Tak boli ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego. Gdy się zacznie, nie będziesz mieć wiele czasu

• Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego objawia się nagłym, nieprzerwanym bólem
• Atakowi wywołanemu przez kamicę żółciową najczęściej towarzyszy wysoka gorączka, dreszcze oraz wymioty
• Zablokowanie odpływu żółci prowadzi do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia w narządzie i ostrej infekcji
• Konieczna jest pilna pomoc medyczna na SOR oraz cholecystektomia

Charakterystyka bólu. Jak rozpoznać atak?

Głównym i najbardziej dominującym objawem ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego jest nagły, bardzo silny ból zlokalizowany w prawym podżebrzu lub w nadbrzuszu środkowym. Często pojawia się w nocy lub kilka godzin po spożyciu obfitego, tłustego posiłku. Ból ma charakter ostry, kłujący lub rozdzierający i w przeciwieństwie do zwykłej kolki żółciowej – nie ustępuje, lecz utrzymuje się nieprzerwanie przez ponad 6 godzin, stopniowo przybierając na sile.

Ból ten bardzo często promieniuje do prawej łopatki, prawego barku lub okolicy międzyłopatkowej. W badaniu fizykalnym lekarz stwierdza tzw. dodatni objaw Murphy’ego – podczas głębokiego wdechu pacjenta, ucisk w okolicy prawego podżebrza wywołuje gwałtowny ból, który zmusza do natychmiastowego przerwania wdechu. Powłoki brzuszne mogą być napięte, co jest sygnałem podrażnienia otrzewnej.

Objawy towarzyszące, których nie wolno ignorować

Rozwój stanu zapalnego wyzwala ogólnoustrojową reakcję organizmu. Do typowych objawów towarzyszących należą:

• gorączka i dreszcze,
• nudności i wymioty,
• tachykardia (przyspieszone bicie serca),
• żółtaczka (rzadziej).

Dlaczego choroba postępuje tak szybko? Mechanizm patofizjologiczny

W 90-95 proc. przypadków za rozwój ostrego zapalenia odpowiada kamień żółciowy, który zaklinowuje się w szyjce pęcherzyka lub w przewodzie pęcherzykowym. Gdy żółć nie może opuścić pęcherzyka, dochodzi do jej zastoju i wchłaniania wody przez błonę śluzową. Żółć staje się gęsta, a wewnątrz narządu gwałtownie rośnie ciśnienie.

Zwiększone ciśnienie mechaniczne upośledza przepływ krwi w naczyniach krwionośnych ścian pęcherzyka. Dochodzi do obrzęku, niedokrwienia, a ostatecznie do uszkodzenia bariery śluzówkowej. W tak uszkodzonym środowisku dochodzi do inwazji bakterii jelitowych (najczęściej Escherichia coli, Klebsiella, Enterococcus), co przekształca jałowy stan zapalny w ostrą infekcję bakteryjną. 

W około 5-10 proc. przypadków występuje postać bezkamicza (zwykle u pacjentów w stanie krytycznym, po ciężkich urazach, oparzeniach lub długotrwałym żywieniu pozajelitowym), która charakteryzuje się jeszcze cięższym przebiegiem.

Wyścig z czasem. Ryzyko powikłań i niezbędne leczenie

Gdy rozpocznie się ostry stan zapalny, pacjent nie ma czasu na domowe kuracje. Brak natychmiastowej interwencji medycznej prowadzi do postępującej destrukcji ściany narządu. Do najpoważniejszych powikłań należą:

• zgorzel (martwica) pęcherzyka żółciowego,
• perforacja (pęknięcie) pęcherzyka,
• rozlane zapalenie otrzewnej i sepsa.

Pacjent z objawami ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego musi natychmiast trafić na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR). Leczenie z wyboru polega na ścisłej głodówce, dożylnym podawaniu płynów, silnych leków przeciwbólowych, rozkurczowych oraz antybiotykoterapii o szerokim spektrum działania.

Zgodnie z aktualnymi standardami medycznymi (m.in. wytycznymi tokijskimi), ostatecznym i najskuteczniejszym leczeniem jest cholecystektomia laparoskopowa (chirurgiczne usunięcie pęcherzyka). Operację tę należy przeprowadzić możliwie najszybciej, najlepiej w ciągu pierwszych 72 godzin od początku wystąpienia objawów, zanim zrosty zapalne i martwica utrudnią zabieg i zwiększą ryzyko powikłań operacyjnych.