Obserwuj nas na:
Pacjenci.pl > Zdrowie > Ta chemia domowa blokuje odchudzanie. Zaskakujące odkrycie endokrynologów
Wiktoria Klóska
Wiktoria Klóska 29.09.2026 08:52

Ta chemia domowa blokuje odchudzanie. Zaskakujące odkrycie endokrynologów

Ta chemia domowa blokuje odchudzanie. Zaskakujące odkrycie endokrynologów
Chemia domowa (zdj. ilustracyjne), fot. Canva

Dieta może być dobrze zaplanowana, kalorie ograniczone, a mimo to efekty odchudzania nie zawsze odpowiadają włożonemu wysiłkowi. Badacze zajmujący się substancjami zaburzającymi gospodarkę hormonalną zwracają uwagę na jeszcze jeden element codziennego otoczenia: ftalany obecne m.in. w chemii domowej, kosmetykach i perfumach. Wyniki badań łączą większą ekspozycję na część tych związków zarówno z otyłością, jak i z mniejszą utratą masy ciała podczas odchudzania.

  • Ftalany można znaleźć w wielu produktach używanych każdego dnia, w tym w środkach czystości i produktach zapachowych
  • Perfumy i kosmetyki zawierające substancje zapachowe są ważnym źródłem ekspozycji na niektóre ftalany
  • Wyższa ekspozycja na część ftalanów była związana z mniejszą utratą masy ciała
  • W większych analizach wykazano także związki między ekspozycją na ftalany a otyłością u dzieci i dorosłych

Ftalany są obecne w chemii domowej i produktach zapachowych

Kontakt z ftalanami nie ogranicza się do jednego rodzaju produktu. Są to związki stosowane w wielu artykułach konsumenckich. Autorzy przeglądu z 2022 roku wymieniają wśród nich: 

  • opakowania żywności, 
  • domowe środki czystości, 
  • kosmetyki, 
  • perfumy,
  • produkty do pielęgnacji.

Szczególnie mocno wyróżniają się produkty zapachowe. W przeglądzie badań dotyczących ftalanów i kosmetyków najbardziej wyraźną zależność zaobserwowano między MEP, czyli metabolitem jednego z ftalanów, a używaniem perfum oraz innych produktów zawierających kompozycje zapachowe. 

– Najbardziej wyraźny związek między jakimkolwiek ftalanem a produktami do pielęgnacji zaobserwowano między MEP a perfumami lub produktami zawierającymi substancje zapachowe, takimi jak szampony, balsamy do ciała i produkty do włosów – czytamy w badaniu.

Ta chemia domowa blokuje odchudzanie. Zaskakujące odkrycie endokrynologów
Chemia domowa (zdj. ilustracyjne), fot. Canva

Wyższa ekspozycja na ftalany wiązała się z mniejszą utratą masy ciała

Szczególnie interesujące wyniki przyniosła analiza osób z otyłością uczestniczących w trzymiesięcznym programie redukcji masy ciała opartym na ograniczeniu kalorii. W badaniu „Endocrine disrupting chemicals during diet-induced weight loss - A post-hoc analysis of the LOWER study” naukowcy mierzyli przed interwencją i po niej poziomy metabolitów ftalanów oraz innych substancji zaburzających gospodarkę hormonalną.

Wyższa początkowa ekspozycja na część ftalanów i parabenów była związana z mniej korzystnymi wynikami po zakończeniu programu. Obserwowano zależności dotyczące BMI, obwodu talii i odsetka tkanki tłuszczowej. Część z nich utrzymała się także po zastosowaniu korekty statystycznej dla wielokrotnych porównań.

– Wyższa początkowa ekspozycja na parabeny i ftalany była związana z mniejszą utratą masy ciała, co sugeruje właściwości obesogenne – czytamy w badaniu.

