Prezydent podpisał ustawę o bonie senioralnym. Nowe wsparcie dla osób 65+ i ich rodzin
Opieka nad starzejącymi się rodzicami często wymusza na bliskich bolesne kompromisy zawodowe, a nierzadko całkowitą rezygnację z etatu. Odpowiedzią na ten narastający problem demograficzny ma być nowe świadczenie, które 17 lipca 2026 roku zostało oficjalnie zatwierdzone przez Prezydenta RP. Nowelizacja wprowadza do systemu pomocy społecznej wyczekiwany bon senioralny. Ma on odciążyć rodziny i zagwarantować profesjonalne wsparcie seniorom w miejscu ich zamieszkania.
- Czym dokładnie jest bon senioralny i w jakiej formie będzie realizowany?
- Jakie kryteria dochodowe oraz punktowe muszą spełnić pacjenci, by zakwalifikować się do programu?
- Na jaką pomoc w domowych obowiązkach może liczyć podopieczny?
Usługi opiekuńcze zamiast gotówki do ręki
Podstawowym założeniem wprowadzonego mechanizmu jest jego niefinansowy charakter. Bon senioralny nie oznacza comiesięcznego przelewu na konto bankowe ani fizycznej wypłaty gotówki. Gmina bezpośrednio sfinansuje wykwalifikowane usługi opiekuńcze. Będą one realizowane w miejscu zamieszkania podopiecznego.
Docelowo z programu mogą skorzystać osoby, które ukończyły 65. rok życia. W okresie przejściowym do końca 2028 roku ze świadczenia będą mogły jednak korzystać wyłącznie osoby po 80. roku życia, a docelowy wiek 65+ zacznie obowiązywać później. Wprowadzenie bonu senioralnego zaplanowano na czwarty kwartał 2026 roku. Na realizację programu w latach 2026–2028 państwo przeznaczyło budżet w wysokości około miliarda złotych.
Nowe przepisy ściśle określają zakres codziennej pomocy. Wyznaczony opiekun wesprze podopiecznego w przygotowywaniu posiłków, poruszaniu się po mieszkaniu oraz utrzymaniu higieny osobistej. Opiekun zajmie się też zakupami i dopilnuje harmonogramu leków. Ważnym elementem wsparcia jest zapewnienie seniorowi bezpiecznego kontaktu z otoczeniem oraz pomoc w umawianiu wizyt lekarskich.
Ustawodawca jednoznacznie wykluczył z programu pacjentów, którzy mają już zagwarantowaną pełną opiekę instytucjonalną. Świadczenie nie obejmuje osób umieszczonych w całodobowych domach pomocy społecznej (DPS), zakładach opiekuńczo-leczniczych czy placówkach pielęgnacyjno-opiekuńczych.
Komu przysługuje bon senioralny?
Uzyskanie prawa do sfinansowania opieki zależy od rygorystycznej weryfikacji sytuacji materialnej oraz zdrowotnej. Średni miesięczny dochód podopiecznego ustala się na podstawie ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku. Nie może on przekraczać 3410 zł brutto. Stanowi to twardy próg odcięcia dla potencjalnych beneficjentów, który ma na celu skierowanie środków do najbardziej potrzebujących gospodarstw domowych.
Spełnienie kryterium finansowego to jednak dopiero pierwszy krok. Urzędnicy zweryfikują stan zdrowia pacjenta za pomocą specjalnej skali oceny poziomu niezaspokojonych potrzeb w codziennym funkcjonowaniu. Warunkiem przyznania pomocy jest uzyskanie w tym badaniu od 11 do 60 punktów.
Istotną nowością w polskim systemie ochrony zdrowia jest uzależnienie pomocy dla seniora od statusu zawodowego jego bliskich. Osobą uprawnioną do złożenia wniosku nie jest sam pacjent, lecz jego małżonek lub zstępny, czyli na przykład dorosłe dziecko bądź wnuk. Na tych członkach rodziny ciąży prawny obowiązek alimentacyjny, oznaczający konieczność zapewnienia środków do życia swoim krewnym. Ustawodawca wymaga, aby wnioskujący bliski pracował przynajmniej przez kwartał poprzedzający zgłoszenie.
Oprócz wymogów dla seniora, prawo określa progi dochodowe dla wnioskodawcy. Jego miesięczny przychód nie może być niższy niż 3500 zł brutto. Jednocześnie wprowadzono górne limity: 6700 zł dla gospodarstw jednoosobowych oraz 10 000 zł dla gospodarstw wieloosobowych. Choć decyzja administracyjna przyznająca bon senioralny wydawana jest na okres 12 miesięcy, eksperci wskazują, że co do zasady świadczenie ma być przyznawane bezterminowo.
– Bon senioralny ma pozwolić, aby Polacy nie stawali przed trudnym dylematem życiowym i wyborem pomiędzy opieką nad seniorem czy kontynuacją pracy zawodowej. Konieczność łączenia pracy zawodowej i opieki nad seniorem, niejednokrotnie zmusza osoby do rezygnacji z pracy – zapisano w oficjalnym uzasadnieniu podpisanej ustawy.
Zobacz też: Lekarz może donieść na Ciebie do urzędu. Koniec z jazdą przy tych schorzeniach
Kto zrealizuje usługi i jak zostać opiekunem?
Aby system był wydolny, nowelizacja zakłada stworzenie i wyszkolenie nowej kadry wykwalifikowanych opiekunów. Za organizację całego wsparcia odpowiedzialne będą samorządy (gminy), jednak realizację samych usług będą mogły zlecać na zewnątrz – na przykład organizacjom pozarządowym, podmiotom ekonomii społecznej czy prywatnym firmom opiekuńczym.
Zgodnie z przepisami opiekunem w ramach bonu senioralnego nie będzie mógł zostać członek najbliższej rodziny (np. dziecko czy wnuk) ani nikt z domowników pacjenta.
Osoby, które zechcą podjąć się tej pracy, będą musiały przejść odpowiednie przeszkolenie. Ustawodawca przewidział obowiązkowy kurs przygotowujący do pracy z osobą starszą, który obejmie m.in. podstawy psychologii starzenia się, zasady udzielania pierwszej pomocy oraz naukę bezpiecznego przemieszczania pacjenta.
Minimalny wymiar takiego szkolenia określono na 30 godzin. Oznacza to, że program nie tylko odciąży bliskich osób starszych, ale również stanie się impulsem do aktywizacji zawodowej i stworzenia tysięcy nowych miejsc pracy w lokalnych społecznościach.
