Pacjenci.pl
Leki cytotoksyczne  – czym są? Charakterystyka, działania niepożądane

pixabay.com

Leki cytotoksyczne – czym są? Charakterystyka, działania niepożądane

17 Marca 2021

Autor tekstu:

Marcelina Dzięciołowska

Udostępnij:

Leki cytotoksyczne to preparaty stosowane w chemioterapii. Są skuteczne w zabijaniu komórek rakowych, ale mają wiele skutków ubocznych. Leki te niszczą szybko dzielące się komórki, które tworzą tkanki organizmu , takie jak nask

Czym są leki cytotoksyczne?

Leki cytotoksyczne są stosowane w leczeniu i długotrwałej remisji chorób nowotworowych osób wysoce wrażliwych na chemioterapię (jest to tzw. postępowanie radykalne).

Ponadto, gdy korzyści z leczenia przewyższają ryzyko pogorszenia stanu ogólnego i jakości życia z powodu niekorzystnego działania poszczególnych leków, leki cytotoksyczne można zastosować w celu przedłużenia życia lub zmniejszenia dyskomfortu i objawów (tzw. postępowanie paliatywne).

Podział leków cytotoksycznych

Leki cytotoksyczne można klasyfikować ze względu na budowę chemiczną, a także mechanizm działania.

Ze względu na budowę chemiczną i mechanizm działania wyróżnia się następujące:

  • leki o działaniu alkilującym,

  • antymetabolity,

  • antybiotyki przeciwnowotworowe,

  • pochodne podofilotoksyny,

  • alkaloidy roślinne,

  • taksoidy,

  • pochodne kamptotecyny.

Charakterystyka leków cytotoksycznych

  • leki alkilujące – istotą mechanizmu działania tych leków jest tworzenie związków chemicznych o molekularnych grupach funkcyjnych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórek nowotworowych, takich jak DNA, RNA, enzymy i hormony o budowie białkowej. Zachodzi to poprzez alkilację, która uszkadza podstawowy proces życiowy komórek nowotworowych – głównie biologiczną aktywność DNA.

  • antybiotyki przeciwnowotworowe – działanie tej grupy leków uzależnione jest od etapu cyklu komórkowego i polega na niszczeniu struktury DNA, produkcji wolnych rodników oraz bezpośrednim niszczeniu błon komórkowych guza.

  • pochodne podofilotoksynowe – to grupa leków, która obejmuje tenipozyd i etopozyd. Ich działanie opiera się na hamowaniu topoizomerazy II, w wyniku czego proces replikacji materiału genetycznego komórek nowotworowych zostaje przerwany, a następnie obumiera. Etopozyd jest stosowany głównie w leczeniu ostrej białaczki szpikowej, chłoniaka nieziarniczego, drobnokomórkowego i niedrobnokomórkowego raka płuca, raka jąder, mięsaka i mięsaka Ewinga.

  • antymetabolity – to leki zależne od fazy cyklu komórkowego, które działają w fazie S i mają budowę chemiczną podobną do związków wykorzystywanych przez komórki rakowe do normalnego funkcjonowania. Ponieważ komórki rakowe nie potrafią „odróżnić” antymetabolitów od wymaganych substancji, wykorzystuje je w trakcie swojego cyklu życiowego.

Działanie niepożądane, które mogą wystąpić podczas stosowania leków cytotoksycznych

Stosowanie chemioterapii wiąże się z wieloma skutkami ubocznymi, które są spowodowane uszkodzeniem narządów i układów o największej zawartości podziału komórek. Częste działania niepożądane leków cytotoksycznych obejmują uszkodzenie szpiku kostnego, które prowadzi do leukopenii, objawiającej się obniżoną odpornością i zwiększonym ryzykiem infekcji oraz małopłytkowością, która objawia się krwawieniem i anemią.

Po zastosowaniu leków cytotoksycznych, szczególnie w przypadku ostrej białaczki i niektórych chłoniaków może wystąpić tzw. zespół lizy nowotworu. Jest spowodowany nagłym pęknięciem dużej liczby komórek nowotworowych i charakteryzuje się takimi chorobami, jak hiperkalcemia, hiperfosfatemia, hipokalcemia, hiperurykemia i niewydolność nerek. Pozostałe skutki uboczne stosowania leków cytotoksycznych to:

  • nudności,

  • wymioty,

  • odczyny alergiczne,

  • supresja szpiku kostnego,

  • zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego,

  • wypadanie włosów,

  • zwłóknienie płuc,

  • uszkodzenie nerek,

  • kardiomiopatia,

  • neuropatie,

  • uszkodzenie gonad.

Podobne artykuły

badanie mykologiczne skóry

Zdrowie

Badania mykologiczne skóry – kiedy wykonać, jak się przygotować?

Czytaj więcej >
badania psychotechniczne kierowców

Zdrowie

Badania psychotechniczne kierowców – dla kogo, na czym polegają, jak się przygotować?

Czytaj więcej >
Badania intymne – na czym polegają i kiedy warto je wykonać?

Zdrowie

Badania intymne – na czym polegają i kiedy warto je wykonać?

Czytaj więcej >
nierzeżączkowe zapalenie dróg moczowo-płciowych

Zdrowie

Nierzeżączkowe zapalenie dróg moczowo-płciowych – objawy, przyczyny, leczenie

Czytaj więcej >
badanie paznokci

Zdrowie

Badania mykologiczne paznokci – kiedy je wykonać, po co je robić?

Czytaj więcej >
Badania hormonów – kiedy warto wykonać oznaczenie stężenia hormonów we krwi?

Zdrowie

Badania hormonów – kiedy warto wykonać oznaczenie stężenia hormonów we krwi?

Czytaj więcej >