Zjadamy codziennie, nawet o tym nie wiedząc. Rujnują wątrobę
Folia do pakowania jedzenia, plastikowe pojemniki i kubki na wynos mają ze sobą coś wspólnego: w wielu z nich wykorzystuje się polietylen. To tworzywo przez lata uchodziło za stosunkowo obojętne dla organizmu. Teraz naukowcy z Texas A&M University wskazują, że jego mikroskopijne cząstki mogą szkodzić wątrobie i sprzyjać jej stłuszczeniu. Szczególnie niepokojąco wypadło połączenie kontaktu z polietylenem z dietą bogatą w tłuszcz, fruktozę i cholesterol.
- Polietylen jest jednym z najczęściej produkowanych plastików na świecie
- Drobiny plastiku mogą wpływać na działanie wątroby
- Niekorzystna dieta nasilała zmiany obserwowane przez badaczy
- Naukowcy znaleźli ślady zaburzeń w mechanizmach obrony i naprawy komórek
Polietylen w opakowaniach żywności. Dlaczego zwrócił uwagę naukowców?
Polietylen jest tak powszechny, że łatwo nie zwracać na niego uwagi. Wykorzystuje się go między innymi do produkcji folii spożywczej, opakowań, pojemników do przechowywania jedzenia oraz warstw wyściełających kubki na napoje. Według informacji Texas A&M University odpowiada za około jedną trzecią światowej produkcji tworzyw sztucznych. Nie jest więc egzotyczną substancją spotykaną tylko w laboratoriach, lecz materiałem obecnym w codziennym otoczeniu.
Kłopot zaczyna się wtedy, gdy plastik przestaje być tylko całym przedmiotem, a pojawia się w postaci bardzo małych cząstek. Mikroplastik wykrywano już w wodzie pitnej, morzach, a nawet w ludzkim organizmie. Samo jego występowanie nie odpowiada jeszcze na pytanie, jakie może mieć długotrwałe skutki zdrowotne. Przez lata polietylen traktowano przy tym jako tworzywo względnie mało reaktywne biologicznie, dlatego jego możliwy wpływ na wątrobę pozostawał słabo poznany.
Mikroplastik a stłuszczenie wątroby. Co wykazało badanie?
Stłuszczenie wątroby polega na gromadzeniu się nadmiernej ilości tłuszczu w jej komórkach. Zwykle, gdy mówi się o tym problemie, uwaga skupia się na sposobie odżywiania. Badacze z Texas A&M University postanowili sprawdzić inny możliwy czynnik: kontakt z cząstkami polietylenu. Opisali swoje wyniki w pracy „Spatial transcriptome mapping identifies Ppara-Anxa2 cross-talk in microplastic-induced hepatotoxicity”, opublikowanej w 2026 roku.
W eksperymencie ekspozycja na polietylen zwiększała wskaźniki związane ze stłuszczeniem wątroby także wtedy, gdy nie towarzyszyła jej niezdrowa dieta. To istotna obserwacja: potencjalne działanie drobin tworzywa nie ograniczało się wyłącznie do sytuacji, w której jednocześnie występował niekorzystny sposób odżywiania. Naukowcy zwrócili również uwagę na zmiany w naturalnych mechanizmach chroniących wątrobę i uczestniczących w naprawie uszkodzonych tkanek. Jak wyjaśnił dr Adi Joshi, jeden z autorów badania:
– Wiemy już, że te mikroplastiki, zwłaszcza polietylen, wpływają na naturalne mechanizmy obrony i naprawy naszej wątroby – czytamy w omówieniu badania.
Tłusta dieta i polietylen. Razem mogą szkodzić bardziej
Silniejsze oznaki choroby pojawiły się po połączeniu ekspozycji na polietylen z dietą bogatą w tłuszcz, fruktozę i cholesterol. W takich warunkach zmiany w wątrobie były bardziej nasilone niż przy samym kontakcie z plastikiem. Badacze zwracają więc uwagę na możliwe nakładanie się dwóch czynników: tego, co znajduje się w jedzeniu, i tego, na jakie zanieczyszczenia organizm jest narażony. To inne spojrzenie na codzienne wybory żywieniowe, w których liczy się nie tylko zawartość talerza.
W tym kontekście naukowcy przywołują zachodni styl odżywiania, kojarzony między innymi z burgerami i słodzonymi napojami. Nie chodzi o wykazanie, że konkretny posiłek połączony z plastikowym opakowaniem od razu uszkadza wątrobę. Chodzi o sygnał z eksperymentu: obecność polietylenu może wzmacniać niekorzystne zmiany towarzyszące takiej diecie. Znaczenie ma więc możliwe współdziałanie czynników, a nie pojedynczy produkt. Dr Joshi odniósł się do tego następująco:
– Osoby stosujące dietę bardziej zbliżoną do zachodniej, obejmującą produkty takie jak burgery i napoje gazowane, mogą być bardziej narażone na rozwój stłuszczeniowej choroby wątroby, jeśli są również narażone na polietylen – czytamy w omówieniu badania.
Zobacz też: Nowy dodatek do emerytury. Zyska tylko ten rocznik
Jak polietylen oddziałuje na komórki wątroby?
Żeby dokładniej przyjrzeć się uszkodzeniom, zespół Texas A&M University współpracował z naukowcami z University of Oklahoma. Zastosowali metodę pozwalającą sprawdzić, które geny są aktywne w poszczególnych miejscach tkanki. Dzięki temu mogli wskazać obszary wątroby, w których występowały zmiany związane z ekspozycją na polietylen. Nie poprzestali więc na ogólnej obserwacji, że narząd reaguje na kontakt z mikroplastikiem, ale zaczęli ustalać, gdzie i w jaki sposób ta reakcja zachodzi.
Wśród wykrytych zmian znalazła się aktywacja białka PPAR-alfa, uczestniczącego w regulowaniu przemian tłuszczu w wątrobie. Badacze wskazali też gen ANXA2, związany z naprawą tkanek, jako możliwy element tego procesu. Na razie są to tropy pozwalające lepiej zrozumieć działanie polietylenu, a nie gotowe sposoby leczenia. Zespół chce jeszcze zbadać, czy ekspozycja na to tworzywo może sprzyjać włóknieniu, czyli tworzeniu się blizn w uszkodzonej wątrobie.
Zobacz też: Rewolucja w ZUS w 2027 roku. Nowe zasady L4 i zmiany w komisjach lekarskich
Bibliografia
- Jung, W., Abushukair, H., Patil, N. Y. i in. Spatial transcriptome mapping identifies Ppara-Anxa2 cross-talk in microplastic-induced hepatotoxicity, 2026.
