Myślimy, że jest zdrowa. Dosłownie rozrywa DNA

• Sukraloza jest częstym składnikiem produktów oznaczonych jako „zero” i „light”
• Związana z nią substancja uszkadzała DNA ludzkich komórek w doświadczeniach laboratoryjnych
• W testach zaobserwowano też osłabienie bariery jelitowej
• Wyniki skłaniają do dokładniejszego przyjrzenia się temu, na jakie związki jesteśmy narażeni

Sukraloza w produktach zero. Skąd obawy o jej wpływ na DNA?

Sukraloza jest sztucznym słodzikiem stosowanym zamiast cukru. Można ją znaleźć w różnych produktach o obniżonej zawartości cukru, dlatego łatwo traktować ją jako zwyczajny element codziennych zakupów. Problem, na który zwrócili uwagę naukowcy, nie dotyczy jednak wyłącznie samej sukralozy. Chodzi przede wszystkim o sukralozo-6-octan, substancję chemicznie z nią spokrewnioną. Badacze wykryli ten związek w analizowanych próbkach słodzika dostępnego na rynku. Może więc być obecny w gotowym produkcie jeszcze przed jego spożyciem.

W pracy „Toxicological and pharmacokinetic properties of sucralose-6-acetate and its parent sucralose: in vitro screening assays” z 2023 roku zespół z udziałem Susan Schiffman sprawdził, jak sukralozo-6-octan oddziałuje na ludzkie komórki. Wcześniejsze doświadczenia na szczurach wskazywały na obecność pokrewnych związków w moczu i kale po podaniu sukralozy. Nie przesądzają jednak, że powstały one podczas trawienia: mogły już znajdować się w podanym preparacie.

Zobacz też: Dodaję 2 łyżki do herbaty. Babciny patent przegania przeziębienie w 48 godzin

Uszkodzenia ludzkiego DNA. Co zaobserwowali naukowcy?

Najmocniejszy sygnał alarmowy pojawił się podczas doświadczeń na hodowanych ludzkich komórkach krwi. Gdy wystawiono je na działanie sukralozo-6-octanu, testy wykazały oznaki uszkodzeń materiału genetycznego. Zaobserwowany obraz odpowiadał między innymi pęknięciom nici DNA. Właśnie stąd bierze się tak mocne określenie, że substancja może „rozrywać DNA”. Nie jest to jedynie obrazowe porównanie: chodzi o uszkodzenie struktury, w której zapisane są informacje genetyczne komórki.

– Krótko mówiąc, stwierdziliśmy, że sukralozo-6-octan jest genotoksyczny i że skutecznie rozrywał DNA w komórkach wystawionych na działanie tej substancji – czytamy w badaniu.

Słowo „genotoksyczny” oznacza zdolność do uszkadzania materiału genetycznego. Badanie pokazało taki efekt w warunkach in vitro, czyli poza żywym organizmem, przy bezpośrednim kontakcie komórek z badaną substancją. To istotny powód, by przyjrzeć się związkowi dokładniej. 

Sukraloza a bariera jelitowa. Nie chodzi tylko o DNA

DNA nie było jedynym obszarem zainteresowania badaczy. Zespół sprawdził również wpływ sukralozy i sukralozo-6-octanu na laboratoryjny model ludzkiej wyściółki jelit. Bariera jelitowa oddziela zawartość przewodu pokarmowego od wnętrza organizmu i pomaga kontrolować przenikanie różnych substancji. W doświadczeniu oba badane związki zmniejszały jej szczelność. Naukowcy wiązali ten efekt z uszkodzeniem połączeń między sąsiadującymi komórkami.

– Zasadniczo sprawiają one, że ściana jelita staje się bardziej przepuszczalna. Substancje te uszkadzają „połączenia ścisłe”, czyli miejsca, w których komórki ściany jelita łączą się ze sobą – czytamy w badaniu.

W komórkach jelit wystawionych na działanie sukralozo-6-octanu odnotowano ponadto zwiększoną aktywność genów związanych ze stresem oksydacyjnym, stanem zapalnym i procesami nowotworowymi. Nie oznacza to, że w eksperymencie wywołano nowotwór. Podobnie większa przepuszczalność tkanki w laboratorium nie dowodzi, że typowe spożycie słodzika prowadzi u ludzi do choroby jelit. Obserwacje wskazują natomiast, że temat wykracza poza sam słodki smak i liczbę kalorii na etykiecie.

Zobacz też: Prawie 7200 zł co miesiąc z ZUS. Jeden warunek do spełnienia, by zyskać “złoty dodatek”

Czy sukraloza jest bezpieczna? Dlaczego temat wrócił w 2026 roku?

Wątpliwości dotyczą przede wszystkim tego, jak przełożyć wyniki laboratoryjne na rzeczywistą ekspozycję człowieka. Autorzy badań zwracali uwagę, że śladowe ilości sukralozo-6-octanu mogą być obecne w samym słodziku. Porównywali też szacowane narażenie z ostrożnościowym progiem stosowanym przy ocenie substancji potencjalnie genotoksycznych. Przekroczenie takiego progu jest sygnałem do dalszej analizy, a nie dowodem, że pojedynczy napój uszkadza DNA. Kluczowe pozostaje ustalenie, ile konkretnego związku rzeczywiście trafia do organizmu i w jakich warunkach mogłoby wywołać obserwowany efekt.

Dyskusja trwa mimo tego, że w lutym 2026 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ponownie ocenił sukralozę i uznał jej dotychczas dopuszczone zastosowania za bezpieczne. Utrzymano przy tym dopuszczalne dzienne spożycie na poziomie 15 mg na kilogram masy ciała. Późniejsze testy sukralozy dostępnej w handlu również nie wykazały ogólnych przesłanek przemawiających za jej genotoksycznością, choć jeden z testów dał sygnały uszkodzeń DNA, trudne do jednoznacznej interpretacji. Co ważne, badania te nie powtarzały wprost doświadczeń z wyizolowanym sukralozo-6-octanem. To dlatego kwestia tej konkretnej substancji, jej obecności w produktach i warunków narażenia nadal zasługuje na uwagę.

Zobacz też: ZUS wysyła pisma do 6 milionów Polaków. Te osoby będą musiały oddać pieniądze

 

Bibliografia

• Schiffman, S. S., Scholl, E. H., Furey, T. S. i in. Toxicological and pharmacokinetic properties of sucralose-6-acetate and its parent sucralose: in vitro screening assays, 2023.
• Castle, L., Andreassen, M., Aquilina, G. i in. Re‐evaluation of sucralose (E 955) as a food additive and evaluation of a new application on extension of use of sucralose (E 955) in fine bakery wares, 2026.
• Gujral, J., Meetro, J., Lynch, B. i in. Genotoxicity and mutagenicity of commercial-grade sucralose: No concerns in modern bioassays, 2026.