Onkolog ostrzega przed "rakiem bogatych". Z roku na rok coraz więcej zachorowań
Rak jelita grubego bywa nazywany „rakiem bogatych”, bo najczęściej dotyka społeczeństwa o zachodnim stylu życia. Liczba nowych zachorowań w Polsce rośnie z roku na rok, a lekarze alarmują, że dieta bogata w przetworzone produkty, nadmiar czerwonego mięsa i brak ruchu znacząco zwiększają ryzyko. Wczesne objawy często pozostają niezauważone, dlatego regularne badania profilaktyczne są kluczowe dla ochrony zdrowia.
Jak alarmujący jest globalny i polski wzrost zachorowań na raka jelita grubego?
Rak jelita grubego, nazywany „rakiem bogatych”, wykazuje stały trend wzrostowy pod względem liczby diagnoz zarówno w Polsce, jak i na świecie. Według danych IARC (International Agency for Research on Cancer), w 2022 roku nowotwór ten odpowiadał za 9,6% wszystkich przypadków zachorowań na nowotwory złośliwe.
Skala problemu jest widoczna w statystykach, które wskazują, że w 2022 roku zdiagnozowano go u 1,9 miliona osób na świecie. W Polsce dynamika zachorowań jest wysoka – podczas gdy w 2017 roku notowano niespełna 11 tysięcy przypadków rocznie, to w 2024 roku liczba ta wzrosła do około 20 tysięcy.
Alarmującym zjawiskiem jest fakt, że choroba coraz częściej dotyka osoby poniżej 50. roku życia. Eksperci zauważają przy tym silną korelację między występowaniem tego nowotworu a wysokim poziomem rozwoju ekonomicznego danego regionu.
Jaki jest związek raka jelita grubego z rozwojem ekonomicznym i współczesnym stylem życia?
Określenie „rak bogatych” odnosi się do paradoksalnej zależności, w której poprawa warunków bytowych sprzyja zapadalności na ten nowotwór. Dr n. med. Tadeusz Tacikowski w rozmowie z WP ABC Zdrowie wskazuje, że im lepiej żyje się społeczeństwu, tym częściej choruje, co jest widoczne nawet przy porównaniu dużych miast z mniejszymi ośrodkami. Onkolog dr n. med. Hubert Urbańczyk w rozmowie z wspomnianym portalem wprost nazywa to schorzenie rakiem bogatych.
Rak jelita grubego w pewnym sensie jest rakiem bogatych, gdyż zarówno w Afryce, jak i Ameryce Południowej ten nowotwór występuje rzadziej niż w Europie i Ameryce Północnej. Z kolei migranci, którzy przenoszą się z terenów biedniejszych do tych bogatszych, chorują równie często — mówi.
Wzrost zachorowań wiąże się ze zmianą tradycyjnych modeli żywienia na współczesny jadłospis, oparty na wysoko przetworzonej żywności, cukrze oraz tłuszczach zwierzęcych. W zamożnych społeczeństwach obserwuje się również wysokie spożycie fast foodów, czerwonego mięsa oraz alkoholu.
Dowodem na wpływ środowiska i stylu życia jest fakt, że migranci przenoszący się z regionów biedniejszych do bogatszych chorują równie często, co rdzenni mieszkańcy tych terenów. Nowotwór ten występuje znacznie częściej w krajach wysokorozwiniętych, a tendencje te przenoszą się obecnie z krajów zachodnich do Polski.
Jakie są kluczowe zalecenia dietetyczne w profilaktyce raka jelita grubego?
Dieta jest uznawana przez specjalistów za jeden z fundamentalnych czynników wpływających na ryzyko wystąpienia raka jelita grubego. W ramach profilaktyki zaleca się stosowanie urozmaiconego jadłospisu, który charakteryzuje się wysoką zawartością błonnika.
W codziennym żywieniu powinny dominować świeże warzywa i owoce, rośliny strączkowe, orzechy oraz ryby i owoce morza. Optymalnym modelem żywieniowym realizującym te założenia jest dieta śródziemnomorska.
Przestrzeganie zasad diety śródziemnomorskiej pozwala znacząco obniżyć ryzyko rozwoju nowotworu jelita grubego oraz innych chorób cywilizacyjnych. Takie podejście stanowi skuteczną odpowiedź na zagrożenia dietetyczne identyfikowane przez międzynarodowe organizacje zdrowotne.
Jakie czynniki stylu życia zwiększają ryzyko zachorowania na raka jelita grubego?
Ewolucja nawyków żywieniowych w krajach wysoko rozwiniętych na przestrzeni ostatnich dekad ma bezpośrednie przełożenie na statystyki onkologiczne. Już piętnaście lat temu w krajach zachodnich odnotowano wzrost zachorowań, który obecnie dotyczy w dużej mierze osób przed 50. rokiem życia. Problem ten staje się coraz bardziej dotkliwy w Polsce, gdzie liczba przypadków rośnie.
Do czynników ryzyka zalicza się spożywanie żywności wysoko przetworzonej, nadmiar cukru oraz tłuszczów zwierzęcych. Negatywny wpływ ma również dieta bogata w czerwone mięso, regularne sięganie po alkohol oraz prowadzenie siedzącego trybu życia.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) potwierdza, że niski poziom aktywności fizycznej oraz błędy żywieniowe są kluczowe dla rozwoju choroby. Wśród najważniejszych zagrożeń wymienianych przez WHO znajdują się niedobór warzyw w codziennej diecie oraz nadmierna konsumpcja czerwonego mięsa.
Źródła: WP ABC Zdrowie, Pacjenci.pl
