwowego u dzieci. Pierwsze oznaki zatrucia można wykryć niemal natychmiast po ekspozycji na gaz:

  • pojawienie się dużej ilości śluzu w nosogardzieli,

  • nagły atak przeziębienia,

  • osłabienie lub utrata głosu,

  • wydzielanie łez,

  • ślinienie,

  • pocenie się;

  • częste oddychanie,

  • kaszel,

  • kichanie,

  • zaczerwienienie skóry (szczególnie na twarzy),

  • uczucie ucisku i ciężkości w klatce piersiowej,

  • uczucie niepokoju, strachu,

  •  ból w klatce piersiowej,

  • zaburzenia świadomości,

  • zawroty głowy,

  • chęć wymiotów,

  • drgawki.

Długotrwałe zatrucie oparami amoniaku może spowodować poważne osłabienie mięśni, zaburzenie krążenia krwi. Występują objawy uszkodzenia układu oddechowego. Jeśli efekty toksyczne powtarzają się regularnie, to pojawiają się zaburzenia o charakterze ogólnoustrojowym: zaburzenia trawienia, przewlekłe choroby górnych dróg oddechowych, trwałe uszkodzenie słuchu. Zatrucia amoniakiem mogą prowadzić do śmierci, jeśli pacjent wykazuje oznaki niewydolności serca.

W przypadku połknięcia możliwe jest zatrucie roztworem amoniaku. W takich sytuacjach roztwór może powodować oparzenia prowadzące do uszkodzenia przełyku i jamy żołądka, egzotoksyczny wstrząs oparzeniowy, krwawienie z żołądka i przełyku w wyniku mechanicznego poparzenia, asfiksję i obrzęk krtani. Jeśli ofiara zostanie przyjęta po zatruciu ciekłym amoniakiem o wysokim stężeniu, może dojść do zatrzymania oddychania lub może rozwinąć się reaktywne zapalenie otrzewnej.

Komplikacje i konsekwencje zatrucia amoniakiem

Oprócz ciężkich objawów zatrucia amoniakiem mogą wystąpić długotrwałe skutki zatrucia takie jak:

  • zaburzenia układu nerwowego objawiające się drżeniem, amnezją, trudnościami w funkcjonowaniu intelektualnym, słabą orientacją, zmniejszoną wrażliwością, zawrotami głowy;

  • upośledzenie słuchu w przypadku toksycznego wpływu na aparat słuchowy;

  • pogorszenie lub utrata widzenia.

Nawet przy zapewnieniu na czas opieki medycznej ofierze zatrucia amoniakiem, w przyszłości mogą wystąpić powikłania w postaci zaburzeń neurologicznych, częściowej utraty pamięci. U wielu osób zaobserwowano obniżenie progu wrażliwości na ból, pogorszenie słuchu, zmętnienie soczewki i rogówki.

W konsekwencji zatrucia roztworem amoniaku mogą rozwinąć się komplikacje o różnym charakterze:

  • czwartorzędowe zwężenie przełyku;

  • okrągłe zwężenie antrum w żołądku;

  • późne krwawienie z wrzodu;

  • zachłystowe zapalenie płuc.

Tagi:
Polecane