Wzrost sprzedaży wyrobów nikotynowych niepełnoletnim. Ponad 900 zgłoszeń w 2025 roku
W 2025 roku Program STOP18! zarejestrował rekordową liczbę 911 zgłoszeń dotyczących potencjalnego złamania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych i nikotynowych osobom poniżej 18. roku życia. To wynik aż 2,5-krotnie wyższy w porównaniu z rokiem ubiegłym, w którym odnotowano 368 takich przypadków.
W ręce nastolatków coraz częściej trafiają nie tylko tradycyjne papierosy, które coraz częściej wypierane są przez inne wyroby nikotynowe, głównie e-papierosy. Z danych zebranych przez stronę www.stop18.pl wynika, że najwięcej niepokojących sytuacji miało miejsce na Mazowszu (122 zgłoszenia), w Małopolsce (95) i na Śląsku (93). Wszystkie te sprawy zostały od razu przekazane odpowiednim służbom do dalszej weryfikacji.
Nowe regulacje prawne w odpowiedzi na rynkowe trendy
Dlaczego młodzież tak chętnie sięga po produkty z nikotyną? Rynek kusi nowościami. Kolorowe opakowania, designerskie kształty sprzętów i słodkie smaki e-papierosów przyciągają nastolatków jak magnes, skutecznie usypiając ich czujność.
Na szczęście prawo próbuje dogonić tę rzeczywistość. Od lipca 2025 roku obowiązują u nas surowsze przepisy. Sprzedawca nie może już sprzedać osobie poniżej 18. roku życia nie tylko tradycyjnych papierosów, ale też saszetek nikotynowych, a nawet e-papierosów i płynów, które nie mają w sobie nikotyny (tzw. „zerówek”). To ważny krok, by powstrzymać wyrabianie szkodliwych nawyków u najmłodszych.
Rola sektora handlowego w profilaktyce uzależnień
Złudzeniem jest jednak myślenie, że sama zmiana przepisów rozwiąże problem. Eksperci zgodnie powtarzają: na pierwszej linii frontu w walce o zdrowie dzieci i młodzieży stoją pracownicy sklepów. W polskim handlu detalicznym pracuje ponad 1,2 miliona osób.
Maciej Ptaszyński z Polskiej Izby Handlu zauważa, że to od ich codziennych, szybkich decyzji przy kasie zależy to, czy prawo faktycznie zadziała. Dlatego tak ważne jest, by sprzedawcy nie czuli się osamotnieni – potrzebują jasnych procedur, szkoleń i narzędzi, które pomogą im asertywnie weryfikować wiek młodych klientów.
Podobnego zdania jest Marcin Poniatowski z sieci Lewiatan, który podkreśla, że nawet najostrzejsze zakazy na nic się zdadzą, jeśli sprzedawcy nie będą mieli wyrobionego nawyku sprawdzania dowodów osobistych.
– Działając razem, możemy tworzyć rynkowe standardy, które chronią młodych ludzi i pokazują, że biznes potrafi działać odpowiedzialnie – tłumaczy.
Standardy odpowiedzialnej sprzedaży i dobre praktyki
Jak rozpoznać sklep, który poważnie podchodzi do tematu? Bardzo często na drzwiach lub przy kasie znajduje się charakterystyczna naklejka z napisem: “STOP18! Palenie nie jest dla dzieci! Sprawdzam dowód, bo mam powód”
Firmy, które dołączają do tego programu, obiecują trzymać się trzech prostych, ale niezwykle istotnych zasad:
- Nie sprzedają wyrobów nikotynowych osobom niepełnoletnim.
- Nie układają e-papierosów czy saszetek obok produktów atrakcyjnych dla dzieci (np. słodyczy czy zabawek).
- Zawsze weryfikują wiek, jeśli mają najmniejsze wątpliwości co do pełnoletności klienta.
Co możesz zrobić Ty? Przede wszystkim, nie bądź obojętny. Jeśli widzisz, że ktoś za ladą łamie te zasady, zareaguj.
Przypadki sprzedaży używek dzieciom można zgłaszać za pośrednictwem strony www.stop18.pl. Czasem jedna interwencja może uchronić młodego człowieka przed nałogiem, z którym musiałby walczyć przez resztę życia.
O inicjatywie STOP18!
Program STOP18! to najdłużej funkcjonująca w Polsce inicjatywa (działa nieprzerwanie od 1998 roku), która zrzesza firmy, organizacje i instytucje publiczne. Jej głównym celem jest promowanie odpowiedzialnej sprzedaży wyrobów nikotynowych i tytoniowych wyłącznie osobom pełnoletnim oraz aktywne zapobieganie dostępowi do nich dzieci i młodzieży.
Od niemal trzech dekad inicjatywa ta monitoruje rynek i gromadzi informacje o potencjalnych przypadkach łamania prawa. Przez lata program zyskał szerokie poparcie i zaufanie m.in. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Komendy Główna Policji, Krajowa Rada Komendantów Straży Miejskich i Gminnych i Towarzystwa Przyjaciół Dzieci i Polskiej Izby Handlu. W programie uczestniczyły m.in. Lewiatan, Kolporter, E.Leclerc, Tesco, Żabka, PKN Orlen, Shell czy RUCH
