Pół Polski zażywa ten lek. Eksperci ostrzegają przed wpływem na mózg

• Paracetamol może osłabiać empatię wobec bólu innych ludzi
• Badacze zauważyli również słabszą reakcję na cudzą radość
• Po przyjęciu leku obserwowano zmiany aktywności neuronalnej podczas oglądania bólu innych osób
• Kolejne eksperymenty wskazują, że działanie paracetamolu może wykraczać poza samo tłumienie bólu fizycznego

Paracetamol może osłabiać empatię wobec bólu

Jednym z najważniejszych badań dotyczących tego zjawiska była opublikowana w 2016 roku praca „From painkiller to empathy killer: acetaminophen (paracetamol) reduces empathy for pain”. Naukowcy przeprowadzili dwa podwójnie zaślepione eksperymenty kontrolowane placebo. Uczestnicy reagowali między innymi na opisy bólu fizycznego i społecznego innych osób, obserwowali sytuację wykluczenia oraz wyobrażali sobie inną osobę narażoną na bolesny hałas. W grupie przyjmującej paracetamol empatia wobec cierpienia innych była niższa.

– Zgodnie z hipotezą paracetamol zmniejszał empatię w odpowiedzi na ból innych osób – czytamy w badaniu.

Badacze zauważyli również, że paracetamol zmniejszał nieprzyjemność hałasu odczuwanego przez samych uczestników, a ten efekt pośredniczył w jego wpływie na empatię. Wyniki połączyły więc działanie przeciwbólowe leku z reakcją na cierpienie drugiego człowieka. Autorzy zwrócili uwagę, że takie oddziaływanie może mieć znaczenie wykraczające poza samo odczuwanie bólu, ponieważ empatia uczestniczy także w zachowaniach społecznych.

Lek wpływał także na reakcję na radość innych osób

Kolejny eksperyment pokazał, że efekt nie musi ograniczać się do sytuacji, w których druga osoba cierpi. W badaniu z 2019 roku uczestnicy otrzymywali 1000 mg paracetamolu albo placebo, a następnie czytali historie opisujące pozytywne doświadczenia innych ludzi. Osoby po paracetamolu deklarowały mniejszą własną przyjemność oraz słabsze empatyczne uczucia skierowane wobec bohaterów tych historii.

– Wyniki pokazały, że paracetamol zmniejszał osobistą przyjemność i empatyczne uczucia skierowane ku innym w odpowiedzi na te scenariusze – czytamy w badaniu.

Co istotne, badacze nie stwierdzili istotnego wpływu na ocenę, jak pozytywne były opisywane wydarzenia ani jak dużą przyjemność odczuwali ich bohaterowie. Zmiana dotyczyła więc przede wszystkim emocjonalnej reakcji samych uczestników.

Badanie EEG pokazało zmianę odpowiedzi mózgu

W 2023 roku badacze sprawdzili, czy wpływ paracetamolu można dostrzec również w aktywności neuronalnej podczas obserwowania bólu innych ludzi. Uczestników losowo przydzielono do grupy otrzymującej 1000 mg paracetamolu albo cukier jako kontrolę. Podczas oglądania bolesnych i niebolesnych obrazów rejestrowano EEG oraz analizowano rytm mu związany z wykonywanym zadaniem dotyczącym empatii bólu. W grupie po paracetamolu tłumienie rytmu mu było większe, a najsilniejszy efekt zaobserwowano przy elektrodzie C3.

– Wyniki tego badania sugerują, że oprócz zmniejszania bólu fizycznego paracetamol może również zmieniać odpowiedź neuronalną podczas postrzegania innych osób odczuwających ból – czytamy w badaniu.

Różnice w mocy rytmu mu pomiędzy oglądaniem obrazów bolesnych i niebolesnych były ponadto związane z cechową empatią. Moc rytmu mu podczas oglądania bolesnych obrazów dodatnio korelowała z wynikami empatii. Badanie dostarczyło więc kolejnego elementu układanki: działaniu paracetamolu na reakcje empatyczne towarzyszyły mierzalne różnice w odpowiedzi neuronalnej podczas obserwowania bólu drugiego człowieka.

Działanie paracetamolu może sięgać dalej niż tłumienie bólu

Trzy badania pokazują podobny kierunek zmian. W pierwszym paracetamol zmniejszał empatię wobec cierpienia innych osób. W kolejnym osłabiał własną pozytywną reakcję emocjonalną na dobre doświadczenia innych ludzi. Najnowsza z opisanych prac wykazała natomiast zmianę aktywności neuronalnej podczas zadania, w którym uczestnicy obserwowali obrazy przedstawiające ból.

Wspólnym elementem tych wyników jest wpływ leku na procesy związane z emocjonalnym reagowaniem na doświadczenia innych osób. Paracetamol, znany głównie z działania przeciwbólowego, w kontrolowanych eksperymentach wpływał więc również na empatię i towarzyszącą jej odpowiedź mózgu.

Bibliografia

• Mischkowski, D., Crocker, J., Way, B. M. From painkiller to empathy killer: acetaminophen (paracetamol) reduces empathy for pain, 2016.
• Mischkowski, D., Crocker, J., Way, B. M. A Social Analgesic? Acetaminophen (Paracetamol) Reduces Positive Empathy, 2019.
• Jelsone-Swain, L., McCommon, S. A., Turk, B. i in. Acetaminophen changes Mu rhythm power related to pain empathy, 2023.