Kserostomia (suchość w gardle) – przyczyny, objawy, leczenie

Czym jest kserostomia?

Kserostomią nazywamy subiektywne uczucie suchości w gardle. Niestety, nie ono byt przyjemne i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak np. grzybica jamy ustnej czy nawracające infekcje, a także próchnica.

Kserostomia może być skutkiem choroby, np. reumatoidalnego zapalenie stawów. Zazwyczaj pojawia się u osób starszych po 60. roku życia. Dzieje się tak, ponieważ z wiekiem zmniejszają się śliniaki i zmniejsza wydzielanie śliny. 

Wyróżniamy dwa rodzaje kserostomii: prawdziwą i rzekomą. Ta pierwsza polega na zmniejszeniu czynności gruczołów ślinowych – jama ustna pacjenta jest wtedy rzeczywiście sucha, co lekarz może zauważyć gołym okiem.

W kserostomii rzekomej pacjent odczuwa suchość w jamie ustnej, chociaż ślinianki działają prawidłowo. Taka postać choroby występują zazwyczaj u osób z zaburzeniami psychicznymi, m.in. zaburzeniaki lękowymi albo depresją. Czytaj także: Jak odróżnić depresję od "doła"? Psychoterapeutka wskazuje podstawowe różnice

Przyczyny kserostomii

Kserostomia może mieć różne przyczyny. Czasami wynika z niedostatecznej produkcji śliny, czasami ze stylu życia, a niekiedy stoją za nią poważne choroby.

Najczęstsze przyczyny suchości w ustach:

• palenie papierosów,
• zażywanie narkotyków,
• niedobór żelaza,
• zaburzenia psychiczne,
• zaburzenia odżywiania,
• odwodnienie,
• reumatoidalne zapalenie stawów,
• toczeń rumieniowaty,
• oddychanie przez usta,
• ciąża,
• niedoczynność tarczycy. Czytaj także: 10 objawów niedoczynności tarczycy. Niektóre wyglądają bardzo niewinnie

Objawy kserostomii

U chorych na kserostomię lekarze obserwują zaczerwienienie błony śluzowej jamy ustnej, a niekiedy jej zanik. Dodatkowo mogą pojawić się pęknięcia kącików ust i zanik brodawek na języku. Niekiedy pojawia się gęsta, lepka ślina.

Objawy kserostomii:

• uczucie suchości w jamie ustnej,
• utrata apetytu,
• zmniejszenie masy ciała,
• niska tolerancja pikantnych potraw,
• problemy z mową,
• skłonność do próchnicy,
• halitoza,
• nawracające infekcje grzybicze. Czytaj także: Grzybica jamy ustnej – przyczyny, objawy i leczenie

Kserostomia – diagnostyka i leczenie

Badania pomocne w diagnostyce kserostomii to scyntygrafia dynamiczn gruczołów ślinowych oraz badania obrazowe: tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny. Niekiedy stosuje się sialometrię, czyli pomiar wydzielania śliny.

Bardzo często jako pierwszy chorobę zauważa dentysta. Powodem jest "przyklejanie" się lusterka stomatologicznego do języka i policzków. Uwagę stomatologa powinna zwrócić również skłonność pacjenta do próchnicy i zapalenia dziąseł.

Leczenie kserostomii polega na rzuceniu palenia papierosów, ograniczeniu alkoholu i odpowiednim nawodnieniu organizmu (2,5-3l wody dziennie). W niektórych sytuacjach lekarz może przepisać leki aktywujące ślinianki.

Pomóc mogą również preparaty "sztucznej śliny" oraz stosowanie nawilżających aerozoli do gardła. W leczeniu objawów kserostomii wykorzystuje się również specjalne żele i olejki oraz tabletki do ssania. Najważniejsze jest jednak znalezienie przyczyny dolegliwości, by zapewnić trwałą poprawę. Czytaj także: Bolące dziąsła pod protezą to powszechny problem. Seniorzy cierpią, a łatwo to naprawić
 

Źródła:
Alhejoury HA, Mogharbel LF, Al-Qadhi MA i wsp. Artificial Saliva for Therapeutic Management of Xerostomia: A Narrative Review. J Pharm Bioallied Sci. 2021; 13(2): S903-S907.
Villa A, Connell CL, Abati S. Diagnosis and management of xerostomia and hyposalivation. Ther Clin Risk Manag. 2014; 1: 45-51.
Talha B, Swarnkar SA. Xerostomia. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022.
Chałas R, Bołtacz-Rzepkowska E, Bagińska J i wsp. Zaburzenia wydzielania śliny u osób dorosłych. Rola śliny w kontroli choroby próchnicowej – przegląd literatury. Stanowisko grupy roboczej ds. zapobiegania próchnicy w populacji osób dorosłych. Nowa Stomatol. 2017; 22(3): 142-147.