Ważne zmiany dla pacjentów! 85 leków skreślonych z ratunkowego dostępu. Co zmienia nowa lista?
Od 29 października 2025 r. pacjenci nie mogą już rozpoczynać terapii 85 preparatami w ramach ratunkowego dostępu do technologii lekowych (RDTL). Wykaz ogłosiło Ministerstwo Zdrowia, tłumacząc, że część z tych leków trafiła do innych ścieżek refundacyjnych, a część – według resortu – nie wymaga już finansowania „w trybie wyjątkowym”. Sprawdzamy, które grupy terapii wypadły z listy, co z chorymi już leczonymi i jakie konsekwencje mogą odczuć szpitale
Dlaczego 85 terapii wypadło z RDTL – i czego dotyczą?
Opublikowany wykaz zamyka ratunkowe finansowanie m.in. kosztownych leków onkologicznych, hematologicznych, chorób rzadkich i neurologicznych. Na liście znajdziemy:
- Adynovi na hemofilię A i B u dzieci,
- Afinitor (everolimus) przy zaawansowanym raku piersi,
- Keytrudę + aksytynib w pierwszej linii leczenia raka nerki,
- terapie CAR-T (np. Kymriah) w chłoniakach,
- genową Zolgensmę dla pacjentów z SMA poza programem lekowym,
- przeciwmigrenową Emgality.
Resort podkreśla, że większość tych cząsteczek ma już standardową refundację albo programy lekowe, dlatego „ratunek” nie jest potrzebny. Sam RDTL ma pozostać rezerwą dla sytuacji, w których żaden refundowany schemat nie działa.
Przeczytaj również: Nowy program lekowy dla chorych z ciężką astmą – więcej opcji i prostsza ścieżka do terapii biologicznej
Prawo do kontynuacji – co z pacjentami w trakcie leczenia?
Najczęstsze pytanie lekarzy i chorych dotyczy rozpoczętych już terapii. Zarówno w komunikacie resortu, jak i w komentarzu do listy podkreślono, że pacjenci mogą dokończyć leczenie wykluczonym lekiem, jeśli:
- rozpoczęli je przed wejściem w życie wykazu (29 października 2025 r.),
- świadczeniodawca wykaże skuteczność dotychczasowej terapii i w ciągu 7 dni powiadomi właściwy oddział NFZ.
Zasada ta jest wpisana w sam komunikat Ministra Zdrowia z 23 października 2025 r. oraz powtórzona w materiałach prasowych. Dla szpitali oznacza to dodatkową biurokrację, ale chroni chorych przed nagłym przerwaniem skutecznego leczenia.
Sprawdź też: Choroby psychiczne: Ile kosztuje Polaków zdrowie i kiedy szukać pomocy?
Jakie skutki dla systemu i pacjentów?
- Onkologia – część terapii (np. Pembrolizumab + aksytynib) jest już refundowana w innych liniach leczenia, jednak pacjenci, którzy nie spełniają nowych kryteriów programów lekowych, mogą stracić opcję finansowania.
- Choroby rzadkie – wypadnięcie Zolgensmy dla niektórych fenotypów SMA pokazuje, że po zamknięciu RDTL szpital będzie musiał finansować terapię z własnego budżetu lub szukać grantów.
- Finanse NFZ – resort przekonuje, że przesunięcie drogich cząsteczek do refundacji katalogowej pozwoli lepiej planować wydatki, zamiast opierać się na jednorazowych wnioskach RDTL. Organizacje pacjentów obawiają się jednak, że restrykcyjne kryteria w programach lekowych stworzą „lukę dostępności”.
Eksperci apelują, by monitorować, czy po zmianach nie spada liczba leczonych nowymi technologiami i by ułatwić szpitalom szybkie przejście z RDTL do programów lekowych.
źródła:
- Ministerstwo Zdrowia. „Komunikat w sprawie produktów leczniczych niepodlegających finansowaniu w ramach RDTL”, 23 X 2025.
- MedExpress. „Leki bez RDTL. Jest nowa lista”, 1 VII 2025
