Leki immunosupresyjne – co to jest? Działanie, rodzaje, zastosowanie

Leki immunosupresyjne – co to jest? Działanie, rodzaje, zastosowanie
pixabay.com
Autor Marcelina Dzięciołowska15.03.2021

Leki immunosupresyjne to leki obniżające odporność organizmu. Zastosowanie  terapii lekami immunosupresyjnymi po przeszczepie zapobiega odrzuceniu narządu, a także pomaga w leczeniu chorób alergicznych i autoagresywnych. Jakie występują rodzaje leków immunosupresyjnych? Jakie działania niepożądane mogą wystąpić podczas stosowania tych leków?

Czym są leki immunosupresyjne?

Leki immunosupresyjne powodują przejściowy lub trwały spadek odporności człowieka; są jedną z metod obniżania odporności.

Inne metody immunosupresji obejmują zabiegi chirurgiczne polegające na usunięciu narządów układu odpornościowego (np. grasicy) oraz metody fizyczne (np. promieniowanie rentgenowskie).

Działanie leków immunosupresyjnych

Leki immunosupresyjne powodują osłabienie lub zahamowanie odpowiedzi układu odpornościowego poprzez wstrzymanie produkcji i procesu dojrzewania komórek odpornościowych. Nasilenie immunosupresji i czas jej trwania zależą od:

  • wrażliwości osobniczej,
  • dojrzałości immunologicznej,
  • rodzaju i ilości antygenu,
  • dawki i częstości podań leku immunosupresyjnego,
  • rodzaju odpowiedzi immunologicznej.


Rodzaje leków immunosupresyjnych

Rozróżnia się następujące rodzaje leków immunosupresyjnych:

  • glikokortykosteroidy,
  • leki cytostatyczne,
  • przeciwciała monoklonalne,
  • leki działające na immunofiliny,
  • leki niesklasyfikowane: interferony, białko wiążące TNF i kwas mykofenolowy.


Leki immunosupresyjne a choroby autoimmunologiczne

Choroba autoimmunologiczna, inaczej: choroba autoagresji, to termin odnoszący się do sytuacji, w której układ odpornościowy błędnie rozpoznaje część własnego organizmu. Traktuje go jako wroga i zaczyna atakować dany narząd. Rezultatem są trwałe uszkodzenia narządów.

Leki immunosupresyjne mogą tłumić niewłaściwą odpowiedź układu odpornościowego na jego własne tkanki. Leki immunosupresyjne stosuje się zwłaszcza w przebiegu:

  • reumatoidalnego zapalenia stawów,
  • tocznia rumieniowatego układowego,
  • pęcherzycy,
  • wrzodziejącego zapalenia jelita grubego,
  • choroby Crohna.


Zastosowanie leków immunosupresyjnych po przeszczepie

Po przeszczepie układ odpornościowy jest narażony na traktowanie przeszczepionego narządu jako ciała obcego i może próbować odrzucić dany narząd. Aby temu zapobiec, należy osłabić odporność. Odbywa się to za pomocą leków immunosupresyjnych.

W zależności od przeszczepionego narządu, stopnia ryzyka immunologicznego, nasilenia zaburzeń metabolicznych, występowania chorób współistniejących i funkcji przeszczepu w określonym planie leczenia stosuje się jednocześnie kilka leków.

Dawkę leku immunosupresyjnego niezbędną do utrzymania funkcji przeszczepu zmniejsza się w przeciągu kilku pierwszych miesięcy po zabiegu. Jednakże nawet kilka lat po przeszczepie przyjmowanie leków immunosupresyjnych w małych dawkach może być konieczne.

Działania niepożądane występujące podczas stosowania leków immunosupresyjnych

Oprócz pożądanego efektu terapeutycznego stosowanie leków immunosupresyjnych może przynieść wiele skutków ubocznych, m.in.:

  • podatność na infekcje – najgroźniejsze są przewlekłe infekcje wirusowe, które powodują uszkodzenie narządów, takie jak przewlekłe zapalenie wątroby lub występujące przewlekłe zmiany skórne, które są związane z wirusem brodawczaka ludzkiego. Przewlekłe infekcje u pacjentów z obniżoną odpornością są wywoływane przez wirusy, które bezobjawowo infekują większość populacji. U pacjentów, którzy są poddani terapii lekami immunosupresyjnymi, wirus aktywuje się, namnaża i powoduje uszkodzenia w organizmie.
  • nowotwory – najczęstsze nowotwory związane z infekcjami wirusowymi to: skóry, rak szyjki macicy, rak pęcherza moczowego, chłoniaki, nowotwory nerek, rak wątroby.
  • nadciśnienie tętnicze, wrzody – wraz z wiekiem pacjenci przyjmujący leki immunosupresyjne doświadczają powikłań metabolicznych, kostnych i sercowo-naczyniowych. Większość leków przyjmowanych przez lata przyczynia się do hiperlipidemii, cukrzycy i nadciśnienia tętniczego, co z kolei prowadzi do miażdżycy. Leki immunosupresyjne, oprócz nadciśnienia krwi, dyslipidemii i hiperglikemii, mogą powodować wrzody żołądka oraz uszkadzać wątrobę i nerki.
Następny artykuł