Ta chemia domowa blokuje odchudzanie. Zaskakujące odkrycie endokrynologów
Chemia domowa (zdj. ilustracyjne), fot. Canva

Ftalany są łączone także z otyłością brzuszną i ogólną

Zależność między ftalanami a masą ciała pojawia się nie tylko w badaniach dotyczących samego procesu odchudzania. W 2023 roku opublikowano metaanalizę badań obserwacyjnych obejmującą zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Jej autorzy przeanalizowali dostępne wyniki dotyczące ekspozycji na różne ftalany i ryzyka otyłości.

U dzieci dodatnią korelację z otyłością stwierdzono dla kilku metabolitów ftalanów. U osób dorosłych część badanych metabolitów była dodatnio związana z otyłością brzuszną, a kolejne z otyłością ogólną. Autorzy zwrócili również uwagę, że dodatnie zależności szczególnie zaznaczały się u kobiet oraz w badaniach prowadzonych w Europie i Stanach Zjednoczonych. Zebrane wyniki pokazują więc, że związki między ekspozycją na ftalany a parametrami masy ciała są obserwowane w różnych grupach.

Produkty zapachowe mogą zwiększać codzienną ekspozycję na ftalany

Znaczenie ma nie tylko rodzaj używanego produktu, lecz również sposób i częstotliwość jego stosowania. Za czynniki wpływające na poziomy ftalanów uznano m.in. częstotliwość korzystania z produktów do pielęgnacji oraz używanie kilku takich preparatów jednocześnie. Wyższe poziomy wykrywano również w związku ze stosowaniem produktów w ciągu 48 godzin przed pobraniem próbki moczu.

Badacze wskazali także na różnicę między preparatami pozostającymi na skórze a tymi, które są spłukiwane. Na szczególną uwagę ponownie zasługiwały perfumy i inne produkty zawierające substancje zapachowe. W połączeniu z wynikami badań nad odchudzaniem i otyłością pokazuje to, dlaczego ftalany znalazły się w centrum zainteresowania naukowców badających obesogeny.

Ta chemia domowa blokuje odchudzanie. Zaskakujące odkrycie endokrynologów
Chemia domowa (zdj. ilustracyjne), fot. Canva

Bibliografia

  • van der Meer, T. P., Thio, C. H. L., van Faassen, M. i in. Endocrine disrupting chemicals during diet-induced weight loss - A post-hoc analysis of the LOWER study, 2021.
  • Wu, Q., Li, G., Zhao, C.-Y. i in. Association between phthalate exposure and obesity risk: A meta-analysis of observational studies, 2023.
  • Pagoni, A., Arvaniti, O. S., Kalantzi, O.-I. Exposure to phthalates from personal care products: Urinary levels and predictors of exposure, 2022.
Tworzymy dla Ciebie. To jeden klik, a dla Nas wielkie wsparcie.
Obserwuj
Wiktoria Klóska
O autorze
Wiktoria Klóska
Redaktor Pacjenci

Redaktorka w Grupie Iberion i autorka publikacji w serwisie Pacjenci. Do redakcji dołączyła w listopadzie 2025 roku. Ukończyła filologię polską o specjalizacji publicystyczno-dziennikarskiej na Uniwersytecie Gdańskim. Pierwsze doświadczenie redakcyjne zdobywała podczas praktyk w „Dzienniku Bałtyckim”. W swojej pracy stawia na rzetelność, zrozumiały język i weryfikowanie informacji. Prywatnie interesuje się literaturą i światem perfum.

Zobacz wszystkie artykuły autora >
Wybór Redakcji
praca L4
Długie L4 może skończyć się utratą pracy. Lepiej nie przekraczać tego limitu
suplementy diety
Nie łącz z lekami na zakrzepicę. Ten jeden suplement może zniweczyć leczenie
ZUS
155 tys. Polaków mniej w rok. GUS podał dane, składki ZUS pójdą w górę
skutki uboczne Ozempicu
Oszpecający skutek uboczny Ozempicu. Nowe badanie
tych leków nie bierz przy uchyłkach
Przy uchyłkach unikaj tych leków jak ognia. Spowodują ból nie do zniesienia
None
Czy wiesz, jak pielęgnować skórę latem? Sprawdź się w naszym QUIZ-ie
Wybór Redakcji
Pacjenci.pl
Obserwuj nas na: