Za to możesz stracić zasiłek chorobowy. Co jeszcze wynika z nowej ustawy?

Reforma ujednolica procedury orzecznicze i stawia na szeroką cyfryzację systemu

Nowe przepisy, które będą wdrażane etapami w latach 2026–2027, mają na celu przede wszystkim usprawnienie pracy orzeczników. Reforma nie polega na radykalnej zmianie definicji niezdolności do pracy, lecz na jej doprecyzowaniu i ujednoliceniu. Ważną nowością jest odejście od konieczności rozstrzygania każdej sprawy przez lekarza – w myśl nowych zasad katalog osób uprawnionych do orzekania zostanie poszerzony o inne zawody medyczne. Ma to rozładować zatory w placówkach ZUS i sprawić, że decyzje będą wydawane szybciej.

Zmiany te nie oznaczają wprowadzenia „sztywnych standardów”, które odbierałyby orzecznikom możliwość indywidualnej oceny pacjenta. Ustawa porządkuje raczej procedury, tak aby proces wydawania orzeczeń był spójny w skali całego kraju. Dzięki temu pacjent ma mieć pewność, że jego sprawa zostanie rozpatrzona według takich samych zasad, niezależnie od tego, do której placówki trafi.

Przeczytaj też: Wielkie zmiany w kontroli L4. To nas czeka w 2026

Niewłaściwe wykorzystywanie L4 wiąże się z ryzykiem utraty prawa do zasiłku

Jednym z najważniejszych punktów reformy jest doprecyzowanie obowiązków ubezpieczonego podczas choroby. ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie musi być wykorzystywane zgodnie z jego celem, czyli regeneracją i leczeniem. Jeśli kontrola wykaże, że w czasie L4 podejmowaliśmy aktywności, które temu przeczą – np. remontowaliśmy mieszkanie lub wyjechaliśmy na wypoczynek – ZUS może pozbawić nas prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia.

Ważne jest jednak zaznaczenie, że utrata pieniędzy nie następuje „z automatu”. Każdy przypadek – czy to wyjście do sklepu, czy wyjazd – podlega ocenie w kontekście charakteru schorzenia. Niemniej jednak, nowe przepisy wyraźnie zaostrzają obowiązek podawania aktualnego adresu pobytu na zwolnieniu. Jeśli nie przebywamy pod wskazanym adresem i nie potrafimy tego racjonalnie uzasadnić, urzędnicy mogą uznać, że uniemożliwiamy przeprowadzenie kontroli, co jest prostą drogą do wstrzymania wypłat.

Pełna elektronizacja dokumentacji od 2026 roku ułatwi sprawne kontrole

Kluczem do sukcesu reformy jest całkowite odejście od papierowego obiegu dokumentów. Od 2026 roku system ma być w pełni cyfrowy, co zapewni orzecznikom szybki dostęp do elektronicznej dokumentacji medycznej i historii wystawionych e-ZLA. Pozwoli to na znacznie sprawniejszą weryfikację zasadności wystawianych zwolnień oraz wykrywanie schematów, które mogą sugerować nadużycia – np. częste branie krótkich zwolnień od wielu różnych lekarzy.

Dla ubezpieczonych oznacza to, że system będzie działał w czasie rzeczywistym. Dzięki integracji baz danych ZUS zyska narzędzia do monitorowania statystyk zachorowań i szybszego reagowania na nieprawidłowości. Choć cyfryzacja ma ułatwić życie pacjentom (np. poprzez szybsze wydawanie decyzji), nakłada ona na nas obowiązek dbania o poprawność danych w systemie. Pamiętajmy, że transparentność systemu działa w dwie strony – pozwala na sprawniejszą pomoc potrzebującym, ale też błyskawicznie obnaża próby oszustw.

Źródła:

• Infor.pl - Duże zmiany w zwolnieniach lekarskich i orzecznictwie ZUS 2026/2027
• Gov.pl - L4 na jasnych zasadach. Ustawa z podpisem Prezydenta
• Rzeczpospolita - Zmiany w zwolnieniach lekarskich dopiero od 2027 r.
• Gazeta Prawna - Prezydent podpisał reformę ZUS. Nowe zasady orzecznictwa
• Money.pl - Nowe zasady zwolnień lekarskich. ZUS tłumaczy zmiany