Przełom w onkologii. 15 lat badań potwierdza, że ten nowotwór jest wyleczalny
Przez dziesięciolecia zaawansowany chłoniak grudkowy był postrzegany jako nieuleczalna choroba przewlekła, z którą pacjenci musieli nauczyć się żyć w cieniu nieuchronnych nawrotów. Najnowsze dane z długofalowej obserwacji klinicznej rzucają jednak zupełnie nowe światło na rokowania chorych, sugerując, że tradycyjne podejście do tej jednostki chorobowej wymaga radykalnej rewizji. Wyniki analizy po 15 latach wskazują, że u znacznej części pacjentów nowoczesna terapia pozwala na osiągnięcie stanu, który można określić mianem całkowitego wyleczenia.
Jakie są dotychczasowe przekonania dotyczące leczenia zaawansowanego chłoniaka grudkowego?
Chłoniak grudkowy to jeden z najczęstszych chłoniaków nieziarniczych, który zazwyczaj charakteryzuje się powolnym przebiegiem. Przez lata w środowisku medycznym dominowało przekonanie, że w stadium zaawansowanym jest on chorobą nieuleczalną i nawracającą, co wymuszało na pacjentach traktowanie go jako schorzenia przewlekłego.
Standardem w pierwszej linii leczenia stała się chemoimmunoterapia, najczęściej oparta na schemacie CHOP połączonym z rytuksymabem. Zestawienie to obejmuje cztery leki cytotoksyczne: cyklofosfamid, doksorubicynę, winkrystynę oraz prednizon, a nadrzędnym celem podawania tej mieszanki było uzyskanie i utrzymanie jak najdłuższej remisji.
Mimo wysokiej skuteczności początkowych działań terapeutycznych, u większości chorych dochodziło do nawrotów procesu nowotworowego. Problemy te pojawiały się zazwyczaj po kilku lub nawet kilkunastu latach od zakończenia leczenia.
Jakie przełomowe wyniki przyniosła 15-letnia analiza badania klinicznego chłoniaka grudkowego?
Analiza opublikowana w czasopiśmie JAMA Oncology przedstawia dane z badania S0016, zainicjowanego w 2001 roku przez SWOG Cancer Research Network. Obserwacją objęto 531 pacjentów z nieleczonym wcześniej, zaawansowanym chłoniakiem grudkowym wykazującym obecność antygenu CD20.
Uczestników przydzielono losowo do grup otrzymujących R-CHOP lub schemat CHOP uzupełniony o radioimmunoterapię (CHOP-RIT). Po medianie czasu obserwacji wynoszącej 15,5 roku odnotowano, że 70% pacjentów nadal żyje, a 42% z nich można uznać za wyleczonych funkcjonalnie.
Istotnym odkryciem jest fakt, że ryzyko nawrotu choroby wyraźnie maleje wraz z upływem czasu. Podczas gdy w ciągu pierwszych pięciu lat odsetek ten wynosił 6,8%, to między 15. a 20. rokiem spadł on do zaledwie 0,6%, co skłoniło profesora Jonathana W. Friedberga do stwierdzenia, że część pacjentów może osiągnąć trwałe wyleczenie dzięki standardowej chemoimmunoterapii.
Czy zaawansowany chłoniak grudkowy może być uznany za uleczalny?
Najnowsze wyniki badania S0016 stanowią istotną zmianę w narracji o chłoniaku grudkowym, który rozwija się z limfocytów B i przez dziesięciolecia uchodził za chorobę nieuleczalną. Dane te sugerują, że u dużej grupy chorych możliwe jest osiągnięcie pełnego sukcesu terapeutycznego.
Zastosowane metody statystyczne potwierdziły, że 42% badanych osiągnęło stan funkcjonalnego wyleczenia. Termin ten definiuje sytuację kliniczną, w której ryzyko nawrotu nowotworu w przewidywanym czasie życia danej osoby staje się praktycznie zerowe.
Kluczowym dowodem na zmianę paradygmatu jest obserwowany spadek częstości nawrotów z poziomu 6,8% w początkowej fazie do 0,6% w długim terminie. Taka tendencja spadkowa pozwala uznać zaawansowaną postać tej choroby za uleczalną dla określonego podzbioru pacjentów.
Jakie implikacje ma nowa perspektywa dla pacjentów z zaawansowanym chłoniakiem grudkowym?
Odkrycia te wymuszają transformację w rozumieniu chłoniaka grudkowego, co wpłynie zarówno na komunikację z chorymi, jak i na planowanie przyszłych projektów naukowych.
Wpłynie na sposób prowadzenia pacjentów po terapii, umożliwiając części z nich powrót pod opiekę lekarza rodzinnego zamiast kontynuowania wieloletniego nadzoru onkologicznego. Ponadto lekarze będą mogli informować nowo zdiagnozowane osoby o realnej szansie na trwałe pokonanie choroby.
Zgodnie z opinią dr. Mazyara Shadmana, uzyskane wyniki potwierdzają status chemoimmunoterapii pierwszego rzutu jako kluczowej opcji terapeutycznej. Pozwala ona na uzyskanie długoterminowej kontroli nad chorobą po ograniczonym czasie trwania leczenia.
Źródło: Pacjenci.pl, JAMA Oncology
